Γιώργος Στασινός: Όλα πρέπει να είναι ξεκάθαρα στη χώρα
– «Ο πολεοδομικός σχεδιασμός εκ του Συντάγματος είναι θέμα της Πολιτείας, όχι του κάθε Δήμου»
– «Το Συμβούλιο της Επικρατείας νομοθετεί έμμεσα, μέσα από τις αποφάσεις του»
Τον κίνδυνο να σημειωθούν σημαντικές απώλειες στα έσοδα του κράτους από το «πάγωμα» της οικοδομικής δραστηριότητας που επιφέρει η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, επισήμανε ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός σε συνέντευξή του στον Λάμπη Ταγματάρχη και την εκπομπή «Ανταλλακτήριο Ιδεών» στη Ναυτεμπορική TV, την Κυριακή 23 Φεβρουαρίου. Μάλιστα, σημείωσε τον φόβο να πληγεί η αξιοπιστία της χώρας στο εξωτερικό, στο κομμάτι των επενδύσεων, ενώ αναφορικά με το ΣτΕ σχολίασε ότι σε κάποιες περιπτώσεις υπερβαίνει τις αρμοδιότητές του. Αναλυτικά τα βασικά σημεία της συζήτησης έχουν ως εξής:
Ο Γιώργος Στασινός προειδοποίησε ότι η ακύρωση, ουσιαστικά, του Νέου Οικοδομικού Σχεδιασμού πλήττει τις επενδύσεις στη χώρα και υπάρχει ο κίνδυνος δημιουργίας αρνητικού κλίματος σε επενδυτές του εξωτερικού εξαιτίας του αισθήματος ανασφάλειας που δημιουργείται. Εξέφρασε δε, την απορία του «πώς η κυβέρνηση αφήνει μία τέτοια κατάσταση να συνεχίζεται».
Το «πάγωμα» την οικοδομικής δραστηριότητας για τα επόμενα τουλάχιστον 2 χρόνια που επιφέρει η απόφαση του ΣτΕ για τον ΝΟΚ «απειλεί» σύμφωνα με τον Πρόεδρο του ΤΕΕ και τον Προϋπολογισμό της χώρας καθώς επηρεάζει πάνω από περίπου 3 δισ. επενδύσεων που προγραμματίζονταν για το επόμενο 1-1,5 χρόνια. Και σημείωσε ότι ενδεχομένως θα επηρεαστεί αρνητικά ο Προϋπολογισμός της χώρας, για να προσθέσει «υπολογίστε μόνο τον ΦΠΑ από αυτές τις επενδύσεις για να δείτε τί μπορεί να χάνουμε». Και αναρωτήθηκε: «Τι θα κάνει η κυβέρνηση όταν αφήνει κάποιον να του παίρνει τη νομοθετική εξουσία και να αποφασίζει κάποιος άλλος γι’ αυτήν και μάλιστα αναδρομικά».
Η απόφαση του ΣτΕ, σύμφωνα με τον Πρόεδρο του ΤΕΕ, διακινδυνεύει περίπου 14.500 οικοδομικές άδειες (νέες και αναθεωρήσεις) που εκδόθηκαν πριν την πρώτη απόφαση του ΣτΕ, και, ακυρώνει στην πράξη, έναν οικοδομικό κανονισμό που υπάρχει 12-13 χρόνια. Οι αποφάσεις του ΣτΕ για τον ΝΟΚ λαμβάνονται «σε δόσεις», καθώς σε επόμενο χρόνο, πιθανώς, θα υπάρξει νέα απόφαση για άλλες διατάξεις του ΝΟΚ, όπως τα υπόγεια στις οικοδομές, οι θέσεις στάθμευσης και τα υπόσκαφα στα νησιά. «Δεν γίνεται έτσι», τόνισε. «Πού θα παρκάρουν τα αυτοκίνητα; Θα τα αφήνουμε να κυκλοφορούν επί ώρες ψάχνοντας θέση στάθμευσης και αυξάνοντας τους ρύπους;»
Μάλιστα πρόσθεσε: «Υπάρχουν μεγάλες επενδύσεις στη χώρα, φεύγουν μεγάλα funds, και όλοι οι πολίτες θα το πληρώσουν. Το χειρότερο είναι ότι θα βγει φήμη ότι στην Ελλάδα δεν ισχύει κανένας νόμος, καμία άδεια. Οποιοσδήποτε μπορεί να βγάλει μια άδεια και μετά από 12 χρόνια να την προσβάλλει» υπογράμμισε ο Γιώργος Στασινός. Διερωτήθηκε: «Ποιος ξένος επενδυτής θα έρθει στη χώρα;».
