Νέοι ψηφιακοί ορίζοντες για την πολιτιστική κληρονομιά
– Νέοι ψηφιακοί ορίζοντες για την πολιτιστική κληρονομιά
Γεφύρωση του χάσματος με την κοινωνία για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς
– Για να κρατήσουμε ζωντανή την πολιτιστική μας κληρονομιά πρέπει πρωτίστως να γεφυρώσουμε το κενό με την κοινωνία
Εργασίες στο 4ο Διεθνές Συνέδριο TMM_CH
Με σημαντικές ομιλίες και παρουσιάσεις που εμβαθύνουν στη θεματική, συνεχίστηκαν για τρίτη ημέρα οι εργασίες στο 4ο Διεθνές Συνέδριο TMM_CH (Transdisciplinary Multispectral Modelling and Cooperation for the Preservation of Cultural Heritage). Το συνέδριο διοργανώνεται από 7 έως 9 Απριλίου στο Ίδρυμα Ευγενίδου, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, σε συνεργασία με το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Ανάπτυξης και το Υπουργείο Εξωτερικών. Τη συνεδρίαση προεδρεύει και συντονίζει η Ομότιμη Καθηγήτρια Αντωνία Μοροπούλου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, η οποία είναι επίσης επικεφαλής της Διεπιστημονικής Ομάδας και επιστημονική υπεύθυνη για την αποκατάσταση του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου. Είναι αντιπρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας και μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Περιβαλλοντική και πολιτιστική διαχείριση και η ανάγκη ενεργητικής στρατηγικής
Όπως προκύπτει από τις τοποθετήσεις των συνέδρων, η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματός μας δεν είναι αρκετή για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Πρέπει να υιοθετήσουμε μια ενεργητική, φιλική προς το περιβάλλον στρατηγική, που θα συνδέεται με την κοινωνία και όχι θα την απομονώνει. Για την προστασία των μνημείων και της πολιτιστικής κληρονομιάς, η ανάπτυξη μέσω του τουρισμού και γενικότερα πρέπει να γίνεται με φιλοπεριβαλλοντική προσέγγιση, όπου τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία θα παίζουν κεντρικό ρόλο. Από τις εργασίες του συνεδρίου προκύπτει η ανάγκη και η επιθυμία των εμπλεκόμενων να δημιουργήσουν ένα ανοιχτό, υπέρ-διεπιστημονικό εργαστήριο για τη βιώσιμη ανάπτυξη, σε σύνδεση με την κοινωνία, με στόχο τη διαθεσιμότητα δεδομένων, μεθοδολογιών και επιστημονικών επιτευγμάτων.
Πάνελ 14 – Προστασία μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς από σεισμούς και ακραία φαινόμενα
Με θέμα την «Αντισεισμική προστασία και δομική αποκατάσταση», άνοιξε η τρίτη ημέρα του 4ου Διεθνούς Συνεδρίου TMM-CH. Οι παρουσιάσεις στο πάνελ 14 ανέλυσαν την τρέχουσα κατάσταση, τόνισαν τη σημασία των δεδομένων και την ανάγκη ενδελεχούς διάγνωσης για τη διατήρηση και αποκατάσταση των μνημείων, πριν ή μετά από κινδύνους όπως ο σεισμός.
Ο Žarnić Roko, Καθηγητής και πρώην Υπουργός Περιβάλλοντος και Χωροταξίας της Σλοβενίας, μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής του 4CH, εστίασε στον Ευρωκώδικα 8, επισημαίνοντας ότι τα κτίρια πολιτιστικής κληρονομιάς χρειάζονται πρόσθετη φροντίδα που δεν καλύπτεται πλήρως. Πιστεύει ότι «χρειαζόμαστε τη Διακήρυξη της Αθήνας» για να καλυφθεί αυτό το κενό.
Ο Πενέλης Γεώργιος, Ομότιμος Καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών, τόνισε ότι η αυθεντικότητα και η ασφάλεια είναι σημαντικές και συχνά αντικρουόμενες. Οι αρχαιολόγοι και οι μηχανικοί πρέπει να συνεργαστούν για να διασφαλίσουν και τα δύο.
Η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Saisi Antonella του Πολυτεχνείου του Μιλάνου και του Τμήματος Μηχανικών Αρχιτεκτονικής, Κατασκευών και Δομημένου Περιβάλλοντος, τόνισε τη σημασία της σωστής διάγνωσης για την αποτελεσματική παρέμβαση στα μνημεία.
