Προς ένα ανοιχτό, υπέρ-διεπιστημονικό εργαστήριο για τη βιώσιμη ανάπτυξη
– Νέοι ψηφιακοί ορίζοντες για την πολιτιστική κληρονομιά
– Για να κρατήσουμε ζωντανή την πολιτιστική μας κληρονομιά πρέπει πρωτίστως να γεφυρώσουμε το κενό με την κοινωνία
Με σημαντικές ομιλίες και παρουσιάσεις επιπέδου που εμβαθύνουν στη θεματική συνεχίστηκαν για τρίτη ημέρα οι εργασίες στο 4ο Διεθνές Συνέδριο TMM_CH (Transdisciplinary Multispectral Modelling and Cooperation for the Preservation of Cultural Heritage) για την Αντιμετώπιση Παγκόσμιων Προκλήσεων που διοργανώνει 7-9 Απριλίου στο Ίδρυμα Ευγενίδου, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, σε συνεργασία με το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Ανάπτυξης σε συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών. Στο συνέδριο προεδρεύει και συντονίζει η Αντωνία Μοροπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο – Επικεφαλής της Διεπιστημονικής Ομάδας και Επικεφαλής Επιστημονική Υπεύθυνη της αποκατάστασης του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου, Αντιπρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος και μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.
Όπως προκύπτει από τις τοποθετήσεις των συνέδρων, η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματός μας δεν είναι αρκετή για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και πρέπει να μεταβούμε σε μία ενεργητική στρατηγική, φιλική στο περιβάλλον, σε σύνδεση με την κοινωνία και όχι χωρίς αυτή. Ειδικά για την προστασία των μνημείων και της πολιτιστικής κληρονομιάς, η κατεύθυνση της ανάπτυξης τόσο μέσα από τον τουρισμό όσο και γενικότερα πρέπει να γίνεται σε μία φιλοπεριβαλλοντική κατεύθυνση, όπου κυρίαρχο λόγο θα έχουν πλέον τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία. Για τη γεφύρωση όλων αυτών των επιστημονικών και πολιτικών πεδίων, από τις εργασίες του συνεδρίου προκύπτει η ανάγκη και θέληση των εμπλεκομένων να προχωρήσουν σε ένα ανοιχτό, υπέρ-διεπιστημονικό εργαστήριο για τη βιώσιμη ανάπτυξη σε σύνδεση με την κοινωνία, για μεγαλύτερη διαθεσιμότητα δεδομένων, μεθοδολογιών και επιστημονικών επιτευγμάτων.
Πάνελ 14 – Η προστασία των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς από σεισμούς και ακραία φαινόμενα
Με θέμα την «Αντισεισμική προστασία και δομική αποκατάσταση» άνοιξε η τρίτη ημέρα του 4ο Διεθνούς Συνεδρίου TMM-CH. Κατά τη διάρκεια των παρουσιάσεων στο πάνελ 14 αναλύθηκε η υφιστάμενη κατάσταση, υπερτονίστηκε η αξία δεδομένων και η ενδελεχής διάγνωση για τη διατήρηση των μνημείων και την αποκατάστασή τους πριν ή μετά από κινδύνους, όπως ο σεισμός.
Ο Žarnić Roko, Καθηγητής και πρώην Υπουργός Περιβάλλοντος και Χωροταξίας της Δημοκρατίας της Σλοβενίας, μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής του 4CH, εστίασε στον Ευρωκώδικα 8, επισημαίνοντας ότι τα κτίρια πολιτιστικής κληρονομιάς χρειάζονται πρόσθετη μέριμνα που δεν καλύπτεται πλήρως. Προέβλεψε ότι «χρειαζόμαστε τη Διακήρυξη της Αθήνας» για να καλυφθεί το κενό.
Ο Γεώργιος Πενέλης, Ομότιμος Καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών, τόνισε ότι η αυθεντικότητα και η ασφάλεια είναι σημαντικές αλλά αντικρουόμενες παράμετροι. Οι αρχαιολόγοι και μηχανικοί που εργάζονται σε έργα συντήρησης ή αποκατάστασης πρέπει να βρουν κοινό τόπο για να διασφαλίσουν και τα δύο.
Η Antonella Saisi, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Πολυτεχνείο του Μιλάνο και το Τμήμα Μηχανικών Αρχιτεκτονικής, Υποδομών και Δομημένου Περιβάλλοντος, έθεσε το ζήτημα της προστασίας της ιστορίας των μνημείων. Υπογράμμισε ότι η σωστή διάγνωση είναι κρίσιμη, καθώς όσο πιο ακριβής τόσο καλύτερο το αποτέλεσμα.
Ο Antonio Formisano, από τη Σχολή Πολυτεχνικών και Βασικών Επιστημών και το Τμήμα Μηχανικών για Μηχανική και Αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο της Νάπολης «Federico II», εκπροσωπήθηκε από τη συνεργάτη του Giovanna Longobardi. Αναφέρθηκε σε τρία επίπεδα έρευνας που ξεκινούν από το έδαφος και φτάνουν στην κορυφή του κτιρίου.
Ο Ιωάννης Ψυχάρης, Καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και τη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών, εστίασε στα κλασικά μνημεία, που έχουν καλύτερη αντοχή σε σεισμούς. Παρουσίασε καινοτόμο σύστημα με τένοντα που τοποθετείται στη μέση της κολώνας, από το έδαφος μέχρι την κορυφή.
Ο Χάρης Μουζάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών, και Διευθυντής της Διεπιστημονικής Ομάδας του ΕΜΠ, παρουσίασε σεισμικά τεστ σε κτίριο με τοίχο διπλού τούβλου και ξύλινο θόλο, που είχε αποκατασταθεί.
