Διοργάνωση και θεματικές

Το ΤΜΕΔΕ διοργανώνει το 2^ο Διεθνές Συνέδριο «Redefining the Future Horizons: Σχεδιάζοντας τις βιώσιμες στρατηγικές του αύριο»

Στην κρισιμότητα της κλιματικής ανθεκτικότητας των υποδομών για τη διεθνή κοινότητα αλλά και της χώρας μας, καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα δημιουργούν μία «νέα κανονικότητα», αφιερώθηκε συζήτηση στο πλαίσιο του 2^ου Διεθνούς Συνεδρίου που διοργανώνει το ΤΜΕΔΕ. Στο θεματικό πάνελ που συντόνισε ο δημοσιογράφος κ. Ηλίας Παλιαλέξης, εκπρόσωποι κορυφαίων θεσμικών φορέων από την Ελλάδα και το εξωτερικό και εκπρόσωποι της αγοράς και του τεχνικού κόσμου ανέδειξαν τον τρόπο με τον οποίο η ενσωμάτωση κλιματικών παραμέτρων αποτελεί προϋπόθεση βιωσιμότητας για έργα, επενδύσεις και πολιτικές.

Το Συνέδριο «Redefining the Future Horizons: Σχεδιάζοντας τις βιώσιμες στρατηγικές του αύριο» πραγματοποιείται στις 9 και 10 Δεκεμβρίου, στο κτίριο του Συλλόγου Υπαλλήλων Τράπεζας Ελλάδος, επί της οδού Σίνα 16, στην Αθήνα. Η διοργάνωση τελεί υπό την αιγίδα της Τράπεζας της Ελλάδος και του ΤΕΕ, επιβεβαιώνοντας την υψηλή θεσμική σημασία και το αναβαθμισμένο επίπεδο διαλόγου, που προωθεί το ΤΜΕΔΕ στο κρίσιμο πεδίο της βιώσιμης ανάπτυξης.

Οι επτά κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για ανθεκτικές κλιματικές υποδομές

Ο κ. Γιώργος Παγουλάτος, Πρέσβης της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ και Καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, που συμμετείχε στο πάνελ μέσω ψηφιακής σύνδεσης, παρουσίασε τη «μεγάλη εικόνα» σχετικά με τους κλιματικούς κινδύνους και τις υποδομές, τονίζοντας τη θέση στην οποία βρίσκεται σήμερα η διεθνής κοινότητα. Όπως σημείωσε, από την οπτική του ΟΟΣΑ, οι κλιματικοί κίνδυνοι αποτελούν έναν από τους πλέον κρίσιμους παράγοντες που επηρεάζουν τις υποδομές, ενεργειακές, ψηφιακές και μεταφορικές. Η αυξανόμενη συχνότητα και ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων αποτελεί πλέον τη νέα κανονικότητα, είπε, επισημαίνοντας ότι οι οικονομικές συνέπειες των κλιματικών κινδύνων είναι τεράστιες, περιλαμβάνοντας το κόστος αποκατάστασης, την απώλεια παραγωγικότητας και την αύξηση του ασφαλιστικού κόστους. Ο κ. Παγουλάτος υπογράμμισε ότι χωρίς τη συστηματική ενσωμάτωση των κλιματικών κινδύνων, οι επενδύσεις κινδυνεύουν να καταστούν μη βιώσιμες, επιβαρύνοντας υπέρμετρα τις επόμενες γενιές. Το ζήτημα, όπως ανέφερε, δεν είναι μόνο τεχνικό: είναι οικονομικό και θεσμικό, απαιτώντας τη συμπερίληψη των κλιματικών παραμέτρων σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής των υποδομών. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε τις επτά εφαρμόσιμες αρχές του ΟΟΣΑ για ανθεκτικές κλιματικές υποδομές:

