Επίσημη πρόταση για την αντιμετώπιση των κόκκινων δανείων

Στο τέλος του Σεπτεμβρίου 2017, το ύψος των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων (ΜΕΑ) ανήλθε σε 100,4 δισ. ευρώ ή στο 44,6% των συνολικών ανοιγμάτων. Ο δείκτης άγγιζε το 43,3% για το στεγαστικό, το 53,2% για το καταναλωτικό και το 43,6% για το επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο. Τον τρίτο τρίμηνο του 2017, οι διαγραφές δανείων των τραπεζών ανήλθαν σε 1,1 δισ. ευρώ και συνολικά για το εννεάμηνο σε 4,4 δισ. ευρώ.

Οι πωλήσεις δανείων το εννεάμηνο του 2017 έφτασαν τα 1,8 δισ. ευρώ. Στο επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο, η μεγαλύτερη συγκέντρωση ΜΕΑ παρατηρείται στους ελεύθερους επαγγελματίες και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις (δείκτης ΜΕΑ: 66,5%). Αυτός είναι και ο λόγος που θεωρούμε ότι η πρότασή μας είναι πιο επίκαιρη από ποτέ και θα βοηθήσει όλους τους πολίτες.

Οι τράπεζες πρέπει να κάνουν σημαντικά βήματα για τη μείωση των Μη Εξυπηρετούμενων Ανοιγμάτων, με στόχο να περιορίσουν το υπόλοιπο στα 64,6 δισ. ευρώ μέχρι τις 31/12/2019.

Η καθυστέρηση στην αντιμετώπιση και οριστική επίλυση του θέματος εμποδίζει την άμεση και πλήρη εξυγίανση των ισολογισμών των τραπεζών.

Το μεγάλο ζητούμενο είναι, αφενός, να προστατευθεί η πρώτη κατοικία όσων πραγματικά αδυνατούν να αποπληρώσουν το δάνειό τους και, αφετέρου, να διατηρηθεί η λειτουργία και η ισορροπία του τραπεζικού συστήματος, ώστε να επανέλθει η ρευστότητα στην πραγματική οικονομία.

Για την επίτευξη αυτών, προτείνονται δύο συγκεκριμένες παρεμβάσεις που αφορούν στη ρύθμιση των κόκκινων δανείων. Ο σκοπός είναι η ουσιαστική επίλυση του προβλήματος, χωρίς κοινωνικές αναταράξεις.

Η πρώτη αφορά στους 130.000 πλειστηριασμούς που η Κυβέρνηση και οι δανειστές έχουν συμφωνήσει να πραγματοποιηθούν μέχρι το 2021.

Οι τρεις φορείς – ΟΕΕ, Ολομέλεια Προέδρων Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος και ΤΕΕ – πιστεύουμε ότι η κύρια στόχευση πρέπει να είναι οι στρατηγικοί κακοπληρωτές.

Ο πλειστηριασμός ή η απειλή πλειστηριασμού για όσους μπορούν, αλλά δεν θέλουν, είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να διασφαλίσουν οι τράπεζες τα συμφέροντά τους.

Πρώτον, γιατί κανείς δεν διαφωνεί με τον πλειστηριασμό περιουσιακών στοιχείων όσων έχουν πάρει δάνεια, έχουν βγάλει χρήματα στο εξωτερικό και αρνούνται να αποπληρώσουν.

Δεύτερον, γιατί η πίεση στους οφειλέτες αποδίδει. Τρεις στους δέκα οφειλέτες, των οποίων τα ακίνητα απειλούνται με πλειστηριασμό, προσέρχονται σε τράπεζες για ρύθμιση. Ταυτόχρονα, το ποσοστό αυτών που προσέρχονται λίγο πριν τον πλειστηριασμό είναι ίδιο με αυτό των στρατηγικών κακοπληρωτών. Άρα, αυτοί που τρέχουν για ρύθμιση είναι αυτοί που πραγματικά αδυνατούν να ανταπεξέλθουν.

Η δεύτερη παρέμβαση αφορά στις διαπραγματεύσεις των τραπεζών με τους υπόλοιπους οφειλέτες, που θέλουν αλλά δεν μπορούν να πληρώσουν.

