Δημόσια παρέμβαση του Προέδρου του ΤΕΕ υπέρ των κινήτρων ύψους – δόμησης του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού και την εφαρμογή της νομιμότητας από τους Δήμους

Δημόσια παρέμβαση του Προέδρου του ΤΕΕ υπέρ των κινήτρων ύψους – δόμησης του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού και την εφαρμογή της νομιμότητας από τους Δήμους

• 18 αλήθειες και ψέματα για τα κίνητρα του ΝΟΚ

Σχετικά με το ζήτημα που έχει δημιουργηθεί και αφορά το κίνητρα αύξησης ύψους – δόμησης που προβλέπει ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός, τις σχετικές πρωτοβουλίες και απόψεις κάποιων Δημάρχων και τη συζήτηση που εξελίσσεται, τόσο στο Συμβούλιο της Επικρατείας όσο και στην κοινωνία, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός κάνει δημόσια παρέμβαση στο ζήτημα.

Συγκεκριμένα, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός σε συζήτηση με δημοσιογράφο, ανέλυσε τα εξής:

«Τα κίνητρα του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού για μείωση της κάλυψης στα νέα κτίρια, την αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας και τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος είναι σύμφωνα με τις βέλτιστες διαθέσιμες πρακτικές σε διεθνές επίπεδο, απολύτως απαραίτητα για να συμβάλλουν στην επίτευξη των κλιματικών στόχων της χώρας και αναγκαία για μια καλύτερη ποιότητα ζωής των πολιτών σε ανθεκτικές πόλεις. Κάθε συζήτηση για περιορισμό ή κατάργησή τους υποθηκεύει το μέλλον της χώρας και των παιδιών μας και βλάπτει τις ζωές των πολιτών και το περιβάλλον. Είναι μάλιστα εξόχως αντιεπιστημονικό και βαθιά συντηρητικό να υποστηρίζεται ότι δήθεν υποβαθμίζεται η ζωή των πολιτών ή το αστικό περιβάλλον από τυχόν αύξηση του ύψους των κτιρίων.»

Συνεχίζει ο Πρόεδρος:

«Είναι ώρα να πούμε αλήθειες: κανείς από όσους φωνασκούν τελευταία για τα ύψη κτιρίων δεν νοιάζεται για το περιβάλλον. Νοιάζονται απλά να εξυπηρετήσουν ατομικά ή συλλογικά συμφέροντα. Κάποιοι για να μη κτιστούν δίπλα τους άλλα κτίρια, κάποιοι για να αυξήσουν την αξία της περιουσίας τους, κάποιοι για μικροπολιτικά οφέλη. Δεν μπορούν αυτά να αποτελούν κριτήριο δημόσιων πολιτικών.»

Για όσους δημάρχους αυθαιρετούν και προσπαθούν να επιβάλλουν «ενός ανδρός αρχή» στην περιοχή τους, έχω να παρατηρήσω ότι οι εποχές του «αποφασίζομεν και διατάσσομεν» έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Οι δήμοι δεν έχουν αρμοδιότητα να επιβάλλουν απαγορεύσεις έκδοσης οικοδομικών αδειών. Τους καλώ να σεβαστούν τη νομιμότητα και να απέχουν από κάθε ενέργεια που παραβιάζει το νόμο και τον ΝΟΚ.

Δεν θα επιτρέψουμε να επιστρέψει η χώρα σε πρακτικές του παρελθόντος, όπου δήμαρχοι και υπάλληλοι εξυπηρετούσαν μικροπολιτικά συμφέροντα. Έχουμε δουλέψει πολύ για να φτάσουμε σε ηλεκτρονικό σύστημα έκδοσης αδειών e-Αδειες. Οι μηχανικοί και οι πολίτες έχουν δικαιώματα και αξιοπρέπεια.

Το ΤΕΕ θα υπερασπιστεί την επαγγελματική και επιστημονική ακεραιότητα των μηχανικών που μελετούν, εκδίδουν άδειες και επιβλέπουν τις κατασκευές. Οι «αυθαίρετοι» δήμαρχοι είναι επικίνδυνοι.

