ΤΕΕ/ΤΑΜ: Θέσεις και προτάσεις για τη διέλευση του αγωγού ΤΑΡ
«Δεδομένου ότι το Έργο είναι σημαντικό για την οικονομία της Ελλάδος αλλά και την Ευρώπη γενικότερα, θα μπορούσε να προσφέρει τα μέγιστα στην ενεργειακή αναβάθμιση της χώρας» τονίζει το ΤΕΕ/ΤΑΜ.
Εισαγωγή
Η κατασκευή και λειτουργία του ΤΑΡ αναμένεται να έχει θετική οικονομική επίδραση τόσο από την κεφαλαιοποίηση της αποκτηθείσας εμπειρίας των προμηθευτών του TAP, όσο και λόγω της ενδεχόμενης διαθεσιμότητας φυσικού αερίου στη Βόρειο Ελλάδα. Ωστόσο δεν θα υπάρχει κάποιο όφελος (οικονομικό ή/και κοινωνικό) για την Ελλάδα εξαιτίας της χρήσης του φυσικού αερίου που θα μεταφέρει ο αγωγός. Τα παραπάνω αναφέρονται σε κείμενο των θέσεων του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, Τμήματος Ανατολικής Μακεδονίας, σχετικά με τη διέλευση του Αγωγού ΤΑΡ (Trans Adriatic Pipeline) από την Ελληνική Επικράτεια. Ταυτόχρονα, το ΤΕΕ/ΤΑΜ διαβιβάζει εγγράφως προς το υπουργείο ΠΕΚΑ τις προτάσεις της ομάδας εργασίας, με διαβιβαστική επιστολή που υπογράφει ο Λάζαρος Βασιλειάδης, Πρόεδρος ΤΕΕ-ΑΜ και επιβλέπων της ομάδας εργασίας. Σημειώνεται ότι «υποβάλλονται μια σειρά από παρατηρήσεις που αν ενσωματωθούν στο Έργο θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες στην παραγωγικότητα της περιοχής, παράλληλα με την ομαλή και απρόσκοπτη λειτουργία του αγωγού».
Τεχνική ανάλυση και διαβουλεύσεις
Παράλληλα, το ΤΕΕ/ΤΑΜ τοποθετείται επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων (ΜΠΚΕ) του αγωγού ΤΑΡ, η οποία γνωστοποιήθηκε στις 7/8/2013 και βρίσκεται σε διαβούλευση μέχρι τις 30 Οκτωβρίου 2013. Το κείμενο της Μελέτης στην παρούσα μορφή δεν είχε παρουσιαστεί στο παρελθόν. Οι προσπάθειες παρουσίασης τμημάτων του Έργου σε τοπικές κοινωνίες βασίζονταν σε πρωτογενή στοιχεία και γενικά διαφέρουν από το τελικό κείμενο. Δεδομένου ότι το Έργο είναι σημαντικό για την οικονομία της Ελλάδας και την Ευρώπη, θα πρέπει να αποτελεί συμπληρωματικό όλων των υπολοίπων έργων στην περιοχή.
Τεχνικά θέματα και παρατηρήσεις
Ακολουθούν ενδεικτικά τεχνικά θέματα και παρατηρήσεις:
- Γεωλογικές και γεωτεχνικές μελέτες για τη βελτιστοποίηση της χάραξης και την πρόβλεψη κατασκευαστικών προβλημάτων.
- Μελέτες συσχετισμού ενεργών τεκτονικών ρηγμάτων με την υφιστάμενη χάραξη.
- Σεισμική επικινδυνότητα.
- Χημική ανάλυση εδάφους.
- Ηλεκτρική αγωγιμότητα εδαφών.
- Διαστασιολόγηση σωληναγωγών.
- Εντατικές καταστάσεις του συστήματος μεταφοράς.
- Καθοδική προστασία.
- Αντικεραυνική προστασία.
