Εισαγωγή
Τις βασικές κατευθύνσεις, που πρέπει να έχει ένας σύγχρονος χωροταξικός σχεδιασμός για τον Τουρισμό της Ελλάδας στις αρχές του 2020, παρουσίασε ο πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός, μιλώντας στην ειδική επιστημονική εκδήλωση με θέμα «Τουριστική Αξιοποίηση Ακίνητης Περιουσίας-Χωροταξικός Σχεδιασμός και Τουριστική Ανάπτυξη», που διοργάνωσε το ΤΕΕ, στο πλαίσιο της 3ης Διεθνούς Έκθεσης Τουρισμού «Greek Tourism Expo», στο εκθεσιακό κέντρο «Metropolitan Expo» της Αθήνας.
Διοργάνωση και συμμετοχή του ΤΕΕ
Το ΤΕΕ συμμετείχε στην έκθεση τόσο μέσω της διοργάνωσης της επιστημονικής αυτής εκδήλωσης όσο και με τη λειτουργία περιπτέρου για την ενημέρωση των επισκεπτών σχετικά με το έργο του Επιμελητηρίου, το οποίο επισκέφθηκε και η Υπουργός Τουρισμού Έλενα Κουντουρά.
Ανάπτυξη και προτάσεις του προέδρου του ΤΕΕ
«Πρέπει να κινηθούμε μακριά από ακραίες επιλογές για τις τουριστικές επενδύσεις», όπως είναι αφενός μεν «να γίνονται όπου υπάρχει ζήτηση, όπου θέλει ο επενδυτής» αφετέρου δε «να γίνει η επένδυση μόνο όπου το κράτος έχει ορίσει», είπε ο πρόεδρος του ΤΕΕ και έθεσε ως κανόνα: «να κινηθούμε στο πλαίσιο της κοινής λογικής» και «με παραδοχές και επιλογές στις οποίες όλοι συμφωνούμε». Επιλογές, όπως είναι ότι «θέλουμε περισσότερους τουρίστες. Θέλουμε ακόμη καλύτερο επίπεδο εισερχόμενου τουρισμού. Θέλουμε ως χώρα περισσότερα έσοδα. Η χώρα μας για να έχει ένα ελκυστικό τουριστικό προϊόν πρέπει να έχει μονάδες ενταγμένες στο περιβάλλον».
Ο Γιώργος Στασινός αναφερόμενος στον τύπο των τουριστικών επενδύσεων τόνισε ότι «χρειαζόμαστε σχετικά χαμηλές στο ύψος μονάδες, με κυρίαρχη αρχιτεκτονική κατεύθυνση την ένταξη στο φυσικό περιβάλλον και την ταυτότητα της κάθε περιοχής, θέτοντας εξαρχής ως κατεύθυνση τον πράσινο σχεδιασμό τέτοιων επενδύσεων, τουλάχιστον όσον αφορά τη χρήση και αξιοποίηση των φυσικών πόρων και της ενέργειας».
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ υπογράμμισε ακόμη, όπως είπε «πέρα από προσωπικές ή πολιτικές επιθυμίες», ως μονοδιάστατη επιλογή «να έχουμε τη δυνατότητα να δημιουργηθούν σύνθετα τουριστικά καταλύματα. Γιατί αυτά φέρνουν την προστιθέμενη αξία σε μεγάλες τουριστικές επενδύσεις. Αφού παραδεχθούμε ότι θα υιοθετήσουμε την επιλογή των σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων πρέπει να αποφασίσουμε πού θα γίνονται αυτά».
Νομοθετικό πλαίσιο και καθυστερήσεις
Όπως σημειώθηκε πολλές φορές στην εκδήλωση, το τροποποιημένο Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό του 2009 ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) το 2015, για τυπικούς λόγους. Έχει επίσης ασκηθεί αίτηση ακύρωσης κατά του Ειδικού Χωροταξικού του 2009. Αν αυτή ευδοκιμήσει, ακυρώνεται και το πλαίσιο του 2009. Το ΥΠΕΝ έχει ανακοινώσει νέο θεσμικό πλαίσιο για το χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, που βρίσκεται σε διαβούλευση. Η καθυστέρηση στην επανέγκριση οφείλεται στην προτίμηση της κυβέρνησης σε νέο πλαίσιο, με αποτέλεσμα η διαδικασία να καθυστερεί περαιτέρω, πιθανώς για να προσαρμοστεί στις προτάσεις του νέου νόμου περί χωροταξίας.
Αναγκαιότητα και ιστορικότητα του χωροταξικού σχεδιασμού
Με βάση τα δεδομένα, όλοι οι ομιλητές τόνισαν την απουσία ενός εφαρμόσιμου χωροταξικού για τον Τουρισμό και την επιστροφή στην κατάσταση προ του 2009, δηλαδή το 2003. Τότε, λόγω έλλειψης ειδικού χωροταξικού, η χωροθέτηση τουριστικών καταλυμάτων ρυθμιζόταν από τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια, που πλέον θεωρούνται ανεπαρκή και παρωχημένα.
