Στερεά απόβλητα – Η άποψη των τεχνικών και μελετητικών εταιρειών

Οι προκλήσεις στον τομέα των έργων επεξεργασίας υγρών αποβλήτων

Η ανακύκλωση και τα ειδικά ρεύματα αποβλήτων

Οι τοποθετήσεις από την πλευρά της αγοράς και της πραγματικής οικονομίας

Οι τεχνικές και μελετητικές εταιρείες και ο τεχνικός κόσμος της χώρας μπορούν να ανταπεξέλθουν στα σύγχρονα έργα υψηλών απαιτήσεων, τόνισαν οι εκπρόσωποι των κατασκευαστικών και μελετητικών εταιρειών, μιλώντας στο Συνέδριο του ΤΕΕ, με τίτλο «WASTE 2019: Στερεά και Υγρά Απόβλητα», που διοργάνωσε η τεχνοοικονομική ιστοσελίδα economix.gr, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας.

Η ολοκλήρωση της προγραμματικής περιόδου και οι προκλήσεις

Η ολοκλήρωση της προγραμματικής περιόδου, νέα μικρά και μεγάλα έργα, οι ανάγκες της χώρας και η ετοιμότητα δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στα αστικά και βιομηχανικά υγρά απόβλητα συζητήθηκαν επίσης σε ειδική θεματική ενότητα στο Συνέδριο του ΤΕΕ. Εκπρόσωποι των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ) παρουσίασαν τις δράσεις και τις προτάσεις τους για την ανακύκλωση.

Η άποψη των κατασκευαστικών εταιρειών

Οι εκπρόσωποι των κατασκευαστικών εταιρειών τόνισαν την ανάγκη αποσαφήνισης του πλαισίου για την υλοποίηση των νέων έργων διαχείρισης αποβλήτων μέσω ΣΔΙΤ. Ζήτησαν επικαιροποίηση και ολοκλήρωση του νέου ΕΣΔΑ και των Περιφερειακών Σχεδιασμών Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ). Ειδικότερα, επισήμαναν τα ακόλουθα:

Δ. Γεωργόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Α.Ε.

Ο κ. Διονύσιος Γεωργόπουλος αναφέρθηκε στους ευρωπαϊκούς στόχους για το 2020 στη διαχείριση αποβλήτων. Είπε: «Μέχρι το 2025 πρέπει να γίνει ένα μεγάλο άλμα και να επιτευχθούν οι στόχοι με την παράταση. Το θαύμα πρέπει να γίνει με την ανακύκλωση (συσκευασίες, προδιαλεγμένο οργανικό, άλλα υλικά)», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Γεωργόπουλος τόνισε ότι «χρειάζονται πολιτικές και κίνητρα, όπως τα «pay as you throw» και «landfill tax», που είναι βασική προϋπόθεση για την ενεργό ανακύκλωση».

Επίσης, υπογράμμισε ότι «πρέπει να θεσπιστούν συστήματα ελέγχου» και πρόσθεσε ότι «ο νέος ΕΣΔΑ και οι ΠΕΣΔΑ πρέπει να θέτουν ετήσιους στόχους και αυτοί να συνδέονται με το landfill tax».

Αναφέρθηκε στην ανάγκη ενεργειακής ανάκτησης μέχρι το 2025, προτείνοντας τα τσιμεντάδικα και τις μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης. «Πρέπει να αλλάξει η φιλοσοφία του ΕΣΔΑ και των ΠΕΣΔΑ και να ενισχυθεί ο κρατικός έλεγχος», τόνισε, αναλύοντας τον ρόλο των ήδη κατασκευαζόμενων μονάδων επεξεργασίας.

Χαρ. Καλλής, Γενικός Διευθυντής INTRAKAT

Ο κ. Χαρ. Καλλής τόνισε ότι οι στόχοι είναι πολύ φιλόδοξοι, αλλά η κατάσταση σχετικά απογοητευτική. Αναφέρθηκε στο υψηλό ποσοστό ταφής αποβλήτων στην Ελλάδα και στις ανάγκες μείωσης κατά 60% σε 15 χρόνια. Η παραγωγή αποβλήτων ανέρχεται σε 5.415 χιλιάδες τόνους, με λιγότερο από 15% μηχανική επεξεργασία και ελάχιστη θερμική επεξεργασία και κομποστοποίηση.

Επίσης, ανέφερε ότι η κατάσταση των έργων ΣΔΙΤ είναι απογοητευτική. Από το 2014 είχαν δρομολογηθεί 14 έργα με δυναμικότητα 2,8 εκατ. τόνους, ενώ τώρα υπάρχουν μόλις 3 έργα με συνολική δυναμικότητα 288 χιλ. τόνους. Πολλά έργα αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις.

