Με τα ιδιαίτερα θερμά λόγια του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου και τον χαιρετισμό του Υπουργού Ανάπτυξης ΤΕΕ Τάκη Θεοδωρικάκου, πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση παρουσίασης του προγράμματος «Το Εύλογον» από την επιστημονικά υπεύθυνη εκ μέρους του συντονίζοντος Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Ομότιμη Καθηγήτρια ΕΜΠ, Αντωνία Μοροπούλου, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης, την Τρίτη 10 Ιουνίου στις 7:30 μ.μ.

Στο επίκεντρο της εκδήλωσης βρέθηκε η ανάδειξη των αξιών του χριστιανισμού μέσα από την αποκατάσταση και την ανάδειξη των μνημείων, με την αξιοποίηση της καινοτομίας και της διεπιστημονικής συνεργασίας. Όπως τόνισε η κ. Μοροπούλου, «τα μνημεία μιλούν από μόνα τους, το επόμενο βήμα είναι να δώσουμε στις αξίες τον λόγο».

Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος: Μέσα από την ανάδειξη σημαντικών μνημείων συγκρατούνται αρραγείς οι πνευματικές αξίες

Μιλώντας για «Το Εύλογον», την Πρότυπη Διεπιστημονική Ανάπτυξη και Μεταφορά Τεχνογνωσίας και Συνεργασίας στην Αποκατάσταση Εμβληματικών Μνημείων και Ανάδειξη Αξιών του Χριστιανισμού σε Διάλογο με την Κοινωνία, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος αναφέρθηκε στη «μεγάλη δύναμη της εποχής μας» την τεχνολογία, επισημαίνοντας πως «όταν αξιοποιείται κατάλληλα, μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά, στη διάσωση των πολιτισμικών μνημείων και στην ανάδειξη πολύτιμων παραδόσεων».

Στάθηκε ιδιαίτερα στη συμβολή στο έργο αυτό των ανθρωπιστικών επιστημών, «οι οποίες αποκαλύπτουν στον τεχνοκρατούμενο άνθρωπο, την πνευματική και ηθική διάσταση του πολιτισμού, την αλήθεια πέρα του επιπέδου των υλικών αναγκών και της αρχής της στυγνής χρησιμοθηρίας» όπως είπε.

«Δεν πρόκειται να καταφύγουμε στον σύγχρονο μύθο αντιθέσεως μεταξύ επιστήμης και πίστεως, μεταξύ τεχνολογιών και παραδόσεων. Αντίθετα, η αληθινή πρόοδος συμβαίνει όταν αυτές συμβαδίζουν. Η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει νέα εργαλεία διερεύνησης και διάσωσης, αλλά η παράδοση μπορεί να δώσει το νόημα και την κατεύθυνση» σημείωσε.

Χαρακτήρισε δε την κυριαρχία της λογικής του ωφελιμισμού ως κακό σύμβουλο, καθώς δεν επιτρέπει στον άνθρωπο να ατενίσει το βάθος των πραγμάτων.

Συνεχίζοντας, ο κ. Βαρθολομαίος ανέφερε ότι «η ανάδειξη των αξιών του χριστιανισμού σε διάλογο με την κοινωνία αναδεικνύει την ευεργετική παρουσία του χριστιανικού βιώματος και της χριστιανικής προσφοράς στον παγκόσμιο πολιτισμό, σε πνεύμα σεβασμού. Ο χριστιανισμός δεν φοβάται τον διάλογο, το αντίθετο, αυτός ο διάλογος αποτελεί τον τρόπο, μέσω του οποίου, η αλήθεια αποκαλύπτεται και μεταδίδεται».

«Σε μία εποχή που βλέπουμε την καταστροφή ιστορικών μνημείων στο όνομα του θρησκευτικού φανατισμού και εθνικιστικών παροξυσμών, κάθε προσπάθεια ανάδειξης και διάσωσης των μνημείων αποκτά χαρακτήρα μαρτυρίας υπέρ της αξίας κάθε ανθρώπινου πολιτισμού» τόνισε.

Κατά τον Οικουμενικό Πατριάρχη, η «πραγματική πρόκληση της σημερινής εποχής είναι να αξιοποιήσουμε δημιουργικά τη σπουδαία παρακαταθήκη των πολιτισμών του παρελθόντος, ως έναυσμα και έμπνευση για τη σύγχρονη πολιτισμική δημιουργία».

