Προτάσεις για την αντιμετώπιση των κόκκινων δανείων

Στο τέλος του Σεπτεμβρίου 2017, το ύψος των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων (ΜΕΑ) ανήλθε σε 100,4 δισ. ευρώ ή στο 44,6% των συνολικών ανοιγμάτων. Ο δείκτης άγγιζε το 43,3% για το στεγαστικό, το 53,2% για το καταναλωτικό και το 43,6% για το επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο. Τον τρίτο τρίμηνο του 2017, οι διαγραφές δανείων των τραπεζών ανήλθαν σε 1,1 δισ. ευρώ και συνολικά για το εννεάμηνο σε 4,4 δισ. ευρώ.

Οι πωλήσεις δανείων το εννεάμηνο του 2017 έφτασαν τα 1,8 δισ. ευρώ. Στο επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο, η μεγαλύτερη συγκέντρωση ΜΕΑ παρατηρείται στους ελεύθερους επαγγελματίες και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις (δείκτης ΜΕΑ: 66,5%). Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι η πρότασή μας είναι πιο επίκαιρη από ποτέ και θα βοηθήσει όλους τους πολίτες.

Οι τράπεζες πρέπει να κάνουν σημαντικά βήματα για τη μείωση των Μη Εξυπηρετούμενων Ανοιγμάτων, με στόχο να φτάσουν τα 64,6 δισ. ευρώ μέχρι τις 31/12/2019.

Η καθυστέρηση στην αντιμετώπιση και την οριστική επίλυση του θέματος εμποδίζει την άμεση και πλήρη εξυγίανση των ισολογισμών των τραπεζών.

Το μεγάλο ζητούμενο είναι, αφενός, να προστατευθούν οι δανειολήπτες με πραγματικά αδυναμία αποπληρωμής της πρώτης κατοικίας τους και, αφετέρου, να διατηρηθεί η σταθερότητα και η λειτουργία του τραπεζικού συστήματος, ώστε να επανέλθει η ρευστότητα στην πραγματική οικονομία.

Για την επίτευξη αυτών, χρειάζονται δύο συγκεκριμένες παρεμβάσεις και κατευθύνσεις, που αφορούν στη ρύθμιση των κόκκινων δανείων. Ο στόχος είναι η ουσιαστική επίλυση, χωρίς κοινωνικές αναταράξεις.

Η πρώτη αφορά στους 130.000 πλειστηριασμούς που η Κυβέρνηση και οι δανειστές έχουν συμφωνήσει να γίνουν μέχρι το 2021.

Οι τρεις φορείς – ΟΕΕ, Ολομέλεια Προέδρων Δικηγορικών Συλλόγων και ΤΕΕ – πιστεύουμε ότι η κύρια στόχευση πρέπει να είναι οι στρατηγικοί κακοπληρωτές.

Ο πλειστηριασμός ή η απειλή πλειστηριασμού για όσους μπορούν, αλλά δεν θέλουν να πληρώσουν, είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για τις τράπεζες να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους απέναντι σε αυτή την κατηγορία οφειλετών.

Πρώτον, γιατί κανείς δεν διαφωνεί με τον πλειστηριασμό περιουσιακών στοιχείων όσων έχουν δανειστεί, έχουν βγάλει χρήματα στο εξωτερικό και αρνούνται την αποπληρωμή.

Δεύτερον, γιατί η πίεση στους οφειλέτες αποδίδει. Τρεις στους δέκα που απειλούνται με πλειστηριασμό, προσέρχονται σε τράπεζες για ρύθμιση, και το ποσοστό όσων προσέρχονται λίγο πριν τον πλειστηριασμό είναι ίδιο με αυτό των στρατηγικών κακοπληρωτών. Άρα, αυτοί που τρέχουν για ρύθμιση είναι αυτοί που μπορούν, όχι αυτοί που πραγματικά αδυνατούν.

Η δεύτερη παρέμβαση αφορά στις διαπραγματεύσεις των τραπεζών με τους υπόλοιπους οφειλέτες, που θέλουν αλλά δεν μπορούν να πληρώσουν.

Το 2018, η αγορά πωλήσεων κόκκινων δανείων θα απελευθερωθεί πλήρως, επιτρέποντας την πώληση δανείων που σχετίζονται με την πρώτη κατοικία. Οι εταιρείες διαχείρισης θα αναλάβουν τη διαχείριση αυτών των δανείων, σύμφωνα με τον νόμο 4354/2015, που προβλέπει ότι τα “κόκκινα” δάνεια μπορούν να πωλούνται εφόσον ο δανειολήπτης και ο εγγυητής έχουν προσκληθεί γραπτώς 12 μήνες πριν, για διακανονισμό με συγκεκριμένους όρους.

Απαιτείται ένα προστατευτικό νομοσχέδιο για την κύρια κατοικία, που θα προστατεύει τον δανειολήπτη αν πληρούνται κριτήρια όπως οι οικονομικές δυνατότητες, το ποσοστό αποπληρωμής, η αξία του ακινήτου και η δολιότητά του.