Πλήρες κείμενο
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο, το οποίο έχει ως εξής:
Θέσεις του ΤΕΕ/ΤΑΜ σχετικά με τη διέλευση του αγωγού TAP από την Ελλάδα
Ο αγωγός φυσικού αερίου ΤΑΡ, η διέλευση του οποίου εγκρίθηκε από την Ελληνική επικράτεια, προβάλλεται ως σημαντικό αναπτυξιακό και ενεργειακό έργο για την Ελλάδα και τη Νότια Ευρώπη. Ο αγωγός θα προμηθεύει με αζέρικο αέριο την αγορά της Ιταλίας και μέσω διασυνδέσεων, όλη την Κεντρική Ευρώπη.
Μέχρι τώρα, η Ελλάδα αποτελεί μία από τις λίγες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν έχει ουσιαστικά απελευθερώσει την αγορά φυσικού αερίου και δεν έχει δημιουργήσει ενεργειακό κόμβο διακίνησης. Κάθε έργο που βοηθά στην απελευθέρωση της αγοράς και στη δημιουργία ενεργειακού κόμβου γίνεται με ενθουσιασμό από την ελληνική κυβέρνηση και την ΕΕ. Με το ίδιο σκεπτικό, ο ΤΑΡ θα έπρεπε να πληροί τους όρους ενός τέτοιου έργου.
Η κατασκευή και λειτουργία του ΤΑΡ αναμένεται να έχει θετική οικονομική επίδραση, τόσο από την εμπειρία των προμηθευτών όσο και από τη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου στη Βόρειο Ελλάδα. Το έργο θα προσθέσει αξία στο ΑΕΠ, θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας και θα έχει θετικές επιπτώσεις στη βιομηχανία της περιοχής. Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ (2013), η επίδραση επικεντρώνεται σε περιοχές που έχουν πληγεί από την ύφεση, κυρίως κατά την κατασκευή. Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης απορροφά το 25% της θετικής επίδρασης από την κατασκευή σταθμού συμπίεσης. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια μελέτη, δεν θα υπάρξει κάποιο οικονομικό ή κοινωνικό όφελος για την Ελλάδα από τη χρήση του φυσικού αερίου που θα μεταφέρει ο αγωγός.
Διαβουλεύσεις και τεχνικές παρατηρήσεις
Στις 7/8/2013, γνωστοποιήθηκε η Μελέτη Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων (ΜΠΚΕ) του αγωγού ΤΑΡ, η οποία βρίσκεται σε διαβούλευση μέχρι τις 30 Οκτωβρίου 2013. Το κείμενο της Μελέτης δεν είχε παρουσιαστεί προηγουμένως. Οι προσπάθειες παρουσίασης τμημάτων του έργου σε τοπικές κοινωνίες βασίζονταν σε πρωτογενή στοιχεία και διαφέρουν από το τελικό κείμενο. Το έργο είναι σημαντικό για την οικονομία και την ενεργειακή αναβάθμιση της χώρας και πρέπει να αποτελεί συμπληρωματικό όλων των άλλων έργων στην περιοχή.
Τεχνικές και περιβαλλοντικές παρατηρήσεις
Ακολουθούν ενδεικτικά τεχνικά θέματα και παρατηρήσεις:
- Γεωλογικές και γεωτεχνικές μελέτες
- Για τη βελτιστοποίηση της χάραξης και την πρόβλεψη κατασκευαστικών προβλημάτων.
- Μελέτες συσχετισμού ενεργών τεκτονικών ρηγμάτων
- Με την υφιστάμενη χάραξη.
- Σεισμική επικινδυνότητα
- Ενδεικτικά, αναφέρονται οι μελέτες.
- Χημική ανάλυση εδάφους
- Και άλλες σχετικές μελέτες.
- Ηλεκτρική αγωγιμότητα εδαφών
- Και σχετικές μετρήσεις.
- Διαστασιολόγηση σωληναγωγών
- Για την αντοχή και ασφάλεια.