1. Ενσωμάτωση κλιματικών κινδύνων σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής των έργων, με χρήση μακροπρόθεσμων σεναρίων.
2. Χρήση αξιόπιστων, επιστημονικών δεδομένων για το κλίμα και προβλέψεων για το μέλλον αντί για ιστορικά στοιχεία, ιδίως στις κρίσιμες υποδομές.
3. Ενίσχυση θεσμικής ικανότητας και διακυβέρνησης, με διατομεακό συντονισμό μεταξύ υπουργείων, ρυθμιστικών αρχών και φορέων.
4. Ενσωμάτωση της ανθεκτικότητας στη χρηματοδότηση και στις συμβάσεις, με πράσινα κριτήρια, ESG και ευθυγράμμιση χρηματοδοτήσεων με τους κλιματικούς στόχους. Όπως ανέφερε, ο ΟΟΣΑ έχει ήδη εκδώσει επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για τις μεγάλες επιχειρήσεις από το 2023.
5. Προώθηση καινοτομίας και τεχνολογίας, όπως ψηφιακές λύσεις, αισθητήρες και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για βελτιωμένες προβλέψεις.
6. Ενίσχυση της διακυβέρνησης και της διαφάνειας, ώστε να αποφευχθεί το greenwashing και να υπάρξει εναρμονισμένη γνωστοποίηση κινδύνων.
7. Διεθνής συνεργασία και ανταλλαγή καλών πρακτικών, δεδομένου ότι η κλιματική προσαρμογή αποτελεί παγκόσμιο ζήτημα που απαιτεί συντονισμό, τεχνική βοήθεια και αμοιβαία μάθηση.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο κ. Παγουλάτος τόνισε ότι η χώρα βιώνει ήδη τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης και συνεπώς η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των υποδομών αποτελεί όχι μόνο στρατηγική επιλογή αλλά και αναγκαία προϋπόθεση βιωσιμότητας. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαθέτει καλές πρακτικές που μπορεί να μοιραστεί διεθνώς, κάνοντας αναφορά στις πρωτοβουλίες της ΤτΕ, της ΕΚ, της ΕΤΕπ και άλλων φορέων που προωθούν την ευθυγράμμιση με τα διεθνή πρότυπα.

Καταλήγοντας, παρουσίασε μία σειρά από διεθνείς καλές πρακτικές όπως η εφαρμογή υποχρεωτικών stress tests για την πιστοποίηση βιώσιμων έργων με υψηλό επίπεδο θεσμικού συντονισμού στην Ιαπωνία, το πρόγραμμα χρηματοδότησης πράσινων υποδομών, με αξιολόγηση που ενσωματώνει την κλιματική διάσταση, τις εκπομπές και την ανθεκτικότητα των έργων στον Καναδά καθώς τις υποχρεωτικές γνωστοποιήσεις κλιματικών κινδύνων και ευθυγράμμιση με διεθνή πρότυπα σε συνδυασμό με τη χρήση σεναρίων και stress tests στις δημόσιες επενδύσεις και υποδομές και την πρωτοπορία στη γαλλική αγορά πράσινων και transition bonds στη Γαλλία. Επιπρόσθετα, αναφέρθηκε στην υποχρεωτική χρήση επικαιροποιημένων κλιματικών δεδομένων για όλα τα έργα υποδομών που χρηματοδοτούνται με δημόσιους πόρους, μειώνοντας τον κίνδυνο μελλοντικών «αδρανών» επενδύσεων στην Ιρλανδία και στην εφαρμογή στη Νέα Ζηλανδία ενός μοντέλου μακροπρόθεσμου σχεδιασμού υποδομών με ενσωμάτωση παραμέτρων κλιματικής ανθεκτικότητας στις οικονομικές αξιολογήσεις έργων και αξιολόγηση με βάση ακραία σενάρια, πλήρως ευθυγραμμισμένο με τις συστάσεις του ΟΟΣΑ.