Φωτογραφικό υλικό
Νομοθετικές εξελίξεις και προοπτικές
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ, αναφερόμενος στο σχέδιο νόμου του ΥΠΕΝ για τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, τόνισε ότι «η κυβέρνηση έχει θέσει σε διαβούλευση το πλαίσιο και οφείλουμε όλοι να πούμε τις απόψεις μας θεσμικά και συντεταγμένα». Επισήμανε ότι «τα θέματα τουριστικής ανάπτυξης από πλευράς χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού παραμένουν σε εκκρεμότητα, καθώς το Ειδικό Χωροταξικό του 2009 ακυρώθηκε και η νέα νομοθεσία βρίσκεται σε διαδικασία διαμόρφωσης. Η καθυστέρηση αυτή δημιουργεί προκλήσεις και αγκυλώσεις, ενώ η ανάγκη για σύγχρονο και προσαρμοσμένο σχεδιασμό είναι επιτακτική».
Ειδική Υπηρεσία Προώθησης και Αδειοδότησης Τουριστικών Επιχειρήσεων
Ο κ. Τζιάλλας τόνισε τον θετικό ρόλο της Ειδικής Υπηρεσίας Προώθησης και Αδειοδότησης Τουριστικών Επιχειρήσεων, που λειτουργεί ως «one stop shop» στο υπουργείο Τουρισμού, εξυπηρετώντας μηχανικούς και επενδυτές για ξενοδοχειακές μονάδες άνω των 300 κλινών και σύνθετα τουριστικά καταλύματα. Πρόσθεσε ότι συχνά υπάρχουν καθυστερήσεις, κυρίως στην έγκριση των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, και ότι απαιτείται καλύτερος συντονισμός με τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού και τις Περιφέρειες. Αναφέρθηκε επίσης στις καθυστερήσεις των επενδύσεων «Fast Track» αρμοδιότητας της γενικής γραμματείας Στρατηγικών Επενδύσεων του υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης.
Επενδυτικά προγράμματα και προοπτικές
Ο κ. Τζιάλλας παρουσίασε τα νέα επενδυτικά σχέδια του υπουργείου Τουρισμού, που περιλαμβάνουν έργα αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, όπως η προώθηση νέων τουριστικών επιχειρήσεων και η αναβάθμιση υφιστάμενων. Αναφέρθηκε σε προγράμματα ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ για νέες επενδύσεις και σε έργα υποδομών σε διάφορες περιοχές, όπως το Σπήλαιο Δυρού και η λίμνη Καϊάφα. Τόνισε επίσης ότι προωθούνται σχέδια για μονάδες αγροτουρισμού και συνεργασίες με άλλα υπουργεία.
Συμπεράσματα και προτάσεις
Ο κ. Τζιάλλας τόνισε ότι η αποτελεσματική προώθηση των επενδύσεων απαιτεί καλύτερο συντονισμό μεταξύ των αρμόδιων υπουργείων και ότι η χώρα αναμένει νέο ρεκόρ τουριστικής κίνησης. Οι βασικοί στόχοι είναι η αύξηση της τουριστικής κίνησης, η επιμήκυνση της περιόδου και η ανάδειξη νέων μορφών τουρισμού.
Γεωργία Γιαννακούρου, αναπληρώτρια καθηγήτρια
Τα χωροταξικά σχέδια είναι, οπωσδήποτε, αναγκαίο και χρήσιμο εργαλείο για την τουριστική ανάπτυξη, τόνισε η Γεωργία Γιαννακούρου, αναπληρώτρια καθηγήτρια του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, κατά την ομιλία της στην εκδήλωση του ΤΕΕ. Πρόσθεσε ότι: «Ο ρόλος των χωροταξικών σχεδίων δεν πρέπει, ωστόσο, να υπερτιμάται καθώς, εν όψει της κλίμακας στην οποία συντάσσονται και του χαρακτήρα τους ως πλαισίων προγραμματικού και κατευθυντηρίου χαρακτήρα, δεν μπορεί να αντιμετωπίσουν όλο το φάσμα των προβλημάτων που αναδεικνύει η πράξη στο πεδίο της χωροθέτησης των τουριστικών δραστηριοτήτων, με πιο σημαντικό αυτό των χρήσεων γης». «Παράλληλα, λοιπόν, προς την ανάγκη χωροταξικής πλαισίωσης της διαδικασίας τουριστικής ανάπτυξης, τόνισε η κ. Γιαννακούρου ότι υπάρχει ανάγκη για τον καθορισμό κανόνων χωροθέτησης τουριστικών εγκαταστάσεων με τη μορφή ειδικών πολεοδομικών κανονισμών εθνικής εμβέλειας αλλά και ρύθμισης των χρήσεων γης στην τοπική κλίμακα, μέσω γενικών και ειδικών σχεδίων χρήσεων γης». Αναπτύσσοντας την ομιλία της η κ. Γιαννακούρου επισήμανε ακόμη ότι:
- Τα σχέδια χρήσεων γης είναι εκείνα που απονέμουν συγκεκριμένα πολεοδομικά δικαιώματα στα εντός ή εκτός σχεδίου ακίνητα, και μέσω των οποίων επιτυγχάνεται τελικά η τουριστική αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας.
- Όσο καθυστερεί η θεσμοθέτηση των σχεδίων αυτών, τόσο δημιουργούνται προϋποθέσεις για συγκρούσεις μεταξύ τομέων, όπως μεταξύ τουρισμού και υδατοκαλλιεργειών ή μεταξύ τουριστικής και αγροτικής ανάπτυξης, που υπονομεύουν την ασφάλεια δικαίου και εμποδίζουν την ανάπτυξη.