Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας ολοκλήρωσε την επεξεργασία και προχωρά το αμέσως επόμενο διάστημα στις τυπικές διαδικασίες για τη δημοσίευση της νέας, για πρώτη φορά, Τεχνικής Οδηγίας με τίτλο «Οδηγίες Σχεδιασμού και Ελέγχου Εγκαταστάσεων Οδοφωτισμού».

Η νέα αυτή Τεχνική Οδηγία ΤΕΕ (ΤΟΤΕΕ) συντάχθηκε από Ομάδα Εργασίας σύμφωνα με σχετική Απόφαση της Διοικούσας Επιτροπής του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος τον Απρίλιο. Σημειώνεται ότι το προσχέδιο της οδηγίας τέθηκε σε ανοιχτή διαβούλευση το καλοκαίρι, όπου συμμετείχαν με παρατηρήσεις πληθώρα μηχανικών και φορέων.

Σημειώνεται ότι το ΤΕΕ – ως ο θεσμοθετημένος τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας – έχει συνδράμει καθοριστικά σε ανάλογα θέματα που αφορούν στην Ενεργειακή Αποδοτικότητα της χώρας μας, όπως οι ΤΟΤΕΕ για τα κτίρια, το Παρατηρητήριο Ενέργειας του ΤΕΕ, η λειτουργία του ως Εθνικός Συντονιστής του Συμφώνου των Δημάρχων για την Ενέργεια και την Κλιματική Αλλαγή.

Η ανάγκη εκπόνησης της νέας ΤΟΤΕΕ για τον οδοφωτισμό προέκυψε από τις επιστημονικές, τεχνικές, περιβαλλοντικές και οικονομικές πτυχές που συνδέονται με τον φωτισμό οδών, πλατειών και κοινόχρηστων χώρων.

Στην απόφαση αυτή, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο:

1. Οι θεσμικές υποχρεώσεις της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Κλιματική Αλλαγή, Εξοικονόμηση Ενέργειας κοκ)
2. Οι ανάγκες των φορέων υλοποίησης, λειτουργίας και συντήρησης (Κεντρική – Γενική Κυβέρνηση και ΟΤΑ Α & Β Βαθμού) αλλά και των φορέων χρηματοδότησης τέτοιων έργων (εθνικοί, κοινοτικοί, χρηματοπιστωτικοί)
3. Οι απαιτήσεις για οδική ασφάλεια και αισθητική αναβάθμιση των πόλεων

Όλα αυτά επιβάλλουν την ύπαρξη τεχνικών οδηγιών που θα συντελούν στην επίτευξη του βέλτιστου τεχνικά-περιβαλλοντικά-οικονομικά αποτελέσματος.

Στόχοι της νέας ΤΟΤΕΕ για τον Οδοφωτισμό είναι να:

1. Καλύψει το κενό που προκύπτει από την έλλειψη ολοκληρωμένης μεθοδολογίας υλοποίησης έργων οδοφωτισμού.
2. Δώσει συστάσεις σχετικές με το σχεδιασμό και έλεγχο εγκαταστάσεων οδοφωτισμού ώστε να καθορισθούν οι κανόνες της τέχνης και της επιστήμης στα κρίσιμα στάδια ενός έργου οδοφωτισμού.
3. Αποτελέσει ένα καθημερινό εργαλείο όλων των συντελεστών (και όχι μόνο των Μηχανικών) που συνεργάζονται για την υλοποίηση ενός έργου οδοφωτισμού.

