Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ), σε συνεργασία με τον Σύλλογο Πολιτικών Μηχανικών Ελλάδος (ΣΠΜΕ) και το Ελληνικό Τμήμα της American Society of Civil Engineers (ASCE) διοργανώνουν εκδήλωση για την ανακήρυξη του Ευπαλινείου Ορύγματος από την ASCE ως «ΔΙΕΘΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΠΟΣΗΜΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ» στη Σάμο την 29^η Οκτωβρίου 2017. Η εκδήλωση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και με την υποστήριξη του Δήμου Σάμου. Κεντρικοί Ομιλητές θα είναι οι Hermann Kienast, Mark Kozak-Holland, Δημοσθένης Σβολόπουλος, ενώ προβλέπεται και επίσκεψη στο Όρυγμα μετά την αποκάλυψη της αναμνηστικής πλακέτας. Θα παρευρεθούν η Υπουργός Πολιτισμού, ο βουλευτής Σάμου, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ, ο Πρόεδρος του ΣΜΠΕ, ο Δήμαρχος Σάμου, εκπρόσωποι του ΕΜΠ, της ASCE και άλλοι επίσημοι. Η εκδήλωση είναι ανοιχτή για το κοινό.

Αποσπάσματα από δηλώσεις και πληροφορίες

Με αφορμή την εκδήλωση, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός δήλωσε:

«Το Ευπαλίνειο Όρυγμα χαρακτηρίζει την τεχνική ικανότητα και αρτιότητα των Αρχαίων Ελλήνων. Αν σκεφτούμε ότι με τα μέσα της εποχής κατάφεραν ένα τέτοιο έργο, οποιοσδήποτε μηχανικός θαυμάζει την αρτιότητα του Έργου – και στο επίπεδο της μελέτης και στο επίπεδο της κατασκευής. Το Ευπαλίνειο Όρυγμα, όπως και δεκάδες άλλα έργα, σε ολόκληρη τη χώρα, αποδεικνύουν αυτό που συχνά αναφέρω: ότι οι Έλληνες είμαστε ικανοί και πρωτοπόροι χτίστες επί αιώνες. Οφείλουμε ως Έλληνες Μηχανικοί να χτίσουμε πάνω σε αυτήν την παράδοση, να εμπνευστούμε για τα επόμενα βήματα της επιστήμης που πρέπει να κατακτήσουμε».

Ιστορική και τεχνική σημασία του έργου

Το Ευπαλίνειο Όρυγμα κάλυπτε το μεγαλύτερο τμήμα του εξωτερικού υδραγωγείου παροχής πόσιμου νερού στην αρχαία πρωτεύουσα του νησιού (νυν Πυθαγόρειο). Κατασκευάστηκε περίπου το 540 π.Χ. και λειτουργούσε για μια χιλιετία. Αργότερα εγκαταλείφθηκε και επιχώθηκε σταδιακά. Το 1856 επανευρέθη το ανάντη τμήμα του έργου στις πηγές (Αγιάδες), ενώ το 1882 απεκαλύφθη το σύνολο του ορύγματος. Κατά τη δεκαετία του 1970, το έργο αποτυπώθηκε από το γερμανικό αρχαιολογικό Ινστιτούτο. Το Όρυγμα έχει μήκος 1036 μέτρα και διαδρομή σχεδόν ευθύγραμμη, μέσα σε λόφο ύψους 170 μέτρων. Περιλαμβάνει διώρυγα με κλίση και αγωγό ύδρευσης από πήλινους σωλήνες.

Τεχνική και πολιτιστική σημασία

Η ιστορική σημασία του έργου από την άποψη του πολιτικού μηχανικού έγκειται στη μέθοδο «αμφίστομης» εκσκαφής, που απαιτούσε καινοτόμες τεχνικές γεωμετρίας και τοπογραφίας. Η διαδρομή της σήραγγας αποκαλύπτει πτυχές του σχεδιασμού από τον μηχανικό Ευπαλίνο, που αφορούν γεωλογία και υδραυλική. Ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία που πραγματοποιήθηκε «αμφίστομη» εκσκαφή ευθύγραμμης υδρευτικής σήραγγας κάτω από εδαφικούς σχηματισμούς ύψους έως 170 μέτρα. Το ύψος αυτό απέκλειε την εφαρμογή κατακόρυφων πηγαδιών, που ήταν συνηθισμένα σε παρόμοια έργα, όπως στα qanats του Ghasabe στο Ιράν. Το έργο αυτό αναγνωρίστηκε από την UNESCO ως «World Cultural Heritage Site» το 1992.