Αναγνώρισε τη μεγάλη προσπάθεια της κυβέρνησης να προσελκύσει ξένες επενδύσεις και εξέφρασε την απορία του: «Πώς αφήνει να συνεχίζεται μια τέτοια κατάσταση».
Ερωτηθείς για την αναδρομικότητα των αποφάσεων, σχολίασε ότι «έχει ο καθένας το δικαίωμα να προσφύγει στο ΣτΕ και να ακυρώσει μια οικοδομική άδεια, ακόμα και όταν έχει ολοκληρωθεί». Εξήγησε ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένη προθεσμία για την προσφυγή κατά οικοδομικής άδειας. Θα έπρεπε να υπάρχει ρητή προθεσμία, και όχι να λαμβάνει γνώση ο ενδιαφερόμενος όταν η άδεια έχει ήδη εκδοθεί. «Αν δεν βρίσκουμε, ανακαλύπτουμε κάποιον στο εξωτερικό», σημείωσε. Επιπλέον, ανέφερε ότι ένα σπίτι που χτίστηκε με νόμιμη άδεια, μπορεί να ακυρωθεί μετά από προσφυγή και ο ιδιοκτήτης να πληρώσει πρόστιμο, καθώς το ακίνητο θα χαρακτηρίζεται αυθαίρετο.
Σε άλλο σημείο της συνέντευξης, ο Γιώργος Στασινός ανέφερε ότι το ΤΕΕ κατέθεσε στο ΣτΕ μελέτη 500 σελίδων για την υπεράσπιση του ΝΟΚ, περιγράφοντας παραδείγματα ευρωπαϊκών χωρών. «Εμείς θέλουμε η ανάπτυξη να είναι φιλοπεριβαλλοντική. Τα κτίρια να μην καταναλώνουν ενέργεια, καθώς μεγάλο ποσοστό των ρύπων παράγεται από τα κτίρια. Επιπλέον, ό,τι κίνητρο δίνεται να είναι υπέρ του περιβάλλοντος». Σύμφωνα με τον Πρόεδρο του ΤΕΕ, η απόφαση του ΣτΕ για τον ΝΟΚ είναι αντιπεριβαλλοντική, καθώς δημιουργεί πρόβλημα στο περιβάλλον.
Αναφέροντας στοιχεία, σημείωσε ότι το 70% των κτιρίων είναι κατασκευασμένα πριν το 1980. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει στην Ελλάδα να ανανεώνεται το κτιριακό απόθεμα, τόσο για λόγους ασφάλειας όσο και για περιβαλλοντικούς.
«Σύγχρονος κανονισμός για πιο σύγχρονες πόλεις»
Ο Πρόεδρος του ΤΕΕ εξήγησε ότι ο ΝΟΚ ήταν ένας σύγχρονος κανονισμός με πολεοδομικά και ενεργειακά κίνητρα για να γίνουν πιο σύγχρονες οι πόλεις. «Σε αυτή τη χώρα, όμως, μπορεί να έρθει ένα δικαστήριο μετά από 12 χρόνια και να τον καταργήσει» σχολίασε. Χρειάζεται ένας σύγχρονος οικοδομικός κανονισμός. Υπήρξαν οικοδομές που πήραν υπέρμετρο ύψος, κάτι που ήταν υπερβολή. «Το Υπουργείο το είδε και τον Μάιο του 2024 το διόρθωσε, αλλά η διαδικασία είχε ήδη ξεκινήσει και καταργήθηκε ολόκληρος ο κανονισμός».
Ο Γιώργος Στασινός σχολίασε ότι με την απόφαση του ΣτΕ μεταφέρεται το αλαλούμ και στην εντός σχεδίου δόμηση.
