18 αλήθειες και ψέματα για τα κίνητρα του ΝΟΚ
Σχετικά με το ζήτημα που έχει δημιουργηθεί και αφορά το κίνητρα αύξησης ύψους – δόμησης που προβλέπει ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός, τις σχετικές πρωτοβουλίες και απόψεις κάποιων Δημάρχων και τη συζήτηση που εξελίσσεται, τόσο στο Συμβούλιο της Επικρατείας όσο και στην κοινωνία, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός κάνει δημόσια παρέμβαση στο ζήτημα.
Συγκεκριμένα, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός σε συζήτηση με δημοσιογράφο, ανέλυσε τα εξής:
«Τα κίνητρα του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού για μείωση της κάλυψης στα νέα κτίρια, την αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας και τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος είναι σύμφωνα με τις βέλτιστες διαθέσιμες πρακτικές σε διεθνές επίπεδο, απολύτως απαραίτητα για να συμβάλλουν στην επίτευξη των κλιματικών στόχων της χώρας και αναγκαία για μια καλύτερη ποιότητα ζωής των πολιτών σε ανθεκτικές πόλεις. Κάθε συζήτηση για περιορισμό ή κατάργησή τους υποθηκεύει το μέλλον της χώρας και των παιδιών μας και βλάπτει τις ζωές των πολιτών και το περιβάλλον. Είναι μάλιστα εξόχως αντιεπιστημονικό και βαθιά συντηρητικό να υποστηρίζεται ότι δήθεν υποβαθμίζεται η ζωή των πολιτών ή το αστικό περιβάλλον από τυχόν αύξηση του ύψους των κτιρίων.
Συνεχίζει ο Πρόεδρος:
«Είναι ώρα να πούμε αλήθειες: κανείς από όσους φωνασκούν τελευταία για τα ύψη κτιρίων δεν νοιάζεται για το περιβάλλον. Νοιάζονται απλά να εξυπηρετήσουν ατομικά ή συλλογικά συμφέροντα. Κάποιοι για να μη κτιστούν δίπλα τους άλλα κτίρια, κάποιοι για να αυξήσουν την αξία της περιουσίας τους, κάποιοι απλά για μικροπολιτικά οφέλη. Δεν μπορούν αυτά να αποτελούν κριτήριο δημόσιων πολιτικών.»
Ο ίδιος τονίζει:
«Για όσους δημάρχους αυθαιρετούν και προσπαθούν να επιβάλλουν «ενός ανδρός αρχή» στην περιοχή τους, έχω να παρατηρήσω ότι οι εποχές του «αποφασίζομεν και διατάσσομεν» έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Οι δήμοι δεν έχουν αρμοδιότητα να επιβάλλουν απαγορεύσεις έκδοσης οικοδομικών αδειών. Τους ζητώ να σεβαστούν τη νομιμότητα και να απέχουν από κάθε ενέργεια που προσβάλει το νόμο και το ΝΟΚ.
Ο Πρόεδρος τονίζει την ανάγκη σεβασμού της νομιμότητας και της νομοθεσίας, και ότι η χώρα έχει ήδη προχωρήσει σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις, όπως το ηλεκτρονικό σύστημα έκδοσης αδειών e-Αδειες, που διασφαλίζουν την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα των μηχανικών και των πολιτών.
Τα χαρακτηριστικά των κτιρίων με κίνητρα του ΝΟΚ
- Τί πραγματικά αφορούν τα κίνητρα του ΝΟΚ
Τα κτίρια που κατασκευάζονται με χρήση κινήτρων του ΝΟΚ έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:
- Είναι ενεργειακής κατάταξης ΚΕΝΑΚ Α+, δηλαδή έχουν μειωμένη κατανάλωση ενέργειας και εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά τουλάχιστον 50% σε σχέση με συμβατικά κτίρια.
- Καταλαμβάνουν μικρότερη κάλυψη επί του οικοπέδου κατά 10% έως 25%, αυξάνοντας τη φύτευση στον αστικό ιστό.
- Κατασκευάζονται σε ήδη δομημένα οικόπεδα, αφού πρώτα κατεδαφιστούν παλαιά και ενεργοβόρα κτίρια.
- Διαθέτουν φυτεμένα δώματα με περιβαλλοντικά και ενεργειακά οφέλη.
- Παραχωρούν μέρος του οικοπέδου σε κοινόχρηστη χρήση, όπως φύτευση ή μεγαλύτερα πεζοδρόμια, βελτιώνοντας την προσβασιμότητα.
Τα οφέλη σε δόμηση και ύψος, που προκύπτουν από τα κίνητρα του ΝΟΚ, εξετάζονται από το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής, ανεξάρτητο από τους δήμους, με συμμετοχή επιστημόνων και διοίκησης.
Τα κίνητρα που παρέχει η νομοθεσία για την κατασκευή υψηλής ποιότητας και ενεργειακής απόδοσης κτιρίων είναι αναγκαία για να καλύψουν το υψηλό κόστος, και παράλληλα ωφελούν τον κρατικό προϋπολογισμό μέσω ΦΠΑ και φόρων.
