Δελτίο Τύπου ΤΕΕ – 28/11/2016

«Τουριστική Αξιοποίηση Ακίνητης Περιουσίας-Χωροταξικός Σχεδιασμός και Τουριστική Ανάπτυξη» – Εκδήλωση του ΤΕΕ

στο πλαίσιο της 3^ης Διεθνούς Έκθεσης Τουρισμού  «Greek Tourism Expo» – Τις προτάσεις του για ένα σύγχρονο χωροταξικό σχεδιασμό για τον Τουρισμό στην Ελλάδα του 2020, παρουσίασε ο πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός

Τις βασικές κατευθύνσεις, που πρέπει να έχει ένας σύγχρονος χωροταξικός σχεδιασμός για τον Τουρισμό της Ελλάδας στις αρχές του 2020, παρουσίασε ο πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός, μιλώντας στην ειδική επιστημονική εκδήλωση με θέμα «Τουριστική Αξιοποίηση Ακίνητης Περιουσίας-Χωροταξικός Σχεδιασμός και Τουριστική Ανάπτυξη», που διοργάνωσε το ΤΕΕ, στο πλαίσιο της 3^ης Διεθνούς Έκθεσης Τουρισμού  «Greek Tourism Expo», στο εκθεσιακό κέντρο «Metropolitan Expo» της Αθήνας.

Το ΤΕΕ συμμετείχε στην έκθεση τόσο μέσω της διοργάνωσης αυτής της επιστημονικής εκδήλωσης όσο και με τη λειτουργία περιπτέρου για την ενημέρωση των επισκεπτών σχετικά με το έργο του Επιμελητηρίου, το οποίο επισκέφθηκε και η Υπουργός Τουρισμού Έλενα Κουντουρά.

«Πρέπει να κινηθούμε μακριά από ακραίες επιλογές για τις τουριστικές επενδύσεις», όπως είναι αφενός μεν «να γίνονται όπου υπάρχει ζήτηση, όπου θέλει ο επενδυτής» αφετέρου δε «να γίνει η επένδυση μόνο όπου το κράτος έχει ορίσει», είπε ο πρόεδρος του ΤΕΕ και έθεσε ως κανόνα: «να κινηθούμε στο πλαίσιο της κοινής λογικής» και «με παραδοχές και επιλογές στις οποίες όλοι συμφωνούμε». Επιλογές, όπως είναι ότι  «θέλουμε περισσότερους τουρίστες. Θέλουμε ακόμη καλύτερο επίπεδο εισερχόμενου τουρισμού. Θέλουμε ως χώρα περισσότερα έσοδα. Η χώρα μας για να έχει ένα ελκυστικό τουριστικό προϊόν πρέπει να έχει μονάδες ενταγμένες στο περιβάλλον».

Ο Γιώργος Στασινός αναφερόμενος στον τύπο των τουριστικών επενδύσεων τόνισε ότι «χρειαζόμαστε σχετικά χαμηλές στο ύψος μονάδες, με κυρίαρχη αρχιτεκτονική κατεύθυνση την ένταξη στο φυσικό περιβάλλον και την ταυτότητα της κάθε περιοχής, θέτοντας εξαρχής ως κατεύθυνση τον πράσινο σχεδιασμό τέτοιων επενδύσεων, τουλάχιστον όσον αφορά τη χρήση και αξιοποίηση των φυσικών πόρων και της ενέργειας».

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ υπογράμμισε ακόμη, όπως είπε «πέρα από προσωπικές ή πολιτικές επιθυμίες», ως μονοδιάστατη επιλογή «να έχουμε τη δυνατότητα να δημιουργηθούν σύνθετα τουριστικά καταλύματα. Γιατί αυτά φέρνουν την προστιθέμενη αξία σε μεγάλες τουριστικές επενδύσεις. Αφού παραδεχθούμε ότι θα υιοθετήσουμε την επιλογή των σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων πρέπει να αποφασίσουμε πού θα γίνονται αυτά».