Ο κ. Καλλής είπε ότι μέσα στα επόμενα δύο χρόνια θα υλοποιηθούν έργα διαχείρισης 800.000 τόνων, από σύνολο 5,5 εκατ. τόνων. Σημείωσε ότι στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη παράγονται το 50% των απορριμμάτων της χώρας, δηλαδή 2,5 εκατ. τόνους ετησίως.

Είπε ότι χρειάζεται να γίνουν περισσότερα έργα και να επιτευχθεί το 60%, αλλά δεν υπάρχουν αρκετά ώριμα έργα. Αναφέρθηκε σε τέσσερις μονάδες σε ώριμο στάδιο στην Αττική, αλλά η επέκταση του ΧΥΤΑ δεν δίνει ελπίδα για γρήγορη πρόοδο.

Ο κ. Καλλής τόνισε ότι πρέπει να ορίσουμε τι θέλουμε από τα νέα ΣΔΙΤ και ότι κάθε διαχείριση αποβλήτων έχει κόστος. Τα πλεονεκτήματα των ΣΔΙΤ περιλαμβάνουν:

• Ταχύτερη δημοπράτηση
• Υψηλή ποιότητα έργων
• Αξιοποίηση τεχνογνωσίας και αποτελεσματικότητας ιδιωτικού τομέα
• Ταχύτερο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης
• Μετάβαση ρίσκου σε ιδιώτες
• Μόχλευση ιδιωτικών και δανειακών κεφαλαίων

Ο κ. Καλλής υπογράμμισε ότι τα επόμενα βήματα είναι:

1. Υιοθέτηση σύγχρονων τεχνολογιών
2. Αναθεώρηση εθνικού σχεδιασμού διαχείρισης αποβλήτων και κεντροβαρικός σχεδιασμός εγκαταστάσεων
3. Οικονομική ενίσχυση αυτοδιοίκησης για τοπικά σχέδια διαχείρισης
4. Άμεση δημοπράτηση μονάδων μέσω ΣΔΙΤ, με αξιοποίηση 600 εκατ. ευρώ από το τρέχον ΕΣΠΑ

Γ. Αγραφιώτης, Γενικός Διευθυντής ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή

Ο κ. Γιώργος Αγραφιώτης δήλωσε ότι οι τεχνικές εταιρείες και ο τεχνικός κόσμος μπορούν να ανταπεξέλθουν σε έργα υψηλών απαιτήσεων, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Είπε: «Δεν πρέπει να φοβόμαστε το υψηλό κόστος αρχικής επένδυσης, γιατί αυτό οδηγεί σε χαμηλό κόστος στο gate fee. Όσο πιο προηγμένη τεχνολογία χρησιμοποιούμε, τόσο χαμηλότερο είναι το κόστος για τον πολίτη. Οι τεχνικές εταιρείες μπορούν να ανταπεξέλθουν σε κάθε σχεδιασμό.»

Εκφράζοντας ικανοποίηση για τον νέο σχεδιασμό της κυβέρνησης, χαρακτήρισε τον «πιο γήινο», καθώς προηγούμενοι στόχοι ήταν υπερβολικοί και το αποτέλεσμα μηδενικό. Επίσης, τόνισε ότι η χώρα επαναδιαπραγματεύεται τις εξαιρέσεις, κάτι που είναι σημαντικό, διότι οι υψηλοί στόχοι εμποδίζουν την προκήρυξη νέων έργων.

Ο κ. Αγραφιώτης εκτίμησε ότι οι επενδύσεις στον τομέα διαχείρισης αποβλήτων μπορούν να φτάσουν τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ την επόμενη δεκαετία και να δημιουργήσουν πάνω από 15.000 θέσεις εργασίας. Πρότεινε τη μέθοδο των ΣΔΙΤ ως ασφαλή και διαφανή λύση, που μπορούν να λειτουργούν αξιόπιστα για 25 χρόνια.

Τόνισε ότι τα ΣΔΙΤ χρειάζονται «υιοθεσία» και παρακολούθηση από την κεντρική κυβέρνηση και το κράτος, και ότι απαιτούνται σημαντικές αλλαγές στις συμβάσεις. Υπογράμμισε ότι πρέπει να συλλέξουμε εμπειρία και να διαμορφώσουμε πιο λειτουργικές συμβάσεις από τις προηγούμενες.

Κατά τη συζήτηση που ακολούθησε, ο δημοσιογράφος economix.gr Αχιλλέας Τόπας και οι εκπρόσωποι των κατασκευαστικών εταιρειών ανέλυσαν τα πλεονεκτήματα της καύσης υπολειμμάτων απορριμμάτων για ενεργειακή αξιοποίηση και επίτευξη ευρωπαϊκών στόχων.