Απευθύνεται – ενδεικτικά και όχι περιοριστικά – σε:

1. Μελετητές, Ερευνητές και Συμβούλους
2. Φορείς Δημοσίου Τομέα που υλοποιούν έργα οδοφωτισμού.
3. Χρηματοπιστωτικό Τομέα και Φορείς Χρηματοδότησης εν γένει
4. Επιχειρήσεις του Ιδιωτικού Τομέα που προσφέρουν λύσεις οδοφωτισμού είτε στο πλαίσιο της προμήθειας εξοπλισμού/κατασκευής έργου, είτε στο πλαίσιο της Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ)

Η νέα ΤΟΤΕΕ αποτελεί ένα μεθοδολογικό εργαλείο που βασίζεται στα ισχύοντα Εθνικά και Ευρωπαϊκά πρότυπα χωρίς ωστόσο να υποκαθιστά την επιστημονική και τεχνική ανάλυση, αξιολόγηση, επιλογή, καθορισμό γενικών και ειδικών προδιαγραφών κοκ, που πρέπει να γίνεται από τους κατά το νόμο υπεύθυνους τεχνικούς επιστήμονες για κάθε έργο οδοφωτισμού. Διευκρινίζουμε ότι η νέα TOTEE δεν υποδεικνύει τις οδούς ή τις περιοχές οι οποίες θα πρέπει ή όχι να φωτίζονται, καθώς αυτό είναι κάτι που αφορά τους εκάστοτε ισχύοντες εθνικούς νόμους και οδηγίες.

Τα βασικά μέρη της νέας ΤΟΤΕΕ

1. Απογραφή γεωμετρικών στοιχείων οδών και παραμέτρων συστημάτων οδοφωτισμού

Απαραίτητη προϋπόθεση για τον ορθό σχεδιασμό και τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας του οδοφωτισμού αποτελεί η λεπτομερής και τεκμηριωμένη καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης του, βάση της οποίας πραγματοποιείται η μελέτη οδοφωτισμού και η οικονομική αξιολόγηση του έργου. Η καταγραφή περιλαμβάνει τις ακόλουθες δράσεις:

• Καταγραφή γεωμετρικών στοιχείων οδού
• Καταγραφή υφιστάμενων στοιχείων ιστού
• Καταγραφή υφιστάμενων στοιχείων φωτιστικού σώματος
• Καταγραφή υφιστάμενων στοιχείων πινάκων διανομής
• Καταγραφή κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας για τουλάχιστον ένα έτος λειτουργίας.

Τα ανωτέρω στοιχεία θα πρέπει να καταγράφονται σε συνεργασία με τον εκάστοτε αρμόδιο φορέα ή και να παρέχονται από το φορέα ανάθεσης εφόσον έχουν ήδη καταγραφεί. Ο εξοπλισμός που θα χρησιμοποιηθεί για την καταγραφή των στοιχείων θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα καταγραφής του ζητούμενου μεγέθους και να διαθέτει την απαραίτητη ακρίβεια, σύμφωνα με τα γραφόμενα στις επόμενες παραγράφους.

Στα περιεχόμενα της ενότητας περιλαμβάνονται κατευθύνσεις για:

• Καταγραφή χωρικών δεδομένων
• Καταγραφή γεωμετρικών στοιχείων οδού
• Καταγραφή στοιχείων ιστού
• Καταγραφή στοιχείων φωτιστικού σώματος
• Καταγραφή στοιχείων πινάκων διανομής
• Καταγραφή κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας
• Ψηφιακή απεικόνιση δεδομένων

2. Σχεδιασμός οδοφωτισμού

Ο σχεδιασμός οδοφωτισμού αφορά ένα σύνολο βημάτων/δράσεων, που πρέπει να εκτελούνται από τον μελετητή, από την αρχή του έργου μέχρι και πριν την υλοποίησή του. Τα βήματα αυτά μπορούν να χωριστούν σε δύο βασικές κατηγορίες. Τα υποχρεωτικά και τα προαιρετικά βήματα όπως αναγράφονται και αναλύονται στις επόμενες ενότητες. Η παρούσα TOTEE δεν υποδεικνύει τις οδούς ή τις περιοχές που θα πρέπει ή όχι να φωτίζονται, κάτι που αφορά τους ισχύοντες εθνικούς νόμους και οδηγίες.