Όπως σημειώθηκε πολλές φορές στην εκδήλωση, το τροποποιημένο Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό του 2009 ακυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), το 2015, για τυπικούς λόγους. Παράλληλα έχει ασκηθεί αίτηση ακύρωσης στο ΣτΕ και κατά του Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό του 2009. Αν, τυχόν, αυτή ευδοκιμήσει, ακυρώνεται και το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο του 2009. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) έχει ανακοινώσει σε διαβούλευση ένα νέο θεσμικό πλαίσιο οργάνωσης του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού. Από τις τοποθετήσεις προκύπτει ότι η καθυστέρηση επανέγκρισης του χωροταξικού για τον Τουρισμό οφείλεται στην προτίμηση της κυβέρνησης και του αρμόδιου υπουργείου σε ένα νέο θεσμικό πλαίσιο. Έτσι, ένα νέο χωροταξικό για τον Τουρισμό πιθανώς θα καθυστερήσει περαιτέρω, ώστε να προσαρμοστεί και να υιοθετηθεί με τις διατάξεις που προτείνει η κυβέρνηση στο νέο νόμο περί χωροταξίας.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, όλοι οι ομιλητές στην εκδήλωση του ΤΕΕ τόνισαν ότι σήμερα υπάρχει ουσιαστικά απουσία εφαρμόσιμου χωροταξικού για τον Τουρισμό. Επιπλέον, έχουμε επιστρέψει στην κατάσταση προ του 2009, δηλαδή στην περίοδο του 2003, όπου, λόγω έλλειψης ειδικού χωροταξικού σχεδιασμού, η χωροθέτηση τουριστικών καταλυμάτων και υποδομών γινόταν αποκλειστικά μέσω Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων. Αυτά πλέον είναι παρωχημένα και δεν μπορούν να δώσουν κατάλληλες κατευθύνσεις για τις τουριστικές δραστηριότητες.

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ, αναφερόμενος στο σχέδιο νόμου του ΥΠΕΝ για τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, είπε ότι «η κυβέρνηση έχει θέσει σε διαβούλευση το πλαίσιο και όλοι οφείλουμε να εκφράσουμε τις απόψεις μας θεσμικά και με τάξη». Επίσης, τόνισε ότι «τα θέματα τουριστικής ανάπτυξης από πλευράς χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού βρίσκονται σε αδιέξοδο. Στην Ελλάδα του 2016, μετά από οκτώ χρόνια κρίσης και κατάρρευσης του κατασκευαστικού τομέα, σχεδιάζουμε με παραδοχές και μελέτες προ 15 ετών. Οι ανάγκες και οι προοπτικές της χώρας για το 2020 δεν συμπίπτουν με αυτά που είχαμε στο παρελθόν».

Χωροταξικό και προσφυγικό

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ αναφέρθηκε στην ανάγκη ευελιξίας στο σύστημα χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, δίνοντας ως παράδειγμα το προσφυγικό και άλλες έκτακτες καταστάσεις, όπως φυσικές καταστροφές ή ευκαιρίες από την κατάρρευση γειτονικών αγορών. Ο Γ. Στασινός τόνισε ότι: «αν είχαμε προβλέψει ειδικό σχέδιο χωρικής και πολεοδομικής οργάνωσης για κέντρα υποδοχής και φύλαξης, με έκτακτη νομοθεσία και διαδικασίες, αλλά με τήρηση κανόνων, η κατάσταση στα νησιά και στη χώρα θα ήταν πολύ καλύτερη. Το σύστημα “βλέποντας και κάνοντας” είναι καταστροφικό για τη χώρα και κοστίζει ζωές. Το προσφυγικό έχει και χωροταξική διάσταση». Ο ίδιος πρόσθεσε ότι: «χρειάζεται ευελιξία. Η ιδεολογική προσήλωση σε συγκεκριμένα ειδικά χωρικά σχέδια (ΠΟΤΑ, ΕΣΧΑΣΕ, ΕΣΧΑΔΑ κ.ά.) είναι επικίνδυνη για τη χώρα».

