Κάθε χρόνο, περίπου 6,5 εκατομμύρια οχήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση φτάνουν στο τέλος της ζωής τους – δηλαδή αποσύρονται γιατί δεν μπορούν πια να χρησιμοποιηθούν. Για να μειώσει τη σπατάλη πόρων και να προστατεύσει το περιβάλλον, η ΕΕ προχωρά σε νέους κανόνες που θα κάνουν τα αυτοκίνητα πιο φιλικά προς το περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής τους: από τον σχεδιασμό, μέχρι τη διάλυσή τους.

Νέοι κανόνες για τα αυτοκίνητα και τα βαν

Οι νέοι κανόνες προβλέπουν ότι όλα τα νέα αυτοκίνητα και βαν θα πρέπει:

• Να σχεδιάζονται έτσι ώστε να μπορούν εύκολα να αποσυναρμολογηθούν.
• Τα εξαρτήματα (όπως πλαστικά, μέταλλα, ηλεκτρονικά κ.λπ.) να μπορούν να αφαιρούνται και να επαναχρησιμοποιούνται ή να ανακυκλώνονται.
• Οι κατασκευαστές δεν θα επιτρέπεται να εμποδίζουν την αντικατάσταση εξαρτημάτων μέσω λογισμικού, π.χ. με ενημερώσεις που μπλοκάρουν τη λειτουργία τους.

Ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας

Για την προώθηση της κυκλικής οικονομίας:

• Το 20% του πλαστικού που χρησιμοποιείται στα νέα οχήματα πρέπει να είναι ανακυκλωμένο μέσα σε 6 χρόνια από την εφαρμογή των νέων κανόνων.
• Ο στόχος αυξάνεται στο 25% μέσα σε 10 χρόνια, εφόσον υπάρχει αρκετό ανακυκλωμένο πλαστικό στην αγορά σε λογικές τιμές.
• Στο μέλλον θα τεθούν παρόμοιοι στόχοι και για ανακυκλωμένο αλουμίνιο και χάλυβα.

Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής

Οι κανόνες θα ισχύουν αρχικά για αυτοκίνητα και βαν μέσα σε έναν χρόνο. Για λεωφορεία, φορτηγά, μοτοσυκλέτες και άλλα οχήματα η εφαρμογή θα γίνει μετά από πέντε χρόνια. Θα υπάρχουν εξαιρέσεις για: Ειδικά οχήματα (στρατιωτικά, πυροσβεστικά, ασθενοφόρα, ιστορικά οχήματα, κ.λπ.).

Υποχρεώσεις κατασκευαστών και ελέγχοι

• Οι κατασκευαστές θα είναι υπεύθυνοι για το κόστος συλλογής και επεξεργασίας των παλιών οχημάτων τους.
• Πρέπει να αφαιρούνται με ασφάλεια υγρά, αέρια, ψυκτικά και επικίνδυνες ουσίες πριν την ανακύκλωση.
• Οι εθνικές αρχές θα πρέπει να πραγματοποιούν τακτικούς ελέγχους σε μονάδες διαχείρισης αποβλήτων για την αποτροπή παράνομων πρακτικών.
• Δεν θα επιτρέπεται η εξαγωγή οχημάτων που έχουν φτάσει στο τέλος της ζωής τους.
• Θα οριστούν σαφή κριτήρια για το πότε ένα όχημα θεωρείται «τέλος ζωής» και ποια έγγραφα απαιτούνται για την εξαγωγή.

Απόψεις Ευρωπαίων εισηγητών

Οι δύο εισηγητές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δήλωσαν ότι η πρόταση:

• Προωθεί την κυκλική οικονομία στον τομέα των μεταφορών.
• Προστατεύει το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους.
• Στηρίζει τη βιομηχανία με ρεαλιστικούς στόχους και λιγότερη γραφειοκρατία.

Τι ακολουθεί

Η πρόταση εγκρίθηκε από τις αρμόδιες επιτροπές του Ευρωκοινοβουλίου και θα συζητηθεί και πιθανότατα θα ψηφιστεί στην Ολομέλεια τον Σεπτέμβριο (8-11/9/2025).

Αυτές οι αλλαγές αποτελούν μέρος της πράσινης μετάβασης της ΕΕ και του Σχεδίου Δράσης για την Κυκλική Οικονομία, που στοχεύει στη μείωση αποβλήτων και στη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Πηγή: Επίσημο δελτίο τύπου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τους νέους κανόνες για τα αυτοκίνητα