Το 2018, η αγορά πωλήσεων κόκκινων δανείων θα απελευθερωθεί πλήρως, επιτρέποντας την πώληση δανείων που συνδέονται με την πρώτη κατοικία. Οι εταιρείες διαχείρισης θα αναλάβουν να διαχειριστούν τα “κόκκινα” δάνεια, σύμφωνα με τον νόμο 4354/2015, που προβλέπει ότι αυτά μπορούν να πωλούνται αφού ο δανειολήπτης και ο εγγυητής έχουν προσκληθεί 12 μήνες πριν με εξώδικη πρόσκληση, για διακανονισμό με γραπτή πρόταση και συγκεκριμένους όρους.

Επιβάλλεται ένα προστατευτικό νομοσχέδιο για την κύρια κατοικία, που θα προστατεύει τον δανειολήπτη αν πληρούνται κριτήρια όπως οι οικονομικές δυνατότητες, το ποσοστό αποπληρωμής, η αξία του ακινήτου και η δολιότητά του.

Οι προτάσεις των φορέων μας περιλαμβάνουν:

• Οι τράπεζες ενημερώνουν τον δανειολήπτη και τους εγγυητές ότι το δάνειό τους θα πωληθεί σε fund και έχουν 45 ημέρες για ρύθμιση.
• Αν δεν υπάρξει ρύθμιση, η τράπεζα προχωρά σε πώληση σε fund.
• Οι συμμετέχοντες γνωρίζουν ότι θα δοθεί μια τελευταία ευκαιρία στον δανειολήπτη να προσφέρει την ίδια τιμή με τον πλειοδότη.
• Αποστέλλεται επιστολή με το τίμημα και ζητείται από τον δανειολήπτη να απαντήσει αν ενδιαφέρεται να το προσφέρει, μέσα σε 45 ημέρες, με αναφορά πηγής χρημάτων και χρονική περίοδο εξόφλησης.
• Αν ο δανειολήπτης προσφέρει το ίδιο τίμημα, θα εξαγοράσει το δάνειο. Αν όχι, το δάνειο καταλήγει στο fund.

Με αυτόν τον τρόπο, τα funds αποκτούν όλα τα δικαιώματα του δανειστή και μπορούν να προχωρούν σε διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης και να προτείνουν λύσεις αποπληρωμής, όπως “αποπληρωμή μιας και έξω” ή σταδιακή αποπληρωμή.

Αυτή η στρατηγική οδηγεί σε:

• Μείωση κινδύνου για τον οφειλέτη, που διατηρεί την περιουσία του.
• Υψηλότερες τιμές πώλησης για τις τράπεζες, λόγω ανταγωνισμού και προσφορών από τα funds.

Παρόμοια διαδικασία εφαρμόζεται και στην Κύπρο, όπου ο νόμος 169/2015 και η οδηγία του 2016 προβλέπουν την κοινοποίηση στον δανειολήπτη και την υποβολή γραπτής προσφοράς εντός 45 ημερών, πριν από την πώληση δανείων σε fund.

Είναι σημαντικό να δοθεί η ευκαιρία στους οφειλέτες που θέλουν να πληρώσουν, αλλά αδυνατούν λόγω κρίσης, να διαπραγματευτούν και να σώσουν την κύρια κατοικία τους. Η ύπαρξη δικλείδων ασφαλείας και η αποφυγή στρατηγικών κακοπληρωτών είναι απαραίτητες. Οι τράπεζες διαθέτουν εργαλεία για τον εντοπισμό τους και την επιβολή μέτρων.

Οι τράπεζες ίσως αρχικά να είναι επιφυλακτικές, λόγω χρονοβόρας διαδικασίας, αλλά η πρότασή μας θα οδηγήσει σε υψηλότερα τιμήματα και ευκαιρίες αποπληρωμής για τους δανειολήπτες, διασώζοντας την περιουσία τους και μειώνοντας τα Μη Εξυπηρετούμενα Ανοιγμάτων.

Η δυνατότητα ρύθμισης με μεγάλη έκπτωση και η συμμετοχή εγγυητών θα βοηθήσει στην αποφυγή κατασχέσεων και δεσμεύσεων λογαριασμών, ενώ θα ενισχύσει το κοινωνικό πρόσημο της διαδικασίας.

Οι Πρόεδροι των φορέων θα συναντηθούν με αρμόδιους θεσμικούς και κυβερνητικούς παράγοντες για την παρουσίαση της πρότασής τους και την περαιτέρω υιοθέτησή της.

Μετά την υιοθέτηση, θα χρειαστεί σχετική μέριμνα και κίνητρα για τους συνεπείς δανειολήπτες, ώστε να αποφευχθεί ο ηθικός κίνδυνος και να επιβραβευθούν αυτοί που ανταπεξήλθαν στην κρίση.