Βασικές κατευθύνσεις χωροταξικού σχεδιασμού για τον Τουρισμό

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός παρουσίασε προτάσεις για ένα σύγχρονο χωροταξικό σχεδιασμό στον Τουρισμό, μεταξύ άλλων περιλαμβάνοντας:

• Να υπάρχει στο σχεδιασμό και απαγόρευση μεγάλων, σύνθετων, τουριστικών αναπτύξεων σε ευρύτερες περιοχές, όχι μόνο σε τοπικό επίπεδο.
• Να γίνει νέα κατηγοριοποίηση των περιοχών της χώρας, με πρόβλεψη περιοδικής αναθεώρησης για τα νησιά του Αιγαίου, ώστε να αντιμετωπίζονται προκλήσεις και ευκαιρίες. Για παράδειγμα, η κατηγοριοποίηση της Κρήτης ή της Εύβοιας ως νησιών είναι παρωχημένη, καθώς έχουν ανάγκες και προοπτικές που μοιάζουν με αυτές των ηπειρωτικών περιοχών.
• Να προωθηθούν σε περιοχές εκτός σχεδίου, ποιοτικά καταλύματα 4 και 5 αστέρων, ειδικά στις νέες μονάδες.
• Να κατευθυνθούν σύνθετα τουριστικά καταλύματα σε αδόμητες περιοχές.
• Οι αρτιότητες για επενδύσεις στον τουρισμό πρέπει να καθορίζονται μέσω διαλόγου.
• Να γίνεται διαχωρισμός των τύπων τουρισμού, ώστε να επιμηκυνθεί η τουριστική περίοδος και να αξιοποιηθεί το φυσικό κεφάλαιο της χώρας.
• Να υπάρχουν ειδικές προβλέψεις για τον χειμερινό τουρισμό, όπως ορειβατικός και χιονοδρομικός.
• Να καθιερωθεί η κατηγορία του αθλητικού τουρισμού με προπονητικά κέντρα.
• Να προωθηθεί ο καταδυτικός και ο θαλάσσιος τουρισμός, συμπεριλαμβανομένων των σκαφών αναψυχής και της κρουαζιέρας.
• Να ενισχυθεί ο αγροτουρισμός, ο οινικός και ο γαστρονομικός τουρισμός, αξιοποιώντας τα μοναδικά χαρακτηριστικά της Ελλάδας και των ανθρώπων της.

«Θέλω να είμαι σαφής: αυτές οι κατευθύνσεις πρέπει να περιλαμβάνονται σε ένα νέο χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό. Διαφορετικά, θα μείνουν λόγια και ευχολόγια», τόνισε ο πρόεδρος του ΤΕΕ.

Γιώργος Τζιάλλας, γενικός γραμματέας Τουριστικής Πολιτικής και Ανάπτυξης, του υπουργείου Τουρισμού

«Δεν υπάρχει συνολικός χωροταξικός σχεδιασμός για τον τουρισμό. Μετά την πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ, όπου το Ειδικό Χωροταξικό του 2009 ακυρώθηκε, και με τη νέα προσφυγή που συζητείται, πιθανόν να οδηγηθούμε σε νέες καθυστερήσεις και δυσκολίες», δήλωσε ο Γιώργος Τζιάλλας, γενικός γραμματέας Τουριστικής Πολιτικής και Ανάπτυξης. Πρόσθεσε ότι «πρέπει να αποκτήσουμε σύγχρονο χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, προσαρμοσμένο στις ανάγκες και τις προκλήσεις κάθε περιοχής, και να περιλαμβάνει νέες μορφές θεματικού τουρισμού. Από την εμπειρία μου, από το 1980 μέχρι σήμερα, πολλές προσπάθειες ολοκλήρωσης του σχεδιασμού έχουν αποτύχει. Πρέπει να αξιοποιήσουμε αυτή την εμπειρία για να βρούμε αποτελεσματικές λύσεις».