Ο Στέφανος Δρίτσος, Ομότιμος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πατρών και ειδικός σε σεισμική αποτίμηση, ανέλυσε τους κώδικες και τα κριτήρια αξιολόγησης σεισμικής αντοχής και διατήρησης μνημείων.
Η Κορίνα Παπανικολάου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Πατρών και το Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, τόνισε ότι πρέπει να εξετάζονται και άλλοι κίνδυνοι, όπως η φωτιά και τα ακραία φαινόμενα, μαζί με τον σεισμό. Αναφέρθηκε στη σημασία της Τεχνητής Νοημοσύνης, που δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τους μηχανικούς στην αξιολόγηση.
Ο Φίλης-Τριανταφύλλου Κόκκινος, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και το Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, εκπροσωπήθηκε από τον Νικόλαο Πνευματικό. Υπογράμμισε την ανάγκη κοινής γλώσσας και συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών ειδικοτήτων, καθώς και την ανάγκη διαμοιρασμού δεδομένων.
Ο Άγγελος Αμδίτης, Διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών του ΕΜΠ, αναφέρθηκε σε ευρωπαϊκά προγράμματα ΘΕΤΙΔΑ και Hyperion, που στοχεύουν στην ανθεκτικότητα και την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα μνημεία και την κλιματική αλλαγή.
Ο Γεώργιος Καραγιάννης, Επιστημονικός Διευθυντής στο Ίδρυμα «ΟΡΜΥΛΙΑ», μίλησε για τη χρήση φασματογραφίας και τομογραφίας σε τεχνικές τεκμηρίωσης μνημείων, χωρίς παρεμβάσεις.
Ο Θεόδωρος Λούτας, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πατρών, εστίασε στη χρήση μηχανικής μάθησης και τεχνητής νοημοσύνης για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, αναφέροντας τις προκλήσεις όπως η κλιματική αλλαγή και ο υπερτουρισμός.
Ο Στέλιος Ξανθός, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και το Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών, αναφέρθηκε στη χρήση μη παρεμβατικών μεθόδων για την εκτίμηση της έκθεσης σε ραδιενέργεια σε μνημεία από παλαιότερα υλικά.
Ο Νικόλαος Πνευματικός, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και το Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, τόνισε την ανάγκη αξιολόγησης της γήρανσης και των συνθηκών στα μνημεία, προτείνοντας συγχώνευση τεχνικών και συνεργασία ειδικών.
Ο Δημήτρης Έξαρχος, Επίκουρος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, εκπροσωπώντας τον Θεόδωρο Ματίκα, εξέφρασε την πεποίθηση για στενότερη υπέρ-διεπιστημονική συνεργασία μέσω του έργου Εύλογον.
Ο Ευάγγελος Χριστοφόρου, Καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και εκπρόσωπος της Ελληνικής Εταιρείας Μη Καταστροφικών Ελέγχων, ανέλυσε τη χρήση οπτικών και πλασμονικών τεχνικών για μη καταστροφικούς ελέγχους σε μνημεία.
Πάνελ 16 – Πρόταση για ένα ανοιχτό, υπέρ-διεπιστημονικό εργαστήριο για τη βιώσιμη ανάπτυξη
Η «πράσινη και γαλάζια συμφωνία για τον τουρισμό μέσω της βιώσιμης αναβίωσης της πολιτιστικής κληρονομιάς και των περιβαλλοντικών αγαθών» βρέθηκε στο επίκεντρο του 4ου Διεθνούς Συνεδρίου TMM-CH (πάνελ 16), όπου κοινός τόπος των υψηλών συμμετεχόντων ήταν ότι η κατεύθυνση αυτή, όπως περιγράφεται στη θεματική, μπορεί να αποτελέσει κινητήριο δύναμη για τη βιώσιμη ανάπτυξη στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής.
Σε αυτό το πλαίσιο η συντονίστρια του πάνελ, Αντωνία Μοροπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου της Σχολής Χημικών Μηχανικών, πρότεινε ένα ανοιχτό εργαστήριο, υπέρ-διεπιστημονικό, για τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Χαιρετίζοντας το πάνελ ο Νίκος Παπαθανάσης, Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών, αφού αναγνώρισε ότι ο τουρισμός και η πολιτιστική κληρονομιά είναι πυλώνες της οικονομικής ανάπτυξης, της κοινωνικής συνοχής και της βιώσιμης προόδου, υπογράμμισε ότι η διαχείριση θα πρέπει να γίνεται με σύγχρονο και καινοτόμο τρόπο. Τόνισε την ανάγκη προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, ενίσχυσης της τοπικής επιχειρηματικότητας και μετάβασης σε πράσινη, βιώσιμη οικονομία.
Αναφερόμενος στις πρωτοβουλίες του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, σημείωσε ότι «εργαζόμαστε με επιμονή για τη δημιουργία φιλικού επενδυτικού περιβάλλοντος που ενθαρρύνει τη βιώσιμη αξιοποίηση των πολιτιστικών και περιβαλλοντικών πόρων».
Υπογράμμισε την ανάγκη για στρατηγικές επενδύσεις, καινοτομία και κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία και πρόσθεσε ότι «η Ελλάδα μοχλεύει σημαντικά κεφάλαια από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ 2021-2027 που προωθούν πράσινες και βιώσιμες υποδομές στον τουρισμό, ενισχύουν την επιχειρηματικότητα και προστατεύουν την πολιτιστική μας κληρονομιά».
Κλείνοντας εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι από το συνέδριο θα προκύψουν προτάσεις που θα συμβάλλουν στη διαμόρφωση στρατηγικής για την προστασία της πολιτισ