Συζήτηση στη Βουλή: Το νέο πρόσωπο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης απαιτεί νέους τρόπους αντιμετώπισης
Στην αλλαγή του προφίλ της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, επικεντρώθηκαν οι ειδικοί που συμμετείχαν στη πρόσφατη συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας του Περιβάλλοντος της Βουλής, με θέμα: «Ατμοσφαιρική ρύπανση στο αστικό περιβάλλον». Όπως επισημάνθηκε, σήμερα, η βασική πηγή των καυσαερίων δεν είναι η βιομηχανία, αλλά το αυτοκίνητο, η κεντρική θέρμανση και ο κλιματισμός. Πρόσφατα δε -λόγω της οικονομικής κρίσης και της αύξησης της τιμής του πετρελαίου- η ανεξέλεγκτη καύση ξύλων και άλλων υλικών, προκάλεσε ανησυχητική αύξηση της αιθαλομίχλης, στην ατμόσφαιρα των μεγαλουπόλεων.
Τεχνολογικές εξελίξεις και πολιτικές αντιμετώπισης
«Οι σύγχρονες τεχνολογίες έχουν απομειώσει τα προβλήματα των εκπομπών αέριων ρύπων τόσο όσον αφορά στην κυκλοφορία στις τεχνολογίες των οχημάτων, αλλά και όσον αφορά στη βιομηχανία», επεσήμανε η αντιπρόεδρος της Δ.Ε. Αντωνία Μοροπούλου μιλώντας εκ μέρους του ΤΕΕ. Και υπογράμμισε πως, καθώς έχει αλλάξει το προφίλ της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ανάλογα πρέπει να αλλάξουν οι προτεραιότητες και οι πολιτικές για την αντιμετώπισή του.
Προτεραιότητες και στρατηγικές
Και τόνισε με έμφαση πως «το ΤΕΕ σε όλη του την πορεία έχει προβάλει την ανάγκη και νέων στρατηγικών στην έρευνα και τεχνολογία στην κατεύθυνση αυτή, αλλά και στην υιοθέτηση των προϊόντων της έρευνας και της καινοτομίας στις αναπτυξιακές διαδικασίες, έτσι ώστε να έχουμε αειφόρο βιομηχανία, δηλαδή να επιβαρύνει κατ’ ελάχιστον το περιβάλλον. Να έχουμε αειφόρες μεταφορές και να έχουμε και αειφόρο κατασκευή».
Επιθεωρητές περιβάλλοντος και ρόλος τους
Και επίσης τόνισε: «Μέχρι σήμερα στην δεκαετία του 2000, υπήρξε η ανάπτυξη ενός ενδιάμεσου Σώματος Επιθεωρητών Περιβάλλοντος, τους οποίους πιστοποιούσε το ΤΕΕ και οι οποίοι έκαναν το έργο της σύνδεσης του ελέγχου του περιβάλλοντος από το κέντρο προς τον παραγωγό των ρύπων ή των καταναλωτή των ρύπων. Αυτοί οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος σήμερα δεν υπάρχουν πια σαν Σώμα, δεδομένου ότι το ΕΣΠΑ που ήταν το τελευταίο χρηματοδοτικό εργαλείο που τους κρατούσε σε δράση, έχει περαιώσει το χρόνο της ζωής του και δεν ξέρουμε τι προβλέπεται με το καινούργιο ΣΕΣ. Με το καινούργιο ΣΕΣ είναι φανερό ότι υπάρχει ανάγκη αυτού του διαμεσολαβητικού σώματος που θα κάνει πολιτική μέχρι και το τελευταίο καταναλωτή.
Πολιτική αξιοποίηση των ερευνητικών δυνατοτήτων
Επίσης η κ. Μοροπούλου εξέφρασε την άποψη ότι «η πολιτεία είναι υποχρεωμένη να χρησιμοποιήσει τα σημαντικά κέντρα τεχνογνωσίας που έχει, τα Πολυτεχνεία, όλες τις Πολυτεχνικές Σχολές της χώρας, τα Πανεπιστήμια και βεβαίως από την άποψη αυτή, θα πρέπει να διαμορφωθεί ένα νέο at hoc θεσμικό πλαίσιο που θα τα αξιοποιεί όλα αυτά και όχι μειοδοτικοί διαγωνισμοί που ακούμε ότι γίνονται σε αυτή τη φάση και οι οποίοι, απαξιώνουν, ενεργό δυναμικό και δομές της χώρας, που προκύπτουν από την επένδυση του κοινωνικού εσόδου της πολιτείας».