Στερεά απόβλητα – Η άποψη των μελετητικών εταιρειών

Χρήστος Τσομπανίδης, Πρόεδρος και Δ/νων Σύμβουλος ENVIROPLAN AE, Μέλος ΔΣ ΣΕΓΜ

Ο κ. Χρήστος Τσομπανίδης αναφέρθηκε στα έξυπνα συστήματα συλλογής αποβλήτων. «Η διαχείριση δεν ξεκινάει από τα έργα. Πολλές φορές βλέπουμε το δέντρο και χάνουμε το δάσος. Όταν σχεδιάζουμε έργα για μεγάλους οργανισμούς, ξεκινάμε από το σύστημα συλλογής. Το 70% είναι συλλογή και το 30% επεξεργασία και διάθεση. Τα έξυπνα συστήματα συλλογής προσφέρουν οικονομικά οφέλη, καθώς το κόστος διαχείρισης εξαρτάται από το σύστημα», εξήγησε. Πρόσθεσε ότι «τα πράσινα σημεία είναι σημαντικά, γιατί είναι προσβάσιμα στον πολίτη».

Ο κ. Τσομπανίδης τόνισε ότι η χώρα διαθέτει επαρκές επιστημονικό και τεχνογνωσιακό δυναμικό. Τα προβλήματα σε έργα συνήθως οφείλονται στη διαχείριση, όχι σε μελετητικές ή κατασκευαστικές αστοχίες. Οι εταιρείες μας έχουν μεγάλη επιτυχία στο εξωτερικό.

Επιπλέον, επεσήμανε ότι η διαχείριση δεν ξεκινάει από τα έργα, αλλά από το σύστημα συλλογής. Τα έξυπνα συστήματα συλλογής και τα πράσινα σημεία είναι κρίσιμα, και πρέπει να ληφθούν υπόψη τα εξής:

Τα έργα επεξεργασίας και διάθεσης

Πρόκειται για μονάδες επεξεργασίας ρευμάτων αποβλήτων, όπως βιοαποβλήτων και μηχανική διαλογή. Η τεχνολογία πρέπει να συνδυάζεται για επιτυχία.

Η χωροθέτηση

Παραμένει πρόκληση, αλλά με καλά τεκμηριωμένες μελέτες και κοινωνική συναίνεση, είναι εφικτή. Πρέπει να υπάρχει πολιτική αποφασιστικότητα και καλές πρακτικές από προηγούμενα έργα.

Χρηματοδότηση

Είναι ανεπαρκής, αλλά πρέπει να αξιοποιήσουμε τους υφιστάμενους πόρους και να αποφύγουμε πρόστιμα από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Γ. Ηλιόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΠΤΑ

Ο κ. Γιώργος Ηλιόπουλος ανέφερε ότι η περιβαλλοντική αδειοδότηση των έργων καθυστερεί λόγω έλλειψης ηλεκτρονικού μητρώου. Πρότεινε την άμεση εφαρμογή του νόμου και την παρακολούθηση των στρατηγικών επενδύσεων. Για την επιτάχυνση, πρότεινε πολεοδομικές εξαιρέσεις και αξιοποίηση πόρων του ΕΣΠΑ, καθώς πολλά έργα καθυστερούν έως και 3 χρόνια. Τόνισε επίσης την ανάγκη προώθησης των απαλλοτριώσεων παράλληλα με την υλοποίηση των έργων, ώστε να επιταχυνθεί η διαδικασία.

Β. Μιχαλόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος VM&A

Ο κ. Βαγγέλης Μιχαλόπουλος τόνισε ότι το ΤΕΕ έχει αναλάβει σημαντικές πρωτοβουλίες και μπορεί να προωθήσει τον υγιή ανταγωνισμό στην αγορά. Αναγνώρισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πλέον θεωρεί την ανακύκλωση ως οικονομία. Υπάρχει ανάγκη για οικονομικά εργαλεία, καθώς συχνά επιλέγουμε ταφές επειδή είναι φθηνότερες, λόγω έλλειψης τέλους ταφής.

Ο κ. Μιχαλόπουλος ανέφερε ότι οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος είναι το νέο πλαίσιο της Ε.Ε. και ότι πρέπει να σχεδιάζουμε έργα με γνώμονα το συνολικό κόστος. Για αποτελεσματικότητα μέχρι το 2025, χρειάζεται να διαχωρίσουμε και να σχεδιάσουμε με οικονομικούς όρους.