Επισημαίνω:

1. Τί πραγματικά αφορούν τα κίνητρα του ΝΟΚ

Τα κτίρια που κατασκευάζονται με χρήση κινήτρων του ΝΟΚ έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

• Είναι ενεργειακής κατάταξης ΚΕΝΑΚ Α+, δηλαδή καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια και εκπέμπουν λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα, τουλάχιστον κατά 50% σε σχέση με συμβατικά κτίρια.
• Καταλαμβάνουν μικρότερη κάλυψη στο οικόπεδο κατά 10% έως 25%, αυξάνοντας τη φύτευση στην πόλη.
• Κατασκευάζονται σε ήδη δομημένα οικόπεδα, αφού κατεδαφιστούν παλιά και ενεργοβόρα κτίρια.
• Διαθέτουν φυτεμένα δώματα με περιβαλλοντικά και ενεργειακά οφέλη.
• Παραχωρούν μέρος του οικοπέδου σε κοινόχρηστη χρήση, όπως πεζοδρόμια ή χώρους πρασίνου.

Τα οφέλη των κτιρίων αυτών, σε δόμηση και ύψος, εξετάζονται από το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής, ανεξάρτητο από δήμους και πολεοδομίες, με συμμετοχή επιστημόνων και διοίκησης.

Τα κίνητρα που παρέχει ο νόμος για τέτοιες κατασκευές είναι αναγκαία, ώστε να καλυφθεί το υψηλό κόστος και να διασφαλιστεί η αυτοχρηματοδότηση και το κέρδος του κράτους από φόρους και ΦΠΑ.

2. Γιατί δεν ισχύουν τα επιχειρήματα εναντίον των κινήτρων του ΝΟΚ

Ορισμένοι δήμαρχοι ισχυρίζονται ότι ο ΝΟΚ επιβαρύνει το περιβάλλον και τις πόλεις. Όμως, τα κτίρια με ενεργειακή κατάταξη Α+ χρησιμοποιούν θερμομονώσεις, συστήματα θέρμανσης και ψύξης με αντλίες θερμότητας, προάγουν την υγεία και έχουν έξυπνο έλεγχο λειτουργιών και παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, ελαχιστοποιώντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Τα φυτεμένα δώματα αυξάνουν τη βιοποικιλότητα και προστατεύουν τους επικονιαστές, ενώ βελτιώνουν την ποιότητα ζωής και διαχείριση υδάτων.

Οι μειωμένες καλύψεις αυξάνουν τους κοινόχρηστους χώρους, βελτιώνουν την κυκλοφορία και την αντιπλημμυρική προστασία, και διευκολύνουν την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία.

3. Τελικά, οι δήμοι εκδίδουν τις οικοδομικές άδειες και κρίνουν τα κίνητρα του ΝΟΚ; Ή κάποιος άλλος;

Οι άδειες δόμησης εκδίδονται από τους μηχανικούς που υπογράφουν τις μελέτες και επιβλέπουν την κατασκευή. Οι υπηρεσίες ελέγχουν πολεοδομικά μεγέθη και εγκρίνουν ή όχι την άδεια μέσω του συστήματος e-Αδειες. Οι δήμοι και οι δήμαρχοι δεν έχουν αρμοδιότητα να αποφασίζουν για το αν θα εκδοθούν άδειες σε περιοχές τους.

Η απαγόρευση έκδοσης αδειών σε περιοχές επιτρέπεται μόνο από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Δεν είναι αρμοδιότητα δημάρχων να αποφασίζουν τέτοια θέματα.

4. Είναι το θέμα του ύψους των κτιρίων συνταγματικό ζήτημα;

Το Σύνταγμα της Ελλάδας, στο άρθρο 24, αναφέρει:

1^ο

«Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της αειφορίας.»

2^ο

«Η χωροταξική αναδιάρθρωση, η διαμόρφωση, η ανάπτυξη και η επέκταση των πόλεων και των οικισμών υπάγεται στη ρυθμιστική αρμοδιότητα και τον έλεγχο του Κράτους, με σκοπό την εύρυθμη λειτουργία και την ποιότητα ζωής. Οι τεχνικές επιλογές γίνονται σύμφωνα με την επιστήμη.»

