Προβλήματα στις διαδικασίες ελέγχου ολοκλήρωσης και εκταμίευσης αιτήσεων Προγράμματος «Εξοικονομώ – Αυτονομώ» και προτάσεις επίλυσης τους – Ανακοίνωση και επιστολές προς ΥΠΕΝ, ΕΑΤ

Στα κείμενα τονίζονται τα εξής:

Στο πλαίσιο της δραστηριότητας των μελών μας, το τελευταίο διάστημα, δυστυχώς γινόμαστε δέκτες συνεχών «καταγγελιών» και παραπόνων από μέλη μας, σχετικά με τις διαδικασίες και τους χρόνους ελέγχου των αιτήσεων που άπτονται της αρμοδιότητας της ΕΑΤ και ειδικότερα για το είδος των παρατηρήσεων και των ζητουμένων για τον έλεγχο ολοκλήρωσης και εκταμίευσης αιτήσεων του προγράμματος «Εξοικονομώ – Αυτονομώ».

Είναι αξιοσημείωτο πως πρόκειται για συνεχείς, επαναλαμβανόμενες και – πλέον – καθολικά συμβαίνουσες στο σύνολο σχεδόν των αιτήσεων παρατηρήσεις, αποκλείοντας έτσι την πιθανότητα της φυσιολογικής και πάντοτε αναμενόμενης «σύμπτωσης», «ανθρώπινου λάθους» και «αβλεψίας». Πρόκειται μάλιστα για «περίεργες» παρατηρήσεις που στην αρχή εμφανίζονταν αποσπασματικά σε κάποιες μόνο αιτήσεις, στην πορεία όμως κατέστησαν καθολικές όπως προαναφέραμε.

Οι κύριες και επαναλαμβανόμενες αναφορές μελών, για προβλήματα που αντιμετωπίζουν κατά την διεκπεραίωση υποβολής και ελέγχου φακέλων για την τελική εκταμίευση των ωφελημάτων, είναι οι ακόλουθες:

1. Μεγάλη καθυστέρηση στην αξιολόγηση των αιτημάτων τελικής εκταμίευσης

Είτε πρόκειται για την αρχική υποβολή για τελικό έλεγχο και εκταμίευση, είτε υποβολή διορθώσεων / συμπληρώσεων από / σε παρατηρήσεις, η απάντηση έρχεται συνήθως μετά από παρέλευση τουλάχιστον τριών εβδομάδων. Επιπλέον του μεγάλου χρόνου απάντησης, δεν υπάρχει ούτε συγκεκριμένος μέγιστος χρόνος απάντησης, αφού δεν τηρείται καν η άτυπη δέσμευση της ΕΑΤ για απαντήσεις μέχρι το μέγιστο ενός (1) μήνα. Χαρακτηριστικά αναφέρεται παράδειγμα αίτησης που έχει υποβληθεί για τελικό έλεγχο εκταμίευσης από 1 Μαρτίου 2021 και έλαβε απάντηση μετά την παρέλευση δύο μηνών, καθώς και άλλη που έλαβε τις ίδιες – αρχικές – παρατηρήσεις μετά την παρέλευση 4 μηνών (!) από την διόρθωση των παρατηρήσεων του 1^ου αρχικού ελέγχου. Επιπλέον, είναι αξιοσημείωτο όσο και παράδοξο, πολύ συχνά αν όχι συνήθως, ο χρόνος απάντησης να μεγαλώνει όσο οι παρατηρήσεις τελειώνουν και η αίτηση προχωράει στο τέλος της. Η αρχική αίσθηση των Συμβούλων, που πλέον έχει γίνει πεποίθηση, είναι πως δεν είναι επιθυμητό να κλείνουν οι αιτήσεις, αλλά να εκκρεμούν.

2. Αδυναμία επικοινωνίας με ελεγκτικό μηχανισμό

Πρακτικά δεν υπάρχει καμία απολύτως δυνατότητα του ωφελούμενου και των εκπροσώπων του (μηχανικού – συμβούλου) για έλεγχο, ενημέρωση, πολλώ δε μάλλον αντίδραση σχετικά με την πορεία της αίτησής του, αφού και η υποτιθέμενη επικοινωνία μέσω email στην πράξη είναι παντελώς αναποτελεσματική γιατί κανένα email δεν απαντάται ποτέ ουσιαστικά. Ενδεικτική απάντηση σε email συναδέλφου:

«Παρακαλούμε σημειώστε ότι λόγω της προστασίας του αδιάβλητου της διαδικασίας του ελέγχου δεν μπορούμε να επέμβουμε στο ελεγκτικό έργο. Συνεπώς όπως ακολουθήσετε τις οδηγίες του αξιολογητή.