Εστιάζοντας στο έργο «Το Εύλογον», ο κ. Βαρθομαίος ανέφερε ότι «μέσα από την αποκατάσταση και ανάδειξη σημαντικών μνημείων και κτιριακών συνόλων που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα τοπικών παραδόσεων αλλά και του παγκόσμιου πολιτισμού, συγκρατούνται στη συλλογική μνήμη αρραγείς οι πνευματικές αξίες».

«Είναι σπουδαία η διάσωση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του οικοδομήματος, της τεχνογνωσίας και των ιστορικών μεθόδων αξιοποίησης φυσικών και ανακυκλώσιμων οικοδομικών υλικών. Σήμερα, τονίζεται ο οικολογικός χαρακτήρας του κλάδου των αποκαταστάσεων και της αξιοποίησης ιστορικών κτιρίων και η συμβολή στη βιωσιμότητα, στην εξοικονόμηση πόρων μέσω της επανάχρησης του κτιριακού αποθέματος, της ενίσχυσης της κυκλικής οικονομίας και της αειφόρου ανάπτυξης, καθώς προσφέρονται λύσεις φιλικές προς το φυσικό περιβάλλον, το κοινό μας σπίτι» συνέχισε και πρόσθεσε ότι «γι’ αυτό κρίνεται σπουδαία η διεπιστημονική προσέγγιση αυτών των ζητημάτων».

Τ. Θεοδωρικάκος: Διεθνής προβολή του ελληνικού knowhow στην αποκατάσταση των χριστιανικών μνημείων

Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα, ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, που παρακολούθησε την Θεία Λειτουργία στην Αγία Τριάδα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, αναγνώρισε ότι «η έρευνα, η μελέτη και η υλοποίηση έργων αποκατάστασης μεγάλων μνημείων του χριστιανισμού αναδεικνύουν τις αξίες της χριστιανοσύνης και αποτελούν προϊόν καινοτομίας με σύγχρονους όρους τεχνολογικής αιχμής».

«Πρόκειται για υποδειγματικά έργα εφαρμογής της διεπιστημονικότητας, και ταυτόχρονα συνεργασίας φορέων, χρηστών ή και διαφορετικών κρατών» όπως παρατήρησε.

Σύμφωνα με τον Υπουργό, «η διεξαγωγή επιστημονικής έρευνας αιχμής και η μεταφορά – με εκλαΐκευση στο ευρύ κοινό – της σχετικής τεχνογνωσίας, στην αποκατάσταση και ανάδειξη αξιών των μεγάλων μνημείων του Χριστιανισμού, θα προβάλλει σε όλο τον κόσμο το ελληνικό “knowhow” στο πεδίο αυτό, αναδεικνύοντας τη θέση της Ελλάδας στη διεθνή πρωτοπορία της τεχνογνωσίας και υψηλής τεχνολογίας για την αειφόρο διατήρησή τους, καθώς και στην ανάδειξη, παγκοσμίως, των αξιών του Χριστιανισμού».

Εκτίμησε ότι «η ολιστική σύνδεση της κοινωνίας με τα εμβληματικά μνημεία και τις αξίες του Χριστιανισμού μέσα από τις πολυδιάστατες δράσεις του προγράμματος “Εύλογον” θα έχει σημαντικό αντίκτυπο», ενώ τα συμπεράσματα που θα εξαχθούν θα αξιοποιηθούν και για περαιτέρω δημιουργικές εφαρμογές.

Αντ. Μοροπούλου: Η καινοτομία εξυπηρετεί τις αξίες, τα μνημεία μιλούν από μόνα τους, επόμενο βήμα είναι να δώσουμε στις αξίες τον λόγο

Η Ομότιμη Καθηγήτρια Αντωνία Μοροπούλου στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, επικεφαλής της διεπιστημονικής ομάδας και επιστημονική υπεύθυνη της αποκατάστασης του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου, καθώς και Α’ Αντιπρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος και μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, παρουσίασε αναλυτικά το πρόγραμμα «Το Εύλογον». Τόνισε ότι πρόκειται για ένα συλλογικό έργο.