Από το πρώτο άρθρο προκύπτει ότι η προστασία του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της αρχιτεκτονικής, είναι υποχρέωση του κράτους. Δεν αφορά μόνο τα παλιά μνημεία, αλλά και όλα τα κτίρια. Το ίδιο το ΣτΕ έχει αναγνωρίσει ότι οι τεχνικές επιλογές γίνονται σύμφωνα με την επιστήμη και δεν είναι αρμοδιότητα δικαστών να τις κρίνουν.

Οι συντελεστές δόμησης, το ύψος, οι αποστάσεις και άλλα τεχνικά στοιχεία είναι επιστημονικές αποφάσεις, που πρέπει να λαμβάνονται σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης. Όλοι πρέπει να σεβαστούμε το Σύνταγμα και τις τεχνικές επιλογές, που βασίζονται στην επιστήμη.

5. Πρέπει το ΣτΕ να αποφασίζει για το ύψος των κτιρίων σε μια περιοχή;

Το ΣτΕ γνωμοδοτεί κατά την έγκριση των πολεοδομικών σχεδίων και έχει αρμοδιότητα να ελέγχει τη νομιμότητα των οικοδομικών αδειών. Όμως, η τεχνική αξιολόγηση του ύψους και των σχεδιαστικών επιλογών ανήκει στους μηχανικούς και δεν είναι αρμοδιότητα δικαστών. Το Σύνταγμα ορίζει ότι τέτοιες τεχνικές αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με βάση την επιστήμη και όχι την δικαστική κρίση.

Αν υπήρχε διαφορετικό νομικό σύστημα ή ειδικό δικαστήριο για τεχνικά ζητήματα, ίσως να ήταν διαφορετικά. Αλλά με το τωρινό σύστημα, η τεχνική αξιολόγηση ανήκει στους ειδικούς.

6. Πρέπει το ύψος των οικοδομών σε μια περιοχή να είναι απολύτως συγκεκριμένο;

Το Σύνταγμα δεν ορίζει ότι το ύψος πρέπει να είναι μονοδιάστατο ή απόλυτα συγκεκριμένο. Ο χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός περιγράφει και οριοθετεί τη δόμηση, αλλά το ύψος επηρεάζει το σύνολο. Δεν υπάρχει συνταγματική πρόβλεψη που να απαιτεί απόλυτο και μονοδιάστατο όριο ύψους σε όλη την περιοχή. Αυτό είναι αντιεπιστημονικό.

Επισημαίνω ότι η έλλειψη ολοκληρωμένου σχεδιασμού οφείλεται και σε ευθύνη των φωνασκούντων. Το ΤΕΕ έχει προσπαθήσει να υλοποιήσει τέτοιο σχεδιασμό σε όλη τη χώρα, και ερωτώ όσους αντιτίθενται στον ΝΟΚ: ποια είναι η προσωπική τους ευθύνη;

7. Πρέπει μέσω ΝΟΚ να επιβάλλεται οριζόντια ρύθμιση χωρίς επιστημονική ανάλυση;

Δεν είναι επιστημονικά ορθό να εφαρμόζονται οριζόνιες ρυθμίσεις που αντιμετωπίζουν διαφορετικές περιοχές με τον ίδιο τρόπο. Ο σχεδιασμός πρέπει να γίνεται τοπικά, σύμφωνα με την επιστήμη. Τα κίνητρα του ΝΟΚ, αν και φαίνονται οριζόντια, βασίζονται σε ποσοστά και όρια που σχετίζονται με την υφιστάμενη κατάσταση και τοπικά δεδομένα. Δεν αυξάνουν το ύψος σε όλη τη χώρα, αλλά σε συγκεκριμένες περιοχές και με συγκεκριμένο τρόπο. Η επιστημονική αξιολόγηση και η τεχνική γνώση είναι απαραίτητες και δεν μπορούν να αντικατασταθούν από γενικές ρυθμίσεις.

8. …