Κατά την παρουσία του στην εκδήλωση, ο κ. Τζιάλλας τόνισε ότι το υπουργείο Τουρισμού προωθεί νέα επενδυτικά σχέδια και προγράμματα, που ενδιαφέρουν και τους μηχανικούς. Μέσω του ΕΠΑνΕΚ, έχουν δρομολογηθεί έργα 200 εκατομμυρίων ευρώ, και θα ανακοινωθεί σύντομα νέο πρόγραμμα ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ για νέες τουριστικές επιχειρήσεις, με προϋπολογισμό από 100.000 έως 400.000 ευρώ ανά μονάδα. Υπάρχουν επίσης προγράμματα 90 εκατομμυρίων ευρώ για αναβάθμιση μικρομεσαίων επιχειρήσεων και έργα 50 εκατομμυρίων ευρώ για υποδομές σε τουριστικές περιοχές, όπως το Σπήλαιο Δυρού και η λίμνη Καϊάφα. Επιπλέον, συνεχίζονται έργα από το προηγούμενο ΕΣΠΑ, όπως μουσεία και λιμενικά έργα. Ανακοίνωσε ότι υπογράφεται σύντομα κοινή υπουργική απόφαση για τις προδιαγραφές μονάδων αγροτουρισμού.

Ο κ. Τζιάλλας επεσήμανε τον ρόλο της Ειδικής Υπηρεσίας Προώθησης και Αδειοδότησης Τουριστικών Επιχειρήσεων, που λειτουργεί ως «one stop shop» και εξυπηρετεί μηχανικούς και επενδυτές. Τόνισε ότι συχνά υπάρχουν καθυστερήσεις, κυρίως στην έγκριση των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, και ότι απαιτείται καλύτερος συντονισμός με τα αρμόδια υπουργεία και τις Περιφέρειες. Αναφέρθηκε επίσης στις καθυστερήσεις στα μεγάλα επενδυτικά έργα «Fast Track».

«Αναμένουμε νέο ρεκόρ τουριστικής κίνησης το επόμενο έτος», δήλωσε ο κ. Τζιάλλας και παρουσίασε το έργο του υπουργείου, που γίνεται σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της υπουργού κ. Κουντουρά, με στόχο την αύξηση της τουριστικής κίνησης και εσόδων, την επιμήκυνση της περιόδου και την ανάδειξη νέων προορισμών.

Γεωργία Γιαννακούρου, αναπληρώτρια καθηγήτρια του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

Τα χωροταξικά σχέδια είναι, οπωσδήποτε, αναγκαίο και χρήσιμο εργαλείο για την τουριστική ανάπτυξη, τόνισε η Γεωργία Γιαννακούρου. Πρόσθεσε ότι: «Ο ρόλος των χωροταξικών σχεδίων δεν πρέπει να υπερτιμάται, καθώς, λόγω του χαρακτήρα και του μεγέθους τους, δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν όλα τα προβλήματα, όπως οι χρήσεις γης». «Χρειάζεται να καθοριστούν κανόνες χωροθέτησης τουριστικών εγκαταστάσεων με ειδικούς πολεοδομικούς κανονισμούς και σχέδια χρήσεων γης σε τοπικό επίπεδο», πρόσθεσε. Επίσης, επισήμανε ότι:

• Τα σχέδια χρήσεων γης απονέμουν πολεοδομικά δικαιώματα και βοηθούν στην αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας για τον τουρισμό.
• Η καθυστέρηση στη θεσμοθέτηση αυτών των σχεδίων δημιουργεί συγκρούσεις μεταξύ τομέων, όπως τουρισμού και υδατοκαλλιεργειών ή αγροτικής ανάπτυξης, και εμποδίζει τη συνεργασία.
• Οι συνεχείς τροποποιήσεις της νομοθεσίας, χωρίς εφαρμογή, δημιουργούν αβεβαιότητα και υπονομεύουν τη βιωσιμότητα των χωροταξικών ρυθμίσεων.