Σε διαβούλευση νέα ΤΟΤΕΕ: Βιοκλιματικός σχεδιασμός στον ελλαδικό χώρο
Το ΤΕΕ έθεσε σε ανοιχτή δημόσια διαβούλευση, που απευθύνεται κυρίως στον τεχνικό κόσμο της χώρας, σε όσους ασχολούνται με θέματα σχεδιασμού αλλά και σε όσους λαμβάνουν αποφάσεις σε κάθε επίπεδο, την ΤΟΤΕΕ (Τεχνική Οδηγία ΤΕΕ) 20701-6: Βιοκλιματικός σχεδιασμός στον ελλαδικό χώρο.
Πρόκειται για μια παντελώς νέα ΤΟΤΕΕ που συνέταξε έμπειρη επιστημονικά και επαγγελματικά ομάδα εργασίας. Η συμβολή ωστόσο τόσο των μελών του ΤΕΕ όσο και της αγοράς και των θεσμικών φορέων είναι πολύτιμη στη διαδικασία οριστικοποίησής της, καθώς για πρώτη φορά θα υπάρξει τέτοιο κείμενο οδηγιών προς τον τεχνικό κόσμο της χώρας.
Η διαβούλευση της νέας ΤΟΤΕΕ για τον Βιοκλιματικό Σχεδιασμό θα παραμείνει ανοιχτή μέχρι 14/3/2022. Τα κείμενα των σχεδίων όλων των ΤΟΤΕΕ, όπως ετοιμάζονται, είναι ανηρτημένα στην ειδική ιστοσελίδα του ΤΕΕ:
https://web.tee.gr/anatheorisi-methodologikoy-plaisioy-energeiakoy-schediasmoy-ktirion/
Υπενθυμίζεται ότι το ΤΕΕ προχωρά σε αναθεώρηση των Τεχνικών Οδηγιών ΤΕΕ που αφορούν τον τομέα της ενέργειας στα κτίρια αλλά και την καθιέρωση νέων Τεχνικών Οδηγιών ΤΕΕ που μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν. Η θεσμοθέτηση των νέων ΤΕΕ θα οδηγήσει και σε αναθεώρηση του ισχύοντος ΚΕνΑΚ (Κανονισμού Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων) σε δεύτερο χρόνο, σύμφωνα με τις νομοθετικές και κανονιστικές εξελίξεις, όπως θα αποφασίσει το αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Σχετικά με το θέμα, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός δήλωσε:
«Το ΤΕΕ εξαρχής στηρίζει την προσπάθεια της χώρας να προσαρμοστεί στις βέλτιστες διαθέσιμες παγκοσμίως τεχνικές, ειδικά στον κτιριακό τομέα και στον τομέα εξοικονόμησης ενέργειας, με βάση τις ευρωπαϊκές εξελίξεις. Για αυτό το λόγο ανέλαβε την πρωτοβουλία σύνταξης και αναθεώρησης του ΚΕΝΑΚ, την έκδοση Τεχνικών Οδηγιών για επιμέρους μεθοδολογίες και στηρίζει έμπρακτα, όχι στα λόγια, την τεχνική τεκμηρίωση για να μπορούν οι μηχανικοί και κάθε επιστήμονας να κάνει με το δυνατόν πιο ολοκληρωμένο τρόπο τη δουλειά του.
Η αναγκαιότητα να προχωρούμε σε επενδύσεις εγχώριας παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ, σε εξοικονόμηση ενέργειας και σε έργα με πράσινο, βιοκλιματικό σχεδιασμό πηγάζει πλέον από την κοινή λογική: εξοικονομούμε πόρους, μειώνουμε τις εκπομπές ρύπων, κάνουμε πιο βιώσιμη τη ζωή στις πόλεις, εξοικονομούμε χρήματα, διασφαλίζουμε την ενεργειακή μας ασφάλεια και επάρκεια.
Η διαβούλευση που ανακοινώνουμε για τη νέα ΤΟΤΕΕ που αφορά τον βιοκλιματικό σχεδιασμό στη χώρα μας, πρέπει να είναι ουσιαστική και για αυτό καλώ όλους τους συναδέλφους με εμπειρία να καταθέσουν τις παρατηρήσεις και προτάσεις τους. Αποτελούν μέρος μιας συνολικής προσπάθειας εκσυγχρονισμού και προσαρμογής στις μελλοντικές ανάγκες του συνόλου των εργαλείων και κειμένων για την ενεργειακή απόδοση και εξοικονόμηση.»
Γιατί μια νέα ΤΟΤΕΕ για τον Βιοκλιματικό Σχεδιασμό
Καίρια σύγχρονα ζητήματα, όπως η κλιματική αλλαγή, η κατασπατάληση φυσικών πόρων και η υποβάθμιση του φυσικού και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, σχετίζονται άμεσα με την κατασκευή και τη λειτουργία των κτιρίων σε όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους. Ο σχεδιασμός των κτιρίων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα στην αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων. Η προσέγγιση του βιοκλιματικού σχεδιασμού στοχεύει στην ανακατεύθυνση των αρχών σχεδιασμού του δομημένου περιβάλλοντος προς αειφορικές λύσεις, που περιλαμβάνουν την αξιοποίηση τοπικών ιδιαιτεροτήτων και κλιματικών συνθηκών, την ορθή διαχείριση φυσικών πόρων, τη συνεισφορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την υιοθέτηση τεχνικών και υλικών που δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον ή την υγεία των ανθρώπων.
