Η ενσωμάτωση κλιματικών κινδύνων στον κύκλο ζωής των έργων: Διεθνείς πρακτικές & ελληνικές προτεραιότητες
Το ΤΜΕΔΕ διοργανώνει το 2ο Διεθνές Συνέδριο «Redefining the Future Horizons: Σχεδιάζοντας τις βιώσιμες στρατηγικές του αύριο»
Στην κρισιμότητα της κλιματικής ανθεκτικότητας των υποδομών για τη διεθνή κοινότητα αλλά και της χώρας μας, καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα δημιουργούν μία «νέα κανονικότητα», αφιερώθηκε συζήτηση στο πλαίσιο του 2ου Διεθνούς Συνεδρίου που διοργανώνει το Ταμείο Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΤΕΕ). Στο θεματικό πάνελ που συντόνισε ο δημοσιογράφος κ. Ηλίας Παλιαλέξης, εκπρόσωποι κορυφαίων θεσμικών φορέων από την Ελλάδα και το εξωτερικό και εκπρόσωποι της αγοράς και του τεχνικού κόσμου ανέδειξαν τον τρόπο με τον οποίο η ενσωμάτωση κλιματικών παραμέτρων αποτελεί προϋπόθεση βιωσιμότητας για έργα, επενδύσεις και πολιτικές.
Το Συνέδριο «Redefining the Future Horizons: Σχεδιάζοντας τις βιώσιμες στρατηγικές του αύριο» πραγματοποιείται στις 9 και 10 Δεκεμβρίου, στο κτίριο του Συλλόγου Υπαλλήλων Τράπεζας Ελλάδος, επί της οδού Σίνα 16, στην Αθήνα. Η διοργάνωση τελεί υπό την αιγίδα της Τράπεζας της Ελλάδος και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, επιβεβαιώνοντας την υψηλή θεσμική σημασία και το αναβαθμισμένο επίπεδο διαλόγου που προωθεί το ΤΜΕΔΕ στον κρίσιμο τομέα της βιώσιμης ανάπτυξης.
Οι επτά κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για ανθεκτικές κλιματικές υποδομές
Ο κ. Γιώργος Παγουλάτος, Πρέσβης της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ και Καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, που συμμετείχε μέσω ψηφιακής σύνδεσης, παρουσίασε τη «μεγάλη εικόνα» σχετικά με τους κλιματικούς κινδύνους και τις υποδομές, τονίζοντας τη θέση στην οποία βρίσκεται σήμερα η διεθνής κοινότητα. Όπως σημείωσε, από την οπτική του ΟΟΣΑ, οι κλιματικοί κίνδυνοι αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες που επηρεάζουν τις υποδομές, όπως ενεργειακές, ψηφιακές και μεταφορικές. Η αυξανόμενη συχνότητα και ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων αποτελεί πλέον τη νέα κανονικότητα, ενώ οι οικονομικές συνέπειες των κλιματικών κινδύνων είναι τεράστιες, περιλαμβάνοντας το κόστος αποκατάστασης, την απώλεια παραγωγικότητας και την αύξηση του ασφαλιστικού κόστους. Ο κ. Παγουλάτος υπογράμμισε ότι, χωρίς συστηματική ενσωμάτωση των κλιματικών κινδύνων, οι επενδύσεις κινδυνεύουν να γίνουν μη βιώσιμες, επιβαρύνοντας τις επόμενες γενιές. Το ζήτημα είναι τόσο τεχνικό όσο και οικονομικό και θεσμικό, και απαιτεί την ενσωμάτωση κλιματικών παραμέτρων σε όλο τον κύκλο ζωής των υποδομών. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε τις επτά εφαρμόσιμες αρχές του ΟΟΣΑ για ανθεκτικές κλιματικές υποδομές:
- Ενσωμάτωση κλιματικών κινδύνων σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής των έργων, με χρήση μακροπρόθεσμων σεναρίων.
- Χρήση αξιόπιστων, επιστημονικών δεδομένων για το κλίμα και προβλέψεων για το μέλλον, αντί ιστορικών στοιχείων, ιδίως στις κρίσιμες υποδομές.
- Ενίσχυση θεσμικής ικανότητας και διακυβέρνησης, με διατομεακό συντονισμό μεταξύ υπουργείων, ρυθμιστικών αρχών και φορέων.
- Ενσωμάτωση της ανθεκτικότητας στη χρηματοδότηση και στις συμβάσεις, με πράσινα κριτήρια, ESG και ευθυγράμμιση χρηματοδοτήσεων με τους κλιματικούς στόχους. Όπως ανέφερε, ο ΟΟΣΑ έχει ήδη εκδώσει επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για τις μεγάλες επιχειρήσεις από το 2023.
