Με αφορμή την ανακοίνωση του ΣτΕ σχετικά με την υπό έκδοση απόφαση για την υπόθεση των κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού, ο Πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας Γιώργος Στασινός έκανε την ακόλουθη δήλωση:

Η σημασία της απόφασης και η δημοκρατική νομιμότητα

Σε μια δημοκρατία, οι αποφάσεις της δικαιοσύνης γίνονται σεβαστές και πρέπει να εφαρμόζονται. Αυτό δεν τις καθιστά αυτόματα σωστές, αλλά αποτελεί δημοκρατική επιλογή.

Ωστόσο, δεν τιμά τους θεσμούς της δημοκρατίας μας η κατάργηση σημαντικών διατάξεων, σχεδόν όλου του συστήματος κινήτρων του οικοδομικού κανονισμού, που αφορούν σχεδόν όλους τους πολίτες της χώρας, μέσω δελτίου τύπου από το Ανώτατο Δικαστήριο, και όχι με την απόφαση και το σκεπτικό της.

Το περιεχόμενο της ανακοίνωσης του ΣτΕ

Η ανακοίνωση του Προέδρου του ΣτΕ αναφέρεται συνοπτικά σε θέματα συνταγματικότητας και αντισυνταγματικότητας διατάξεων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Το ΣτΕ, όπως αναφέρει, δεν κρίνει το περιεχόμενο των διατάξεων των κινήτρων του ΝΟΚ επί της ουσίας, αλλά επί της διαδικασίας που εφαρμόζονται. Και η ουσία, όπως υποστηρίζουμε και συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε στο ΤΕΕ, είναι επιστημονικά σωστή, σύγχρονη και αναγκαία.

Οι επιστημονικοί και κοινωνικοί λόγοι για τα κίνητρα του ΝΟΚ

Ως θεσμοθετημένος τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας, εξηγήσαμε στην κοινωνία και τη δικαιοσύνη τους πραγματικούς, ουσιαστικούς, επιστημονικούς και τεκμηριωμένους λόγους που καθιστούν τα κίνητρα του ΝΟΚ απαραίτητα. Αυτά συμβάλλουν στη βελτίωση της ζωής, στην προστασία της περιουσίας των πολιτών, στην προστασία του περιβάλλοντος και στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.

Οι επιπτώσεις της ανακοίνωσης και η εφαρμογή της

Πρακτικά, η ανακοίνωση του ΣτΕ αναφέρει ότι, αν και εντοπίζει αντισυνταγματικότητα σε ορισμένες διατάξεις του ΝΟΚ σχετικά με τα κίνητρα, όχι, κατ’ αρχήν, εξαιτίας του περιεχομένου τους, αλλά επειδή δίνει στις υπηρεσίες δόμησης τη δυνατότητα να εκδίδουν οικοδομικές άδειες, κατ’ απόκλιση από τους ισχύοντες όρους δόμησης κάθε περιοχής. Προφανώς, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι οι περιβαλλοντικές προβλέψεις του ΝΟΚ είναι απαραίτητες σε μια περίοδο κλιματικής κρίσης, όπως αποδεικνύει και η μελέτη του ΤΕΕ που κατατέθηκε στο ΣτΕ.

Οι συνέπειες για τις οικοδομικές άδειες και η αρχή της ασφάλειας δικαίου

Το ΣτΕ, σύμφωνα με την ανακοίνωση του Προέδρου του, «έκρινε ότι τα αποτελέσματα της αντισυνταγματικότητας πρέπει να μην επηρεάσουν τις οικοδομικές άδειες, των οποίων η υλοποίηση (οικοδομικές εργασίες) έχει ήδη αρχίσει πριν από την ανακοίνωση. Ο περιορισμός των αποτελεσμάτων της αντισυνταγματικότητας δεν αφορά εκκρεμείς δίκες», διασφαλίζοντας έτσι την ασφάλεια δικαίου, την αρχή της προβλεψιμότητας και την εμπιστοσύνη των πολιτών στη διοίκηση. Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι:

• Είναι δίκαιο σε δύο όμοια οικόπεδα με την ίδια εφαρμογή του ΝΟΚ, όπου έχουν ξεκινήσει εργασίες, το ένα να ολοκληρώνεται επειδή δεν έχει γίνει προσφυγή, και το άλλο, όπου έχει γίνει προσφυγή, να μην μπορεί να οικοδομηθεί σύμφωνα με την άδεια;
• Είναι δίκαιο να ολοκληρώνεται μια οικοδομή που μόλις ξεκίνησε με βάση την άδεια, ενώ σε διπλανό οικόπεδο με την ίδια άδεια, που βρίσκεται σε λιγότερο προχωρημένο στάδιο, να παραμένει ημιτελής και αβέβαιο το μέλλον;
• Είναι δίκαιο σε ένα οικόπεδο με νόμιμη άδεια να μπορούν να ολοκληρωθούν οι εργασίες επειδή ξεκίνησαν πριν από τις 11/12/2024, ενώ σε διπλανό οικόπεδο με ίδια άδεια, που ξεκίνησε τις εργασίες στις 12/12/2024, να μην μπορεί να εφαρμοστεί η άδεια, χωρίς να έχει δημοσιευθεί η απόφαση;
• Είναι αυτή η εφαρμογή της αρχής της ασφάλειας δικαίου και της προβλεψιμότητας;

Επειδή, όπως αναφέρθηκε, η απόφαση του ΣτΕ δεν έχει ακόμη εκδοθεί, ελπίζουμε ότι θα αποτυπώσει το δίκαιο για όλους και θα εφαρμοστούν οι αρχές που ορθά προβλέπει το Σύνταγμα.

Όλοι πρέπει να μελετήσουμε ουσιαστικά την απόφαση μόλις εκδοθεί, για να καταλάβουμε το σκεπτικό του δικαστηρίου. Μέχρι τότε, κάθε δήλωση επί της ουσίας είναι άνευ βάσης, αφού δεν γνωρίζουμε το πλήρες σκεπτικό και το διατακτικό της απόφασης.

Η ευθύνη της Πολιτείας και η προστασία των δικαιωμάτων

Η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει ότι οι επιλογές στο αστικό περιβάλλον καλύπτουν τις ανάγκες της κοινωνίας και τα ζητούμενα τόσο του σήμερα όσο και του αύριο. Αυτό σημαίνει προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών σήμερα και των επόμενων γενεών.