Στρατηγική, έργα και χρηματοδότηση: Η τριπλή προσέγγιση της ΤτΕ

Σε τρεις άξονες με δυναμική να ενισχύσουν έμπρακτα την ανθεκτικότητα, αναφέρθηκε η κα. Θεοδώρα Αντωνακάκη, Διευθύντρια του Κέντρου Κλιματικής Αλλαγής και Βιωσιμότητας της ΤτΕ. Ο πρώτος άξονας αφορά στην στρατηγική και τις πολιτικές: Ειδική αναφορά έκανε στην προεδρία από την ΤτΕ του Eurosystem Climate Change Forum (CCF) για το 2025 και 2026 και τον συντονισμό των Κεντρικών Τραπεζών για κοινές δράσεις για το κλίμα και τη βιωσιμότητα με σταδιακή ενσωμάτωση και θεμάτων που σχετίζονται με τη φύση και τη βιοποικιλότητα. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην Εθνική Στρατηγική για την προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή και στο 8ετές έργο Live Adaptive Greece που συμμετέχει η ΤτΕ υπό τον συντονισμό του ΥΠΕΝ και με τη συμμετοχή 20 φορέων από όλη τη χώρα. Στο πλαίσιο του έργου αναπτύσσεται ένας ολοκληρωμένος μηχανισμός παρακολούθησης της προσαρμογής, με δείκτες για όλους τους κρίσιμους τομείς σε εθνικό επίπεδο. Όπως είπε, ξεκινά ο δεύτερος δεκαετής κύκλος της Εθνικής Στρατηγικής Προσαρμογής, που συνοδεύεται από θεσμοθετημένο μηχανισμό παρακολούθησης. Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε ότι οι πολιτικές πρέπει να είναι οριζόντιες, να αγγίζουν όλους τους τομείς και – κυρίως – να ενσωματώνονται στα πραγματικά έργα.

Ο δεύτερος άξονας αφορά τα έργα και την υλοποίησή τους: Όπως τόνισε, τα έργα πρέπει να είναι πράσινα και όχι μόνο να συμβάλλουν στον μετριασμό, αλλά να έχουν σχεδιαστεί για ένα νέο κλιματικό περιβάλλον, με μεσοπρόθεσμη και βιώσιμη προοπτική. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτούνται δείκτες ανθεκτικότητας, συνεργασία πολλών φορέων και συστηματική αξιολόγηση της κλιματικής ανθεκτικότητας. «Οφείλουμε να αναβαθμίσουμε τα πρότυπα και τις προδιαγραφές μας», τόνισε.

Τέλος, ο τρίτος άξονας αφορά στη χρηματοδότηση: Όπως τόνισε, είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν οι πόροι που θα χρηματοδοτήσουν την προσαρμογή. Ήδη, αναπτύσσονται εργαλεία όπως το «ομόλογο ανθεκτικότητας», που αφορά έργα προσαρμογής και μετριασμού. Παράλληλα, τα transition plans των επιχειρήσεων αποτελούν κρίσιμο μηχανισμό, ώστε να χρηματοδοτούμε όχι μόνο τη μετάβαση αλλά και την ανθεκτικότητα.

Επιπρόσθετα, αναφέρθηκε στο επιπλέον μέρισμα, εξηγώντας πως κάθε έργο προσαρμογής προσφέρει όφελος μέσω της αποτροπής ζημιάς, δηλαδή μειώνει απώλειες, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει την οικονομική δραστηριότητα, την ανάπτυξη και τα κοινωνικά οφέλη. Έτσι, εξήγησε, οι κοινωνίες γίνονται πιο ανθεκτικές, συνεκτικές και περιβαλλοντικά ισχυρές. Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε πρόσφατες μελέτες που δείχνουν ότι, σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, για κάθε 1 δολάριο που επενδύεται στην προσαρμογή, το όφελος μέσα στη δεκαετία φτάνει τα 10 έως 12 δολάρια.

Καταλήγοντας, τόνισε ότι το μεγάλο στοίχημα είναι η χρηματοδότηση, όπου πρέπει να συμβάλει ενεργά και ο ιδιωτικός τομέας, ο οποίος λειτουργεί σε ένα περιβάλλον που οφείλει να είναι ανθεκτικό. Τα ασφαλιστικά ταμεία, τα επενδυτικά κεφάλαια και όλοι οι θεσμικοί φορείς στρέφουν πλέον την προσοχή σε δράσεις που ενισχύουν την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων και των υποδομών, τονίζοντας ότι εκεί υπάρχει σημαντικός ρόλος και για το ΤΜΕΔΕ και το σύνολο των φορέων χρηματοδοτήσεων.

Ο ρόλος του Ταμείου Ανάπτυξης και Ανθεκτικότητας

Στον καθοριστικό ρόλο του ΤΑΑ για την προώθηση ανθεκτικών υποδομών στάθηκε ο κ. Θάνος Ψαθάς, Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΤΒΑ, ΒΙ.ΠΕ.. Όπως ανέφερε, ο χρόνος απόσβεσης (payback period) για επενδύσεις σε επιχειρηματικά πάρκα συχνά υπερβαίνει τα 25 χρόνια, γεγονός που αποθαρρύνει πολλούς ιδιώτες επενδυτές. Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε ότι η επιχορήγηση 50% από το