- Προώθηση καινοτομίας και τεχνολογίας, όπως ψηφιακές λύσεις, αισθητήρες και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για βελτιωμένες προβλέψεις.
- Ενίσχυση της διακυβέρνησης και της διαφάνειας, ώστε να αποφευχθεί το greenwashing και να υπάρξει εναρμονισμένη γνωστοποίηση κινδύνων.
- Διεθνής συνεργασία και ανταλλαγή καλών πρακτικών, δεδομένου ότι η κλιματική προσαρμογή αποτελεί παγκόσμιο ζήτημα που απαιτεί συντονισμό, τεχνική βοήθεια και αμοιβαία μάθηση.
Όσον αφορά την Ελλάδα, ο κ. Παγουλάτος τόνισε ότι η χώρα ήδη βιώνει τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των υποδομών είναι στρατηγική επιλογή και αναγκαία προϋπόθεση βιωσιμότητας. Υπάρχουν καλές πρακτικές που μπορούν να μοιραστούν διεθνώς, όπως οι πρωτοβουλίες της Τράπεζας της Ελλάδος, της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και άλλων φορέων που προωθούν την ευθυγράμμιση με διεθνή πρότυπα.
Τέλος, παρουσίασε διεθνείς καλές πρακτικές, όπως η εφαρμογή υποχρεωτικών stress tests για πιστοποίηση βιώσιμων έργων στην Ιαπωνία, το πρόγραμμα χρηματοδότησης πράσινων υποδομών στον Καναδά, τις υποχρεωτικές γνωστοποιήσεις κλιματικών κινδύνων και την ευθυγράμμιση με διεθνή πρότυπα στη Γαλλία, καθώς και την ενσωμάτωση παραμέτρων κλιματικής ανθεκτικότητας στις οικονομικές αξιολογήσεις έργων στη Νέα Ζηλανδία και την Ιρλανδία, σύμφωνα με τις συστάσεις του ΟΟΣΑ.
Στρατηγική, έργα και χρηματοδότηση: Η τριπλή προσέγγιση της ΤτΕ
Η κα. Θεοδώρα Αντωνακάκη, Διευθύντρια του Κέντρου Κλιματικής Αλλαγής και Βιωσιμότητας της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ), ανέφερε τρεις άξονες που μπορούν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα: η στρατηγική και οι πολιτικές, τα έργα και η υλοποίησή τους, και η χρηματοδότηση.
Ο πρώτος άξονας αφορά στη στρατηγική και τις πολιτικές, με έμφαση στη συμμετοχή της ΤτΕ στο Eurosystem Climate Change Forum (CCF) για το 2025 και 2026, και στον συντονισμό των Κεντρικών Τραπεζών για δράσεις σχετικά με το κλίμα και τη βιοποικιλότητα. Αναφέρθηκε επίσης στην Εθνική Στρατηγική για την προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή και στο έργο Live Adaptive Greece, που συμμετέχει η ΤτΕ υπό τον συντονισμό του ΥΠΕΝ και με τη συμμετοχή 20 φορέων. Στόχος είναι η ανάπτυξη μηχανισμού παρακολούθησης της προσαρμογής και η ενσωμάτωση πολιτικών σε όλα τα επίπεδα και έργα.
Ο δεύτερος άξονας αφορά τα έργα και την υλοποίησή τους, με έμφαση στο σχεδιασμό πράσινων έργων που ανταποκρίνονται σε ένα νέο κλιματικό περιβάλλον, και στην ανάγκη για δείκτες ανθεκτικότητας, συνεργασία και συστηματική αξιολόγηση. Ο κ. Αντωνακάκης τόνισε ότι πρέπει να αναβαθμίσουμε τα πρότυπα και τις προδιαγραφές μας.
Ο τρίτος άξονας αφορά στη χρηματοδότηση, με την ανάπτυξη εργαλείων όπως το «ομόλογο ανθεκτικότητας» και τα transition plans των επιχειρήσεων, που ενισχύουν την προσαρμογή και την ανθεκτικότητα. Αναφέρθηκε επίσης στο όφελος από τις επενδύσεις στην προσαρμογή, που σύμφωνα με μελέτες, φτάνει έως και 12 δολάρια για κάθε 1 δολάριο επένδυσης μέσα σε μια δεκαετία.
Τέλος, υπογράμμισε ότι η ενεργή συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, των ασφαλιστικών ταμείων και των επενδυτικών κεφαλαίων είναι κρίσιμη, και ότι το Ταμείο Ανάπτυξης και Ανθεκτικότητας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην προώθηση πράσινων παρεμβάσεων.