Οι προτάσεις μας περιλαμβάνουν:

• Οι τράπεζες ενημερώνουν τους δανειολήπτες και τους εγγυητές ότι το δάνειό τους θα πωληθεί και έχουν 45 ημέρες να προχωρήσουν σε ρύθμιση.
• Αν δεν ανταποκριθούν, το δάνειο πωλείται σε ειδικά αδειοδομένα funds.
• Οι συμμετέχοντες γνωρίζουν ότι θα δοθεί μια τελευταία ευκαιρία στον δανειολήπτη να προσφέρει την ίδια τιμή με τον πλειοδότη.
• Αποστέλλεται επιστολή με το τίμημα και ζητείται από τον δανειολήπτη να απαντήσει αν ενδιαφέρεται να το αγοράσει, μέσα σε 45 ημέρες, αναφέροντας πηγή χρημάτων και χρονική περίοδο αποπληρωμής.
• Αν ο δανειολήπτης συμφωνήσει, αγοράζει το δάνειο. Αν όχι, το δάνειο καταλήγει στο fund.

Με την κυριότητα του δανείου, τα funds αποκτούν όλα τα δικαιώματα του δανειστή, και μπορούν να προχωρούν σε διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης και να κάνουν προσφορές, ακόμα και σε δάνεια με προσημείωση, όπως τα στεγαστικά.

Αυτή η στρατηγική επιτρέπει στα funds να προτείνουν λύσεις αποπληρωμής, είτε άμεση, είτε σταδιακή, με στόχο την υψηλότερη απόδοση και την αποφυγή κουρέματος.

Τα οφέλη είναι διπλά: οι οφειλέτες έχουν μια τελευταία ευκαιρία να σώσουν την περιουσία τους, και οι τράπεζες λαμβάνουν υψηλότερα τιμήματα, ενώ μειώνεται το ποσοστό των Μη Εξυπηρετούμενων Ανοιγμάτων.

Παρόμοια διαδικασία εφαρμόζεται και στην Κύπρο, όπου ο νόμος 169/2015 προβλέπει ότι ο δανειολήπτης πρέπει να καταθέσει γραπτή προσφορά εντός 45 ημερών, με αναφορά ποσού, χρονικής περιόδου και πηγής χρημάτων, όταν η τράπεζα σκοπεύει να πουλήσει το δάνειό του σε fund.

Αυτές οι ρυθμίσεις και οδηγίες, όπως η «Οδηγία περί της Διαδικασίας Κοινοποίησης του 2016», διασφαλίζουν ότι οι δανειολήπτες και οι εγγυητές ενημερώνονται σωστά και έχουν ευκαιρία να ανταποκριθούν.

Είναι σημαντικό να δοθεί μια τελευταία ευκαιρία σε όσους θέλουν να πληρώσουν, αλλά αδυνατούν λόγω κρίσης, ώστε να διασωθεί η πρώτη κατοικία και να αποτραπεί η κατάρρευση της αξίας των ακινήτων.

Οι τράπεζες διαθέτουν εργαλεία για τον εντοπισμό στρατηγικών κακοπληρωτών και μπορούν να αποτρέψουν την ένταξή τους σε τέτοιες ρυθμίσεις.

Αρχικά, ίσως υπάρξουν αντιρρήσεις από τις τράπεζες λόγω χρονοβόρας διαδικασίας, αλλά η πρότασή μας θα οδηγήσει σε υψηλότερα τιμήματα και ευκαιρίες αποπληρωμής για τους δανειολήπτες, διατηρώντας την περιουσία τους.

Με αυτήν τη ρύθμιση, δίνεται η δυνατότητα και στους εγγυητές να συμμετέχουν στη ρύθμιση, κάτι που συχνά αφορά συγγενείς ή φίλους που θέλουν να βοηθήσουν τον δανειολήπτη.

Το κοινωνικό όφελος είναι σημαντικό: δανειολήπτες μπορούν να σώσουν την περιουσία τους, και οι τράπεζες θα ωφεληθούν από υψηλότερα τιμήματα και την ενεργή συμμετοχή των δανειοληπτών στη ρύθμιση.

Οι Πρόεδροι των τριών φορέων θα συναντηθούν με αρμόδιους θεσμικούς και κυβερνητικούς παράγοντες για την παρουσίαση της πρότασής τους και την περαιτέρω προώθησή της.

Εφόσον η Πολιτεία υιοθετήσει την πρόταση, θα χρειαστεί να υπάρξουν κίνητρα και για τους συνεπείς δανειολήπτες, ώστε να αποφευχθεί ο ηθικός κίνδυνος και να επιβραβευθούν αυτοί που ανταπεξήλθαν στην κρίση.

Γραφείο Τύπου του ΟΕΕ

Τηλ: 2132141866

2132141882

2132141870