- Εντατικές καταστάσεις του συστήματος μεταφοράς
- Και σχεδιαστικές προδιαγραφές.
- Καθοδική προστασία
- Και μέτρα προστασίας από διαρροές.
- Αντικεραυνική προστασία
- Και μέτρα προστασίας από κεραυνούς.
Οι παρατηρήσεις αυτές, αν ενσωματωθούν, μπορούν να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες στην παραγωγικότητα και να διασφαλίσουν την ομαλή λειτουργία του αγωγού.
Προτάσεις και εναλλακτικές λύσεις
Συγκεκριμένα, προτείνονται τα εξής:
- Διασύνδεση με τα υφιστάμενα δίκτυα: Ο αγωγός ΤΑΡ, μετά την εξαίρεση από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, θα διέρχεται transit από την Ελλάδα. Δεδομένης της ενεργειακής απομόνωσης, είναι σημαντικό να προβλεφθούν σημεία διασύνδεσης με τα δίκτυα της ΔΕΠΑ και με τις μελλοντικές ΑΣΦΑ. Αυτό θα διευκολύνει την αγορά και θα μειώσει το κόστος για τους καταναλωτές.
- Βελτίωση χάραξης: Στην περιοχή της Νέας Καρβάλης, η τρέχουσα διαδρομή περνά από γεωργικές εκτάσεις. Προτείνεται η επιλογή χάραξης που θα αποφεύγει περιοχές υψηλής παραγωγικότητας, διασφαλίζοντας την τοπική οικονομία. Επιπλέον, προτείνεται η χρήση πολυκριτηριακής ανάλυσης για την επιλογή της όδευσης, λαμβάνοντας υπόψη και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
- Λαμβάνοντας υπόψη άλλα έργα: Στην περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας, υπάρχουν προγραμματισμένα έργα υποδομών. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά το σχεδιασμό, ώστε να αποφευχθούν εμπόδια και να διασφαλιστεί η ολοκλήρωσή τους.
- Διατήρηση αρδευτικών δικτύων: Τα αρδευτικά δίκτυα στην περιοχή πρέπει να διατηρηθούν σε λειτουργία κατά την κατασκευή του αγωγού. Δεν είναι σαφές αν και πώς έχουν ληφθεί υπόψη στην υπάρχουσα μελέτη.
- Προστασία υδροσυστημάτων: Ο αγωγός διασχίζει περιοχές με υπόγεια και επιφανειακά υδάτινα συστήματα. Πρέπει να ληφθούν μέτρα προστασίας και να γίνουν σχετικές μελέτες.
- Προστασία περιοχών υψηλής παραγωγικότητας: Στην περιοχή της Νέας Καρβάλης και άλλες, υπάρχουν περιοχές με υψηλή γεωργική παραγωγικότητα. Η χάραξη πρέπει να αποφεύγει την απομείωσή τους και να λαμβάνει υπόψη τα σχέδια αναδασμών.
- Παράκαμψη τυρφώνων: Ο τυρφώνας των Φιλίππων είναι σημαντικός και ευαίσθητος. Πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα παράκαμψής του, λόγω προβλημάτων που σχετίζονται με τον τυρφώνα, όπως πυρκαγιές και υποχωρήσεις εδάφους.
- Εναλλακτικές χάραξης: Προτείνεται η επιλογή διαδρομής που θα ελαχιστοποιεί την απομείωση γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας, λαμβάνοντας υπόψη και τις υπάρχουσες αντιπυρικές ζώνες και δρόμους.
- Ασφάλεια και προστασία: Πρέπει να διασφαλιστεί ότι η μελέτη και τα συμπεράσματά της λαμβάνονται υπόψη για την ασφάλεια των κατοικιών και των βιοτεχνικών περιοχών. Επιπλέον, η λειτουργία και η ασφάλεια του υφιστάμενου αγωγού της ΔΕΠΑ πρέπει να διατηρηθούν κατά την κατασκευή και λειτουργία του ΤΑΡ.