Σε κάθε περίπτωση παρακαλούμε σημειώστε ότι έχετε την δυνατότητα να ανεβάσετε ένα έγγραφο Word το οποίο να απευθύνεται στον αξιολογητή, προκειμένου να ζητήσετε περισσότερες διευκρινίσεις ή να τον ενημερώσετε για ότι θέλετε.

Παρακαλούμε κατόπιν κλείστε τον φάκελο για νέα αξιολόγηση.»

3. Αποσπασματικός έλεγχος, με τυχαία επαναλαμβανόμενες και άστοχες παρατηρήσεις

Αν τα προηγούμενα προβλήματα θα μπορούσαν να αποδοθούν σε ατέλειες και ανεπάρκειες του συστήματος, το τρίτο βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε είναι αποκλειστικής ευθύνης του ελεγκτικού μηχανισμού. Πρόκειται για αποσπασματικό έλεγχο των αιτήσεων με συνεχείς και τυχαία επαναλαμβανόμενες «άστοχες» και «άκυρες» παρατηρήσεις, οι οποίες αρχικά ήταν πιο «περιστασιακές» πλέον όμως είναι «σίγουρες» και συμβαίνουν καθολικά σε όλες τις αιτήσεις.

Αποσπασματικός έλεγχος δεδομένου ότι μετά την πρώτη αξιολόγηση – παρατήρηση – διαπίστωση ελλείψεων και αφού έχουν απαντηθεί-συμπληρωθεί-αναρτηθεί τα όσα έχουν ζητηθεί, ο ελεγκτής επανέρχεται με διαφορετικές παρατηρήσεις. Κύκλος παρατηρήσεων – απαντήσεων που μπορεί να επαναληφθεί αρκετές φορές και μάλιστα με διαφορετικές παρατηρήσεις πολλές φορές «άκυρες» ή με παρατηρήσεις που έχουν ήδη επιλυθεί αλλά επαναλαμβάνονται με τυχαίο τρόπο. Θα μπορούσε να αποδώσει κανείς την δεύτερη περίπτωση (ζήτηση στοιχείων που έχουν ήδη αναρτηθεί) σε αβλεψία, όμως είναι δύσκολο να γίνει αποδεκτό γιατί εφ’ ενός δεν μπορεί οι μισές και πλέον παρατηρήσεις να είναι λόγω αβλεψίας αλλά και δεν μπορεί να επαναλαμβάνεται η ίδια «άκυρη» παρατήρηση τρείς (3) φορές για στοιχείο που έχει ήδη αναρτηθεί από την αρχή.

Η κατάσταση δηλαδή γίνεται ολοένα και χειρότερη. Με κάθε σεβασμό, θα λέγαμε πως πλήθος τέτοιων παρατηρήσεων μοιάζουν περιπαικτικές μέχρι και προσβλητικές για τη δραστηριότητά μας, ειδικά στο συγκεκριμένο πρόγραμμα και έχουν φτάσει τους μηχανικούς κατά το κοινώς λεγόμενο «στα όριά τους».

Υπάρχει όμως και το επίσης συχνό φαινόμενο, καινοφανών παρατηρήσεων που δεν έχουν κανένα λογικό ή συμβατικό του προγράμματος έρεισμα και απορεί κανείς πώς και ποιός σκέφτηκε να τις διατυπώσει :

• έχει ζητηθεί η πλήρης μελέτη αερίου (συμπεριλαμβανομένων διαγραμμάτων, τεχνικών υπολογισμών κ.λπ.) και ενώ έχουν προσκομιστεί όλα τα στοιχεία υποβολής και έγκρισης της μελέτης από την αρμόδια υπηρεσία (π.χ. ΕΔΑ Αττικής) – άγνωστο για ποιόν λόγο (πιθανότατα για έλεγχο της ΕΔΑ !)
• ζητείται βεβαίωση αρίθμησης οδού/ακινήτου (παρ’ όλο που σε κανένα από τα δεκάδες δικαιολογητικά που υποβάλλονται δεν υπάρχει έλλειψη ή αντίφαση στην αρίθμηση του ακινήτου) και όταν αυτή υποβληθεί από τον αρμόδιο φορέα – συνήθως τεχνική υπηρεσία Δήμου, ζητούνται και τα δικαιολογητικά που προσκομίστηκαν στον Δήμο (γίνεται δηλαδή από την ΕΑΤ και έλεγχος της λειτουργίας της Δημοτικής Αρχής!).
• έχει υπάρξει και περιστατικό όπου έχει ζητηθεί το αρχείο “xml” της Επιθεώρησης για έλεγχο (το οποίο παρεμπιπτόντως είναι παράνομο να δημοσιοποιηθεί βάσει της κείμενης νομοθεσίας).