Γιατί δεν ισχύουν τα επιχειρήματα εναντίον των κινήτρων του ΝΟΚ
Ορισμένοι δήμαρχοι υποστηρίζουν ότι τα κίνητρα επιβαρύνουν το περιβάλλον και υποβαθμίζουν τις πόλεις. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική.
Τα ενεργειακά αποδοτικά κτίρια με κατάταξη Α+ χρησιμοποιούν θερμομονώσεις, συστήματα θέρμανσης και ψύξης με αντλίες θερμότητας, και συστήματα ανακύκλωσης θερμότητας, μειώνοντας την κατανάλωση ενέργειας και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Τα φυτεμένα δώματα συμβάλλουν στη βιοποικιλότητα και στην προστασία των επικονιαστών, ενώ αυξάνουν τη θερμομόνωση και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής.
Οι μειωμένες καλύψεις αυξάνουν τους κοινόχρηστους χώρους, βελτιώνουν την διαχείριση των υδάτων και την αντιπλημμυρική προστασία, και ενισχύουν την κινητικότητα, ιδίως των ατόμων με κινητικά προβλήματα.
Ποιος εκδίδει τις οικοδομικές άδειες και ποια η αρμοδιότητα για τα κίνητρα του ΝΟΚ
Οι άδειες δόμησης εκδίδονται από τους μηχανικούς που υπογράφουν τις μελέτες και επιβλέπουν την κατασκευή. Οι υπηρεσίες ελέγχουν τα πολεοδομικά στοιχεία και εγκρίνουν ή απορρίπτουν την άδεια μέσω του συστήματος e-Αδειες.
Οι δήμοι και οι δήμαρχοι δεν έχουν αρμοδιότητα να αναστέλλουν ή να απαγορεύουν την έκδοση οικοδομικών αδειών. Τέτοιες αποφάσεις μπορούν να πάρουν μόνο ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, υπό αυστηρές προϋποθέσεις.
Δεν είναι αρμοδιότητα των δημάρχων να αποφασίζουν για την έκδοση αδειών ή την εφαρμογή του ΝΟΚ, όπως δεν θα ήταν αρμόδιοι να αποφασίζουν για την παροχή ρεύματος ή την αποκομιδή απορριμμάτων.
Το θέμα του ύψους των κτιρίων και το Σύνταγμα
Το Σύνταγμα της Ελλάδας, στο άρθρο 24, αναφέρει:
- «Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της αειφορίας.»
- «Η χωροταξική αναδιάρθρωση και η ανάπτυξη των πόλεων υπάγονται στη ρυθμιστική αρμοδιότητα του Κράτους, με σκοπό την καλύτερη λειτουργικότητα και διαβίωση. Οι τεχνικές επιλογές γίνονται σύμφωνα με την επιστήμη.»
Από το πρώτο άρθρο προκύπτει η προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος, που περιλαμβάνει και την αρχιτεκτονική των κτιρίων. Το ίδιο το Σύνταγμα επιτάσσει ότι η χωροταξική και πολεοδομική ανάπτυξη ελέγχεται από το Κράτος και γίνεται σύμφωνα με την επιστήμη και την αειφορία, που περιλαμβάνει και τα κίνητρα του ΝΟΚ.
Ο ρόλος του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ)
Το ΣτΕ γνωμοδοτεί για τα πολεοδομικά σχέδια και έχει αρμοδιότητα να ελέγχει τη νομιμότητα των οικοδομικών αδειών. Όμως, δεν έχει αρμοδιότητα να κρίνει τεχνικές επιλογές, όπως το ύψος ή ο όγκος των κτιρίων, που καθορίζονται από επιστημονικούς κανόνες και το Σύνταγμα.
Αν υπήρχε διαφορετικό νομικό σύστημα ή ειδικό Συνταγματικό Δικαστήριο με εξειδίκευση σε τεχνικά ζητήματα, ίσως να άλλαζαν τα πράγματα. Αλλά σήμερα, τέτοιες αποφάσεις ανήκουν στους αρμόδιους επιστήμονες και το κράτος.
Το ύψος των οικοδομών και η συνταγματικότητα
Το Σύνταγμα δεν ορίζει ότι το ύψος σε μια περιοχή πρέπει να είναι ενιαίο. Ο χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός περιγράφει και οριοθετεί τη δόμηση, και το ύψος επηρεάζει τη συνολική ανάπτυξη. Όμως, το όριο ύψους δεν πρέπει να είναι μονοδιάστατο και απόλυτο, και η επιστήμη το επιτρέπει να καθορίζεται με ευελιξία και ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες.
Οι φωνές που εναντιώνονται στον ΝΟΚ οφείλουν να αναγνωρίσουν ότι η χώρα χρειάζεται ολοκληρωμένο σχεδιασμό, και ότι το κράτος έχει ήδη προχωρήσει σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις, όπως το ηλεκτρονικό σύστημα αδειών, που διασφαλίζουν την τήρηση της νομιμότητας και την ποιότητα των κατασκευών.