Εκτός σχεδίου δόμηση: «Η κυβέρνηση έπρεπε να το είχε λύσει έως τώρα»
Ο Γιώργος Στασινός τόνισε ότι η εκτός σχεδίου δόμηση είναι πολύπλοκη, λόγω αποφάσεων του ΣτΕ και έλλειψης νομοθετικής πρωτοβουλίας. «Οι μισές πολεοδομίες βγάζουν άδειες για εκτός σχεδίου δόμηση σε 4 στρέμματα, οι άλλες μισές όχι. Δεν εφαρμόζεται η ίδια νομοθεσία».
Πρόσθεσε ότι αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί και σχολίασε: «Η κυβέρνηση έπρεπε να το έχει λύσει, ίσως δεν είναι τόσο τολμηρή όσο θα έπρεπε».
Ερωτηθείς για την πρόβλεψη ότι το αγροτεμάχιο εκτός σχεδίου που κάποιος θέλει να αξιοποιήσει πρέπει να έχει πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο προ του 1923, ο Γιώργος Στασινός είπε: «Το ΣτΕ νομοθετεί τώρα, χωρίς αρμοδιότητα, σε πολλά θέματα. Αυτό γίνεται ανεκτό από την κυβέρνηση και τη Βουλή. Η Δημοκρατία πρέπει να λύσει αυτά τα ζητήματα, γιατί όταν κάποιος υπερβαίνει τις αρμοδιότητές του, υπάρχει θεσμικός τρόπος να τον αναγκάσει να σταματήσει».
Ο Γιώργος Στασινός ανέφερε ότι το ΤΕΕ ξεκινάει έργο για την αποτύπωση των δρόμων που υπήρχαν το 1977, αρχίζοντας από τα νησιά και προχωρώντας στην υπόλοιπη Ελλάδα. «Για να ελπίζουμε ότι η κυβέρνηση θα νομοθετήσει με βάση αυτούς τους δρόμους».
Επίσης, τόνισε ότι οι πολίτες που έχουν περιουσία ή θέλουν να αφήσουν κληρονομιά, πρέπει να ζουν σε μια χώρα με νόμους και οικονομία. «Πρέπει να αναλογιστούν και αυτοί που βγάζουν τις δικαστικές αποφάσεις ότι υπάρχουν πολίτες που πρέπει να ζήσουν και να έχουν δικαιώματα».
Ερωτηθείς για τις αντιδράσεις των πολιτών με ένδικα μέσα, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ είπε ότι «υπάρχουν δυνατότητες, αλλά είναι χρονοβόρες, γιατί στην Ελλάδα η δικαιοσύνη δεν αποδίδεται γρήγορα. Κάποιοι το εκμεταλλεύονται».
Ο Γιώργος Στασινός τόνισε ότι το νέο σύστημα εντοπισμού αυθαιρέτων, που αναπτύσσει το ΤΕΕ, θα αποτρέψει την κατασκευή νέων αυθαιρέτων, καθώς θα εντοπίζει «ζωντανά» ή σε άμεσο χρόνο προσπάθειες.
Αναφέρθηκε σε ένα από τα πιο δύσκολα παραδείγματα πολεοδομικών περιοχών, όπως ο Άγιος Στέφανος και η Άνοιξη, όπου «για το ΣτΕ και δασάρχες είναι δάσος». «Οι πολίτες έχουν χτίσει με νόμιμες άδειες, αλλά ο δήμαρχος δεν μπορεί να φτιάξει δρόμο γιατί θεωρείται δάσος. Δεν μπορούν να πάρουν κονδύλια από το ΕΣΠΑ».
Ο Γιώργος Στασινός σχολίασε ότι η κατάσταση αυτή έχει σταματήσει λόγω αποφάσεων του ΣτΕ, και ότι τώρα δημιουργείται πρόβλημα και στην εντός σχεδίου δόμηση.
«Ο πολεοδομικός σχεδιασμός εκ του Συντάγματος είναι θέμα της Πολιτείας, όχι του κάθε Δήμου»
Ο Γιώργος Στασινός αναφέρθηκε στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, λέγοντας ότι από τους περίπου 325 Δήμους της χώρας, υπάρχουν 5 που δημιουργούν προβλήματα. «Πιστεύουν ότι αυτοί αποφασίζουν, επειδή οι Πολεοδομίες ανήκουν στους Δήμους – κάτι που πρέπει να αλλάξει».
Υπενθύμισε ότι «ο πολεοδομικός σχεδιασμός εκ του Συντάγματος είναι θέμα της Πολιτείας, όχι του κάθε Δήμου».