Υπάρχουν όμως αρκετά συχνά και παρατηρήσεις που κάνουν κάτι περισσότερο από προφανές πως ο ελεγκτής ενός τεχνικού έργου δεν έχει καμία σχέση και αντίληψη επ’ αυτού – στοιχείο ιδιαιτέρως θλιβερό και προσβλητικό για τη δουλειά των ασχολούμενων μηχανικών. Ενδεικτικά :

• ζητείται εξήγηση «γιατί τα τετραγωνικά της περιβάλλουσας επιφάνειας τοίχων δεν συμπίπτουν με το εμβαδόν του αντικειμένου»,
• γίνεται παρατήρηση πως «η προτεινόμενη επέμβαση δεν υλοποιήθηκε» γιατί στην περιγραφή αναφέρεται πως τοποθετήθηκε θερμοπρόσοψη και όχι εξωτερική θερμομόνωση,
• απορρίπτεται η εργασία γιατί τα υλικά πήγαν στον χώρο του έργου (με τα δελτία αποστολής) πρίν την έκδοση της ΕΕΔΜΚ ή γιατί ακόμη τα υλικά των δελτίων αποστολής είναι κατά τι περισσότερα από αυτά που τελικά εγκαταστάθηκαν και τιμολογήθηκαν.

4. Απαίτηση υποβολής επιπρόσθετων δικαιολογητικών, για τα οποία δεν υπάρχει καμία αναφορά στον οδηγό του προγράμματος

Τέλος, μεγάλα προβλήματα και καθυστερήσεις προκαλούνται από την απαίτηση υποβολής επιπρόσθετων δικαιολογητικών, για τα οποία δεν υπάρχει καμία αναφορά στον οδηγό του προγράμματος, αλλά ούτε και ζητήθηκαν στους δύο προηγούμενους κύκλους του ΕΚΟ ΙΙ, δίνοντας την εικόνα πως ο κάθε αξιολογητής ζητάει ό,τι «κατά την εκτίμησή του» ίσως είναι χρήσιμο ή αναγκαίο, χωρίς την τήρηση κανενός πρωτοκόλλου υποχρεώσεων εκ των δύο πλευρών – ωφελούμενων και αξιολογητών και χωρίς να υπάρχει καμία πρόβλεψη για αποζημίωση του ωφελούμενου για το σχετικό έξοδο όταν αυτό πραγματοποιείται. Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής :

• Σχέδια επιμετρήσεων εργασιών μόνωσης με αναλυτική σήμανση των υπολογισμών για την επιφάνεια που δηλώθηκε ότι μονώθηκε (δώμα και τοίχοι).
• Συμβάσεις Αναδόχων (που τιμολόγησαν για το πρόγραμμα) με Μηχανικούς (που εξέδωσαν κάποια Άδεια, π.χ. Αερίου, ΕΕΔΜΚ κλπ.), ενώ δεν προβλέπονται συμβάσεις από την ισχύουσα νομοθεσία για μικροποσά (< 500€).
• Συμβόλαιο κατοικίας (χωρίς να είναι πρόσφατη απόκτηση). Επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη απαίτηση, εκτός του ότι δεν αναφέρεται πουθενά στον οδηγό, δεν έχει καμία πολεοδομική βάση, καθώς το συμβόλαιο δεν αποτελεί τεκμήριο πολεοδομικής νομιμότητας. Επιπλέον,  η απαίτηση αυτή εγείρει σοβαρά θέματα παραβίασης προσωπικών δεδομένων, καθώς πολλά συμβόλαια περιλαμβάνουν και άλλα περιουσιακά στοιχεία και δεδομένα.
• Καταστατικά εταιρειών που συμμετείχαν στο έργο. Για το συγκεκριμένο στοιχείο έχει διαρρεύσει στην αγορά πως ζητείται για την εξασφάλιση της μη συμμετοχής μηχανικών χωρίς δικαίωμα λόγω ασυμβίβαστου – βάσει των κανονισμών – λειτουργών στο έργο (π.χ. συγγένεια α’ βαθμού επιθεωρητή και μέλους της εταιρείας κατασκευής). Αν αυτό είναι ακριβές, επισημαίνουμε πως η αξιολόγηση του φακέλου γίνεται στα δεδομένα του προγράμματος και όχι σε άλλα – υπαρκτά μεν αλλά – άσχετα με το ΕΚΟ θέματα. Άλλωστε σε τέτοια περίπτωση θα έπρεπε να ζητείται και πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης, αφού όπως είναι γνωστό ούτε σύζυγος πρέπει να έχει συμμετοχή σε έργο ενεργειακής επιθεώρησης

5. Απαίτηση υποβολής επιπρόσθετων υπεύθυνων δηλώσεων, για τις οποίες δεν υπάρχει καμία αναφορά στον οδηγό του προγράμματος και που δεν εξυπηρετούν κανένα σκοπό