Προτάσεις και συνεργασίες
Και έκλεισε την ομιλία της λέγοντας: «Εμείς ως ΤΕΕ στην κατεύθυνση αυτή, θα ήμασταν στη διάθεσή σας για τέτοιες θεσμικές συμπράξεις, γιατί μπορούμε να δράσουμε καταλυτικά και να είμαστε στην διάθεσή σας για την ενημέρωση του κοινού – την οποία άλλωστε την πραγματοποιούμε – χαιρόμαστε πάρα πολύ που στις αίθουσες του Κοινοβουλίου μπορεί να υπάρξει ένας διάλογος και μία σύνδεση ανάμεσα στους ενεργούς Φορείς της κοινωνίας, της τεχνογνωσίας και τους πολιτικούς Φορείς».
Ομιλία της Προέδρου της Επιτροπής
Η Αικατερίνη Ιγγλέση τόνισε πως σήμερα, η βασική πηγή των καυσαερίων δεν είναι η βιομηχανία, αλλά το αυτοκίνητο, η κεντρική θέρμανση και ο κλιματισμός. Αυτό είτε γιατί παρουσιάζεται εντονότερο το φαινόμενο της αποβιομηχανοποίησης της χώρας, είτε μεταφέρονται οι μονάδες από τις πόλεις – κέντρο στην περιφέρεια, ενώ παράλληλα αυξάνεται η χρήση του αυτοκινήτου στις πόλεις, καθώς και οι ανάγκες κατοικίας και εργασίας για θέρμανση και κλιματισμό.
Κλιματολογικές και οικολογικές επιπτώσεις
Σημαντικό ρόλο παίζουν, όμως, και οι κλιματολογικές οικολογικές συνθήκες ενός αστικού κέντρου. Η πυκνή δόμηση και οι πολυκατοικίες, η οικοπεδοποίηση, η απουσία δασών και λιμνών από την περιφέρεια των πόλεων, η αύξηση των μεταβολών των μετεωρολογικών φαινομένων, οι αστικές καταιγίδες που παρατηρούνται, κυρίως, το καλοκαίρι, το φαινόμενο της θερμικής αναστροφής με συνέπεια το μη καθαρισμό της ατμόσφαιρας και τον εγκλωβισμό του νέφους. Όλοι αυτοί οι παράγοντες εντείνονται από την κλιματική αλλαγή και δεν πρέπει να υποτιμώνται στην ανάλυση του προβλήματος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Ατμοσφαιρική ρύπανση και περιβαλλοντικές επιπτώσεις
«Πρόσφατα μας απασχόλησε εκ νέου, με ιδιαίτερη ένταση το 2012, λόγω της οικονομικής κρίσης και της αύξησης της τιμής του πετρελαίου η ανεξέλεγκτη καύση ξύλων και άλλων υλικών προκάλεσε ανησυχητική αύξηση της ρύπανσης στην ατμόσφαιρα του λεκανοπεδίου της Αττικής, επεσήμανε. Από την άλλη πλευρά, όμως, λόγω της οικονομικής κρίσης μειώθηκε η χρήση του αυτοκινήτου στην πόλη και ως εκ τούτου η ατμόσφαιρα της πόλης θα μπορούσε κανείς να πει ότι ήταν «καθαρότερη».
Φαινόμενα αιθαλομίχλης και ελέγχοι
Τα έντονα φαινόμενα αιθαλομίχλης επανέφεραν στο δημόσιο διάλογο εκ νέου θέματα όπως ο έλεγχος της λαθρεμπορίας καυσίμων, η ενίσχυση κατανάλωσης πετρελαίου θέρμανσης, η εντατικοποίηση των ελέγχων σε όλο το κύκλωμα διάθεσης προϊόντων, όπως τα καυσόξυλα, πέλετ, άλλη βιομάζα, καθώς και ο έλεγχος των διάφορων εγκαταστάσεων καύσης, οι οποίες συχνά δεν διαθέτουν τις αναγκαίες προδιαγραφές και πιστοποιήσεις, ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν ρυπαίνουν το περιβάλλον».
Πηγές ρύπανσης και αρμόδιες υπηρεσίες
Από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας μίλησε η Ρεβέκκα Μπατμάνογλου η οποία και είπε πως για το Μονοξείδιο του Άνθρακα (CO), που είναι ένας από τους πρωτογενείς ρύπους, κύρια πηγή είναι οι οδικές μεταφορές με μια συνεισφορά της τάξης του 50% και ακολουθούν η κεντρική θέρμανση και μετά η βιομηχανία. Για τα Οξείδια του Αζώτου (NOx), κύρια πηγή είναι η βιομηχανία και ακολουθούν οι οδικές μεταφορές και μετά οι θαλάσσιες εθνικές μεταφορές. Για τις εκπομπές Διοξειδίου του Θείου (SO2), κύρια πηγή είναι η βιομηχανία. Σε ό,τι αφορά τις εκπομπές των Αιωρούμενα Σωματίδια (ΑΣ10), κύρια πηγή είναι η κεντρική θέρμανση και μετά η βιομηχανία, που και οι δύο αυτοί παράγοντες συνεισφέρουν ένα ποσοστό της τάξης του 70% – 72%.