Ομιλητές και εκδηλώσεις

Κατά την εκδήλωση της 29/10/2017, θα μιλήσουν οι:

• Hermann Kienast, επικεφαλής αποτύπωσης του μνημείου από το γερμανικό αρχαιολογικό Ινστιτούτο και διεθνώς αναγνωρισμένος μελετητής
• Mark Kozak – Holland, σύμβουλος επιχειρήσεων και συγγραφέας της σειράς «Lessons from History»
• Δημοσθένης Σβολόπουλος, διευθυντής αναστήλωσης και ανάδειξης του Ορύγματος

Η αποκάλυψη της αναμνηστικής πλάκας θα γίνει από τον Δρα Elias Sayah, Governor, Region 10, ASCE.

Πρόταση και ιστορική αναγνώριση

Η πρόταση ανακήρυξης ήταν πρωτοβουλία της Διεθνούς Περιφέρειας (Region 10) της ASCE, με επισπεύδοντα τον τέως Διευθυντή της, Κωνσταντίνο Μέμο. Στην προετοιμασία συνέβαλαν το ΤΕΕ, η τοπική Εφορεία Αρχαιοτήτων, το Υπουργείο Πολιτισμού, το Ελληνικό Τμήμα της ASCE, ο ΣΠΜΕ και η Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ. Η ASCE είναι μια από τις μεγαλύτερες ενώσεις πολιτικών μηχανικών παγκοσμίως και μέσω του Landmark Program αναδεικνύει σημαντικά έργα και κατασκευές που «έγραψαν ιστορία». Περίπου 270 έργα και τοποθεσίες έχουν χαρακτηριστεί ως Historic Civil Engineering Landmarks, με 45 σε 25 χώρες εκτός ΗΠΑ. Μόνο 3 έργα προ Χριστού έχουν κατασκευαστεί και αναγνωριστεί ως τοπόσημα.

Πρόγραμμα εκδήλωσης

Πρόγραμμα Εορταστικής Εκδήλωσης

Ι. Δημαρχείο Σάμου

11:00 Προσέλευση

11:30 Ιστορικό:

• Κωνσταντίνος Μέμος, πρώην Διευθυντής της Region 10 της ASCE

Καλωσόρισμα:

• Μιχαήλ Αγγελόπουλος, Δήμαρχος Σάμου

Χαιρετισμός από τον βασικό διοργανωτή:

• Γεώργιος Στασινός, Πρόεδρος ΤΕΕ

Χαιρετισμοί από εκπροσώπους φορέων:

• Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου: Ν. Κατρακάζος, Αντιπεριφερειάρχης
• ΣΠΜΕ: Β. Μπαρδάκης, Πρόεδρος
• Ε.Μ.Π.: Δ. Κουτσογιάννης, Κοσμήτορας Σχολής Πολιτικών Μηχανικών

Κήρυξη έναρξης εορταστικής εκδήλωσης:

• Λυδία Κονιόρδου, Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού

12:00 Κεντρική Ομιλία:

«Η Επανεξέταση του Ευπαλινείου Ορύγματος»

• Hermann Kienast, μέλος της Ακαδημίας Αθηνών

Διάλειμμα

12:50 Implementing Projects in Antiquity: the case of Eupalinos Tunnel

• Mark Kozak – Holland, Owner & Editor «Lessons from History»

Το έργο αποκατάστασης και ανάδειξης του Ευπαλινείου Υδραγωγείου στο Πυθαγόρειο Σάμου

• Δημοσθένης Σβολόπουλος, Διευθυντής Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων

13:30 Αναχώρηση για το Όρυγμα

ΙΙ. Νότια Είσοδος Ευπαλινείου Ορύγματος

14:00 Προσέλευση

14:15 Αποκάλυψη Αναμνηστικής Πλάκας:

• Elias Sayah, Governor, Region 10, ASCE

14:40 – 15:00 Επίσκεψη στο Μνημείο

15:00 Επίδοση Αναμνηστικών Μεταλλείων:

• Παναγιώτης Χατζηπάνος, Πρόεδρος Ελληνικού Τμήματος ASCE

Συζήτηση με το κοινό:

• Αθανάσιος Ταμπακόπουλος, εκπρόσωπος αναδόχου έργων ανάδειξης Ορύγματος

15:45 Λήξη της εκδήλωσης