Υποχρεωτικά βήματα σχεδιασμού οδοφωτισμού

Τα βήματα αυτά είναι υποχρεωτικά για τον σωστό και ολοκληρωμένο σχεδιασμό έργων οδοφωτισμού:

• Επιλογή κλάσεων οδοφωτισμού
• Εκπόνηση μελέτης οδοφωτισμού
• Υπολογισμός δεικτών ενεργειακής επίδοσης

Προαιρετικά βήματα σχεδιασμού οδοφωτισμού

Τα βήματα αυτά εκτελούνται αν απαιτούνται από τις προδιαγραφές του έργου ή κρίνεται απαραίτητο από τον φορέα υλοποίησης:

• Διαστασιολόγηση συστήματος ελέγχου
• Τεχνοοικονομικοί υπολογισμοί
• Λοιπές προδιαγραφές χρηματοδότησης του έργου

Στα περιεχόμενα της ενότητας περιλαμβάνονται κατευθύνσεις και μεθοδολογία για:

• Επιλογή κλάσεων οδοφωτισμού
• Επιλογή κλάσεων προσαρμοστικού οδοφωτισμού
• Παραδείγματα επιλογής κλάσεων οδοφωτισμού
• Ποσοτικές και ποιοτικές απαιτήσεις φωτισμού
• Υπολογισμός του συντελεστή συντήρησης
• Εκπόνηση μελέτης οδοφωτισμού
• Υπολογισμός δεικτών ενεργειακής επίδοσης
• Τεχνοοικονομικοί υπολογισμοί

3. Έλεγχος και διασφάλιση ποιότητας εγκαταστάσεων οδοφωτισμού

Ο έλεγχος ποιότητας των εγκαταστάσεων οδοφωτισμού είναι απαραίτητος για την επιβεβαίωση των λειτουργικών χαρακτηριστικών και την ποιότητα του φωτισμού. Οι προδιαγραφές μετρήσεων ορίζονται στο πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 13021.4. Η ενότητα αυτή αφορά στις μετρήσεις πεδίου που απαιτούνται για τον έλεγχο των εγκαταστάσεων. Οι μετρήσεις πρέπει να γίνονται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

1. Πριν την παράδοση της εγκατάστασης (Τύπου 1 – Τ1)
2. Κατά τη διάρκεια λειτουργίας (Τύπου 2 – Τ2)
3. Για προσαρμοστικό φωτισμό (Τύπου 3 – Τ3)
4. Για διερεύνηση αποκλίσεων (Τύπου 4 – Τ4)

Οι κατευθύνσεις και η μεθοδολογία περιλαμβάνουν:

• Ορισμό περιοχών μέτρησης
• Ελάχιστες προδιαγραφές οργάνων
• Μετρήσεις σε οδούς κλάσης Μ
• Μετρήσεις σε οδούς κλάσης C & P
• Γεωμετρικές και ηλεκτρικές μετρήσεις
• Απαιτήσεις αναφορών

4. Τεχνολογίες και τεχνικές διαχείρισης συστημάτων οδοφωτισμού

Ο έλεγχος των φωτιστικών σωμάτων μπορεί να εξοικονομήσει ενέργεια. Η ρύθμιση της φωτεινής ροής επιτρέπεται όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν.

Ο έλεγχος γίνεται με δύο τρόπους: τοπικός και απομακρυσμένος. Ο τοπικός είναι πιο απλός και φθηνότερος, ενώ ο απομακρυσμένος καλύπτει μεγαλύτερες περιοχές και προσφέρει περισσότερες δυνατότητες ελέγχου.

Ο μελετητής πρέπει να διαστασιολογήσει και να προδιαγράψει το σύστημα ελέγχου, λαμβάνοντας υπόψη το κόστος και την εξοικονόμηση ενέργειας.

Οι κατευθύνσεις περιλαμβάνουν:

• Διαλειτουργικότητα συστημάτων
• Τοπικό έλεγχο φωτιστικών
• Απομακρυσμένο έλεγχο φωτιστικών

Επίσης, υπάρχει παράρτημα με το Κανονιστικό πλαίσιο – Βασικές Αρχ