Περιγράφοντας την αξιοποίηση δεδομένων από έργα αποκατάστασης σε μεγάλα χριστιανικά μνημεία, όπως το Ιερό Κουβούκλιο του Παναγίου Τάφου στα Ιεροσόλυμα, το έργο του ΕΜΠ στην αντισεισμική προστασία και συντήρηση των ψηφιδωτών της Αγιά-Σοφιάς στην Κωνσταντινούπολη, και το αποκαταστατικό έργο στην Ιερά Μονή Παναγίας Βαρνάκοβας στην Ορεινή Ναυπακτία, η κ. Μοροπούλου εξήγησε ότι ο στόχος είναι η δημιουργία μιας ολιστικής σχέσης της κοινωνίας με τις αξίες και τα μνημεία.

Η καινοτόμος διεπιστημονική μεθοδολογία διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, με την τεχνογνωσία του ΕΜΠ, αποσκοπεί στη διατήρηση και ανάδειξη αξιών, καθώς και στη διασφάλιση της αειφόρου διατήρησης και δομικής ακεραιότητας των μνημείων.

Ο στόχος είναι η εφαρμογή αυτής της μεθοδολογίας μέσω εθνικού δικτύου, αποθετηρίου δεδομένων και κέντρου ικανοτήτων, που θα υποστηρίξει μελλοντικές εφαρμογές. Όπως τόνισε η κ. Μοροπούλου, «μέσα από τα ανοιχτά εργαστήρια, την επίδειξη και την εκπαίδευση, επιδιώκουμε έναν υπερεπιστημονικό διάλογο που θα συνδυάζει μηχανική, αρχιτεκτονική, αρχαιολογία, ιστορία και θεολογία».

Η συλλογική αποκατάσταση του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου στα Ιεροσόλυμα αποτέλεσε τον πυρήνα του «Εύλογον». Η πρόταση αποκατάστασης της διεπιστημονικής ομάδας του ΕΜΠ, μετά από πρωτοβουλία του Πατριάρχη Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλου του Τρίτου, έγινε διάλογος με τις χριστιανικές κοινότητες και υλοποιήθηκε χάρη σε κοινή ιστορική απόφαση της 22 Μαρτίου 2016.

Η καινοτόμος αυτή μεθοδολογία είχε ως στόχο την άρση των παραμορφώσεων και την αποκατάσταση της δομικής ακεραιότητας, με σεβασμό και ανάδειξη των αξιών του μνημείου και της αειφορίας του.

Η κ. Μοροπούλου αναφέρθηκε και στην πρόταση για μετάβαση από ψηφιακά δίδυμα σε «δίδυμα μνημοσύνης», που θα ενσωματώνουν και την ιστορική διάσταση, για μια ολιστική προσέγγιση της υπέρ-επιστημονικής αναζήτησης του «Εύλογον».

«Η καινοτομία που αναπτύξαμε είναι, μόνο, ένα εργαλείο. Η φωνή των μνημείων είναι η φωνή των αξιών του χριστιανισμού, το μήνυμα της Ανάστασης. Η καινοτομία εξυπηρετεί τις αξίες, τα μνημεία μιλούν από μόνα τους. Το επόμενο βήμα είναι να δώσουμε στις αξίες τον λόγο» κατέληξε.

Κων. Ζορμπάς: Το «Εύλογον» θα συμβάλλει στον διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες προς όφελος της μνήμης και των μνημείων

Ο Δρ. Κωνσταντίνος Ζορμπάς, Γενικός Διευθυντής της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης και Άρχων Ιερομνήμων του Οικουμενικού Πατριαρχείου, τόνισε ότι «τα σημαντικά θρησκευτικά μνημεία που δημιουργήθηκαν κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους αποτελούν ιερούς τόπους όπου αναπτύσσεται η ανεξιθρησκεία, δηλαδή μια ειρηνική συνύπαρξη ανθρώπων με τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις».

«Αυτή η ευθύνη αφορά την Πολιτεία, τις θρησκευτικές κοινότητες, τους επιστήμονες και την κοινωνία. Τα μνημεία και η ανάδειξή τους μπορούν να γίνουν χώροι παιδείας και σεβασμού της θρησκευτικής ιδιαιτερότητας».

Ο κ. Δεληκωσταντής, Άρχων Διδάσκαλος του Γένους και Ακαδημαϊκός, ήταν ο συντονιστής της εκδήλωσης.