Επίσης, σχολίασε ότι δεν μπορεί μια οικοδομική άδεια να εκδίδεται ή όχι ανάλογα με τον Δήμαρχο ή τον υπάλληλο. «Οι Δήμαρχοι θεωρούν ότι έχουν κάθε εξουσία, και τα θέματα δόμησης δεν πρέπει να εξαρτώνται από τοπικά συμφέροντα και μικροπολιτικές. Η κυβέρνηση πρέπει να τους πάρει αυτή την αρμοδιότητα, και αυτό θα έπρεπε να έχει γίνει ήδη».
Επίσης, ανέφερε ότι συχνά η κυβέρνηση δυσκολεύεται, γιατί φοβάται μήπως το ΣτΕ ακυρώσει αποφάσεις και φανεί ότι δεν έχει νομοθετήσει σωστά. «Οι αρμοδιότητες και η δύναμη του ΣτΕ πηγάζουν από το Σύνταγμα. Αν το παραβιάζει, αυτό δεν θα έπρεπε να γίνεται. Πρέπει η κυβέρνηση να είναι πιο αποφασιστική και να λύσει τα προβλήματα».
Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια: Η ολοκλήρωσή τους θα προσφέρει ασφαλή πληροφορία
Ο Γιώργος Στασινός αναφέρθηκε στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, εξηγώντας ότι ο Πολεοδομικός Σχεδιασμός προβλέπεται από το Σύνταγμα του 1975, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει ολοκληρωθεί. Το ΤΕΕ ανέλαβε τη διαδικασία σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια καλύπτουν το 70-75% της χώρας και θα καθορίζουν όρους δόμησης και χρήσεις γης. Όταν ολοκληρωθούν, θα ξεκαθαρίσει το τοπίο. Πρόκειται για μεγάλο έργο, καθώς η δημιουργία ενός τέτοιου σχεδίου απαιτούσε 15-20 χρόνια. Τώρα, με γρήγορους ρυθμούς, προσπαθούμε να το κάνουμε σε 2-4 χρόνια. Η ολοκλήρωση θα δώσει ασφαλείς πληροφορίες για το τι μπορεί να χτιστεί και πού.
Ερωτηθείς για τα προγράμματα ενεργειακής εξοικονόμησης, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ ανέφερε ότι τα τελευταία 2,5 χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα. Πέρυσι διατέθηκαν πάνω από 700 εκατομμύρια ευρώ σε σχετικές εργασίες, και οι δικαιούχοι πήραν το 80% των χρημάτων τους πιο γρήγορα από ποτέ. Υπάρχουν ακόμα παράπονα, αλλά η πορεία είναι θετική.
Για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ είπε ότι πρέπει να γίνονται σε συγκεκριμένες περιοχές, και όχι όπου ενοχλούν οπτικά ή οικιστικά. «Προφανώς, πρέπει να γίνονται, αλλά με σεβασμό στο περιβάλλον και την κοινότητα».
Σε σχέση με τις φυσικές καταστροφές και την κλιματική αλλαγή, ανέφερε ότι τα κτίρια μετά το 1995 είναι πολύ ασφαλή σε σεισμούς. Τα προ του 1955 είναι επικίνδυνα, και από το 1955 έως το 1985 έχουν μερική αντισεισμική προστασία. Πρέπει να ανανεώνονται σταδιακά, με περιβαλλοντικά κίνητρα.
Ο Γιώργος Στασινός τόνισε ότι ο ρόλος του Μηχανικού είναι ζωτικής σημασίας, καθώς η επιστήμη αυτή επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα. Από το 2019, το επάγγελμα γνωρίζει ανάπτυξη, και ο Μηχανικός είναι ο πρώτος που πλήττεται όταν η οικονομία υποχωρεί. Η τεχνολογία εξελίσσεται, αλλά χρειάζεται έλεγχος.
«Στην εποχή μας ο πιο σημαντικός παράγοντας είναι ο χρόνος»
Ο Γιώργος Στασινός τόνισε ότι ο χρόνος είναι ο πιο κρίσιμος παράγοντας σήμερα. Έφερε ως παράδειγμα το σύστημα Έξυπνων Γεφυρών του ΤΕΕ, που πρέπει να υλοποιηθεί τώρα, όχι σε 30 χρόνια