Ο ρόλος του Ταμείου Ανάπτυξης και Ανθεκτικότητας στις πράσινες επενδύσεις
Ο κ. Θάνος Ψαθάς, Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΤΒΑ, ΒΙ.ΠΕ., τόνισε ότι το payback period για επενδύσεις σε επιχειρηματικά πάρκα υπερβαίνει συχνά τα 25 χρόνια, γεγονός που αποθαρρύνει τους ιδιώτες επενδυτές. Η επιχορήγηση 50% από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) άνοιξε τον δρόμο για προτάσεις ύψους 50 εκατ. ευρώ. Έως τώρα, υλοποιούνται 70 έργα σε 14 επιχειρηματικά πάρκα, με συνολική αξία 50 εκατ. ευρώ, και αναμένεται η πλήρης ολοκλήρωσή τους έως το πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους.
Ο κ. Ψαθάς τόνισε ότι το 80% του προϋπολογισμού, δηλαδή 40 εκατ. ευρώ, επενδύεται σε δράσεις πράσινης ανάπτυξης και ψηφιακού μετασχηματισμού, όπως η εγκατάσταση 1450 ψηφιακών υδρομέτρων, η αναβάθμιση δικτύων ύδρευσης και η μείωση απωλειών νερού. Επιπλέον, στόχος είναι η βελτίωση της διαχείρισης λυμάτων και η μείωση του ενεργειακού κόστους κατά 10%, υλοποιώντας τις διεθνείς προτεραιότητες για πράσινη ανάπτυξη και ψηφιακό μετασχηματισμό.
Ο στρατηγικός σχεδιασμός και ο χρονοπρογραμματισμός ως κρίσιμοι παράγοντες
Η κα. Δέσποινα Καλλιδρομίτου, Πρόεδρος ΣΕΓΜ και Μέλος του ΔΣ EFCA, υπογράμμισε ότι ο σωστός στρατηγικός σχεδιασμός και ο χρονοπρογραμματισμός είναι απαραίτητα για την ανθεκτικότητα των υποδομών. Ο σχεδιασμός πρέπει να γίνεται με συντονισμό και να λαμβάνει υπόψη τα υπάρχοντα και μελλοντικά έργα, ενώ η πρόληψη και η τακτική συντήρηση είναι βασικά στοιχεία. Η κοινωνική αποδοχή και η διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες είναι επίσης κρίσιμα, ώστε να κατανοούν το σκοπό και τη σημασία των έργων.
Οι μηχανικοί καλούνται να προβλέπουν και να διασφαλίζουν την ασφάλεια και λειτουργικότητα των υποδομών, με συστηματική συντήρηση και χρήση ψηφιακών εργαλείων για επιθεωρήσεις και αξιολογήσεις. Η επένδυση στη συντήρηση είναι η πιο έξυπνη και οικονομική, καθώς αποτρέπει καταστροφές και μεγάλες ζημιές στο μέλλον.
Για αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα και τους συμμετέχοντες, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα: future-horizons.gr, όπου μπορείτε να παρακολουθήσετε τις εργασίες του συνεδρίου.
Οι χορηγοί του συνεδρίου
SILVER χορηγοί:
- AKTOR Όμιλος Εταιρειών
- CREDIA BANK
- EUROXX SECURITIES SA
- INTERBETON
BRONZE χορηγοί:
- IOLCUS
- Joltie
- ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΑΕ
Supporters:
- ALUMIL
- ARKITON AE
- AS BUILD ATE
- COSMOS AEBE
- EFG EUROBANK
- ELDON’S HELLAS ΕΠΕ
- ETBA
- EUROLAMP ABEE
- GRANT THORNTON
- GREEN EDGE
- PREMIA Properties
- PRUDENTIAL
- RENEL IKE
- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΥΔΡΟΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΑΕ
- ΕΛΤΕ ΕΠΕ
- ΕΥΑΘ
- ΕΥΔΑΠ
- ΚΟΚΚΙΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΑΕ
- ΜΙΧΑΗΛ Μ. ΤΣΟΝΤΟΣ ΑΕ
- ΝΑΜΑ ΑΕ
- ΠΛΕΘΡΟΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΤΕ
- ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΔΟΜΗΣΗ ΙΚΕ
- Σ. ΑΪΒΑΖΙΔΗΣ ΑΕΒΕ
- ΣΤΑΣΥ
- Τ&Τ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΑΕ
- ΤΕΚΑΛ ΑΤΕ
Χορηγοί Επικοινωνίας: ΕΡΤ, Αθηνα