Ανάπτυξη υποδομών και προώθηση ηλεκτροκίνησης
Ο Ιωάννης Λαζαρίδης από το Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, δήλωσε: «Αναφορικά με το αντικείμενο της ανάπτυξης της προώθησης της ηλεκτροκίνησης, καθώς επίσης και των υποδομών για την λιανική διάθεση εναλλακτικών καυσίμων στην χώρα μας, σε συνδυασμό με τις αρμόδιες αρμοδιότητες της υπηρεσίας μας, έχουμε ήδη προχωρήσει και ολοκληρώσει νομοθετικές πρωτοβουλίες που αφορούν: Στην ανάπτυξη υποδομών για την προώθηση της ηλεκτροκίνησης οχημάτων, στην ανάπτυξη υποδομών για την προώθηση κίνησης αυτοκινήτων οχημάτων με κινητήρες υγραερίου LPG και πεπιεσμένου φυσικού αερίου.
Ανάπτυξη- προώθηση συνεργείων και τεχνιτών αερίων καυσίμων LPG. Σήμερα λειτουργούν 800 πρατήρια με καύσιμο υγραέριο, σε σύνολο 5200, και η τάση είναι σε 4 με 5 χρόνια, το 70% των πρατηρίων να διαθέτουν καύσιμο LPG. Θα σας δώσω και μερικά νούμερα, για το πώς κινείται η αγορά αυτών των οχημάτων.
Με στοιχεία που έχουμε από τον Μάιο, δυστυχώς όχι επικαιροποιημένα, σε ένα συνολικό στόλο κυκλοφορούντων οχημάτων περίπου 8.190.000 αυτοκινήτων, έχουμε περίπου στα 80 ηλεκτροκίνητα, υβριδικά γύρω στα 160.000, έναν συνολικό στόλο αμιγώς υγραεριοκίνητων οχημάτων γύρω στα 400 και έναν στόλο οχημάτων που κινούνται με CNG, κυρίως φορτηγά και μεγάλα λεωφορεία, που είναι γύρω στα 1000 αυτοκίνητα, συν 500 λεωφορεία, συν 110 απορριμματοφόρα. Όσον αφορά το συνολικό αριθμό πρατηρίων που διαθέτουν CNG, είναι γύρω στα 8 και ο συνολικός αριθμός προσβάσιμων φορτιστών ηλεκτροκίνητων οχημάτων μέσης φόρτισης είναι 23 και υψηλής φόρτισης 1 μονάδα».
Προστασία της δημόσιας υγείας
Η Βασιλική Καραούλη από τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας τόνισε πως «οι επιδράσεις στην υγεία από την έκθεση στους ατμοσφαιρικούς ρύπους που έχουν τεκμηριωθεί, περιλαμβάνουν μείωση αναπνευστικής ικανότητας, αύξηση συχνότητας αναπνευστικών συμπτωμάτων και χρήσης φαρμάκων, μείωση δραστηριότητας είτε αθλητικής, είτε επαγγελματικής, αύξηση επισκέψεων σε γιατρούς και εξωτερικά ιατρεία, αύξηση εισαγωγών επειγόντων περιστατικών στα νοσοκομεία, αύξηση θνησιμότητας και μείωση του προσδόκιμου επιβίωσης.
Με πρόσφατα στοιχεία του Π.Ο.Υ., περίπου 3,7 εκατ. άνθρωποι πέθαναν πρόωρα εξαιτίας της εξωτερικής ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Πολύ συνοπτικά, έχουμε ένα ποσοστό από θανάτους που οφείλονται σε εγκεφαλικά, καρδιακά επεισόδια, ένα μικρότερο ποσοστό που οφείλεται σε λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού και 6% δυστυχώς θανάτων σε καρκίνο του πνεύμονα».
Προβλήματα ελέγχου και νομοθεσίας
Ο Ιωάννης Σαγιάς από τον Συνήγορο του Πολίτη τόνισε πως «πέρα από τις μετρήσεις που είναι ένα τεχνικό ζήτημα υπάρχει σοβαρή έλλειψη ανθρώπινων και χρηματοοικονομικών πόρων στους μηχανισμούς που είναι επιφορτισμένοι με τον έλεγχο, και εδώ ο Συνήγορος έχει όσο μπορέσει –πιέσει προς την αναβάθμιση αυτών των μηχανισμών. Επίσης έχουμε προβλήματα με την νομοθεσία σε ότι αφορά την αδειοδότηση των επιμέρους δραστηριοτήτων οι οποίες προκαλούν κάποιους ρύπους και εκείνο δεν θα το ανοίξουμε εδώ είναι ένα κεφάλαιο από μόνο του αλλά πρέπει να το τονίσουμε ότι πέρα δηλαδή από τις μετρήσεις και τους μηχανισμούς έχουμε προβλήματα στο νομοθετικό πλαίσιο για την αδειοδότηση. Επίσης εντοπίστηκε ιδιαιτέρως προβληματικό