Ο Formisano Antonio από το Πανεπιστήμιο της Νάπολης «Federico II», εκπροσωπούμενος από τη συνεργάτιδά του Longobardi Giovanna, ανέφερε ότι υπάρχουν τρία επίπεδα έρευνας για την κατανόηση της δομής, από το έδαφος μέχρι την κορυφή του κτιρίου.
Ο Ψυχάρης Ιωάννης, Καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, εστίασε στα κλασικά μνημεία, που έχουν καλύτερη αντοχή σε σεισμούς. Πρότεινε μια καινοτόμα μέθοδο διατήρησης, το σύστημα του τένοντα, που τοποθετείται στη μέση της κολώνας από το έδαφος μέχρι την κορυφή.
Ο Μουζάκης Χάρης, Αναπληρωτής Καθηγητής στο ΕΜΠ, παρουσίασε σεισμικά τεστ σε κτίριο με τοίχο διπλού τούβλου και ξύλινο θόλο, που δείχνουν πώς μπορούν να διατηρηθούν τέτοια μνημεία.
Ο Δρίτσος Στέφανος, Ομότιμος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πατρών, μίλησε για τους κώδικες και τα κριτήρια αξιολόγησης σεισμικής αντοχής και διατήρησης μνημείων.
Η Παπανικολάου Κορίνα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Πατρών, τόνισε την ανάγκη να εξετάζονται και άλλοι κίνδυνοι, όπως η φωτιά και τα ακραία φαινόμενα, μαζί με τον σεισμό. Αναφέρθηκε στη σημασία της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και στη δυσκολία να καλύψει πλήρως την ανάγκη για μηχανικούς.
Ο Κόκκινο Φίλης-Τριανταφύλλου, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, εκπροσωπήθηκε από τον Πνευματικό Νικόλαο, ο οποίος τόνισε την ανάγκη κοινής γλώσσας και συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών ειδικοτήτων, ώστε να αποφευχθούν αποσπασματικές προσπάθειες.
Πάνελ 16 – Πρόταση για ένα ανοιχτό, υπέρ-διεπιστημονικό εργαστήριο για τη βιώσιμη ανάπτυξη
Η «πράσινη και γαλάζια συμφωνία για τον τουρισμό μέσω της βιώσιμης αναβίωσης της πολιτιστικής κληρονομιάς και των περιβαλλοντικών αγαθών» βρέθηκε στο επίκεντρο του 4ου Διεθνούς Συνεδρίου TMM-CH (πάνελ 16). Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι αυτή η κατεύθυνση μπορεί να αποτελέσει κινητήριο δύναμη για βιώσιμη ανάπτυξη και καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.
Η Αντωνία Μοροπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια του ΕΜΠ και πρόεδρος των Διεθνών Συνεδρίων TMM-CH, πρότεινε τη δημιουργία ενός ανοιχτού, υπέρ-διεπιστημονικού εργαστηρίου για τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Ο Νίκος Παπαθανάσης, Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών, τόνισε ότι ο τουρισμός και η πολιτιστική κληρονομιά είναι βασικοί πυλώνες της οικονομίας και της κοινωνικής συνοχής. Υπογράμμισε ότι η διαχείριση πρέπει να γίνεται με καινοτόμο και σύγχρονο τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη την προστασία του περιβάλλοντος και την ενίσχυση της τοπικής επιχειρηματικότητας. Αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες χρηματοδότησης μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ 2021-2027, που προωθούν πράσινες υποδομές και βιώσιμες επενδύσεις στον τουρισμό.
Τέλος, εξέφρασε την πεποίθηση ότι το συνέδριο θα παράξει προτάσεις που θα συμβάλλουν στη διαμόρφωση στρατηγικής για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, ενισχύοντας την οικονομία και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής των Ελλήνων.
Η Μοροπούλου Αντωνία επισήμανε ότι η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος δεν αρκεί. Πρέπει να υιοθετήσουμε ενεργητικές, φιλικές προς το περιβάλλον στρατηγικές και να συνδέσουμε την προστασία των μνημείων με την ανάπτυξη σε φιλοπεριβαλλοντική κατεύθυνση.
Οι προκλήσεις του υπερτουρισμού και της κλιματικής κρίσης πρέπει να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα. Στις περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα, το ζητούμενο δεν είναι η ανακοπή του ρεύματος, αλλά η παράταση της περιόδου λειτουργίας και η βιώσιμη διαχείριση.