Η παρούσα Τεχνική Οδηγία αποσκοπεί στην ανασκόπηση των διαθέσιμων στοιχείων, των δυνατοτήτων και των περιορισμών της εφαρμογής των αρχών του βιοκλιματικού σχεδιασμού στα κτίρια, στις κλιματικές ζώνες της Ελλάδας, με άξονα την αξιοποίηση σχεδιαστικών επιλογών για τη βελτίωση της ενεργειακής συμπεριφοράς των κτιρίων, λαμβάνοντας υπόψη και την ανάγκη τεκμηρίωσης των σχεδιαστικών επιλογών των μελετών ενεργειακής απόδοσης κτιρίων.
Σκοπός της Οδηγίας είναι πολλαπλός:
- να καθορίσει μια κοινή ορολογία και «γλώσσα» για όλους τους μηχανικούς που συνεργάζονται για τη σύνταξη μιας Μελέτης Ενεργειακής Απόδοσης,
- να εξηγήσει ουσιώδεις και βασικές αρχές που χρησιμοποιούνται από άλλες Τεχνικές Οδηγίες και το εθνικό λογισμικό βάσης υπολογισμών ΤΕΕ-Κ.Εν.Α.Κ.,
- να προσφέρει στον μελετητή εργαλεία για το σχεδιασμό και τις αποφάσεις, ώστε να ενσωματώσει βιοκλιματικά στοιχεία σε κτίρια τόσο του αστικού χώρου όσο και της εκτός σχεδίου δόμησης.
- να λειτουργήσει επικουρικά στις υφιστάμενες Τεχνικές Οδηγίες για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και να καλύψει ζητήματα τεκμηρίωσης που αφορούν:
Ø σε επιλογές σχεδιασμού, χωροθέτησης και διαστασιολόγησης δομικών στοιχείων και συστημάτων όπως ανοίγματα και συστήματα ηλιοπροστασίας, γεωμετρικές αναλογίες κελύφους, μέγεθος, θέση και προσανατολισμός ανοιγμάτων, που ήδη λαμβάνονται υπόψη στους υπολογισμούς του λογισμικού ΤΕΕ ΚΕΝΑΚ, όμως δεν αξιολογούνται πλήρως, λόγω της σχεδιαστικής ταύτισης με το κτίριο αναφοράς.
Ø σε επιλογές σχεδιασμού, χωροθέτησης και διαστασιολόγησης δομικών στοιχείων και συστημάτων που ως τώρα δεν λαμβάνονταν υπόψη στους υπολογισμούς του λογισμικού ΤΕΕ Κ.Εν.Α.Κ. (αλλά πλέον λαμβάνονται), όπως παθητικά ηλιακά συστήματα, φυτεμένα δώματα και φυτεύσεις σε κατακόρυφες επιφάνειες.
Ø τον τρόπο διαχείρισης και τον υπολογισμό ποσοτικών δεδομένων για επιλογές σχεδιασμού και συστήματα που δεν λαμβάνονται στους υπολογισμούς του λογισμικού ΤΕΕ ΚΕΝΑΚ, όπως η επίδραση του διαμπερούς αερισμού, του νυχτερινού δροσισμού κ.ά.
Η οδηγία αντιμετωπίζει το βιοκλιματικό σχεδιασμό του κτιρίου, που αφορά κυρίως την ενεργειακή του συμπεριφορά, ως ένα υποσύνολο του αειφορικού σχεδιασμού, όπως αναλύεται και στο τελευταίο κεφάλαιο.
Τι περιλαμβάνει η νέα ΤΟΤΕΕ για τον Βιοκλιματικό Σχεδιασμό
Η Τεχνική Οδηγία διαρθρώνεται σε επτά ενότητες, οι οποίες περιλαμβάνουν συνοπτικά τις κυριότερες παραμέτρους του βιοκλιματικού σχεδιασμού για τα κτίρια, καθώς και συγκριτικά αποτελέσματα ποσοτικών δεδομένων που προκύπτουν από τις διάφορες επιλογές σχεδιασμού.
Στην πρώτη ενότητα αναπτύσσονται οι βασικές αρχές και οι στόχοι του βιοκλιματικού σχεδιασμού καθώς και οι κύριες περιβαλλοντικές παράμετροι και σχεδιαστικές επιλογές που επηρεάζουν την περιβαλλοντική και ενεργειακή συμπεριφορά των κτιρίων.
Στη δεύτερη ενότητα διερευνώνται μέθοδοι αξιολόγησης της απόδοσης του κελύφους ως προς τον σχεδιασμό του και τα χαρακτηριστικά των δομικών στοιχείων του. Δίνονται απλοποιητικές σχέσεις συσχέτισης απωλειών και ηλιακών κερδών, με αντίστοιχα παραδείγματα και νομογράμματα, ώστε ο/η μελετητής/ήτρια να μπορεί, με τη χρήση τους κατά τον σχεδιασμό του κτιρίου, να λαμβάνει εύκολα αποφάσεις σχετικά με τη βιοκλιματική στρατηγική που θα ακολουθήσει.
Στην τρίτη ενότητα αναφέρονται οι μέθοδοι παθητικής θέρμανσης των κτιρίων και οι σχεδιαστικές επιλογές που ενισχύουν τα ηλιακά κέρδη και περιορίζουν τις θερμικές απώλειες. Επίσης, παρουσιάζονται ενδεικτικά συγκριτικά αποτελέσματα της χωροθέτησης ανοιγμάτων με διαφορετικό μέγεθος και προσανατολισμό και της εφαρμογής διαφορετικών παθητικών ηλιακών συστημάτων σε τυπικό κτίριο ως προς τις ενεργειακές απαιτήσεις για θέρμανση και ψύξη.
Στην τέταρτη ενότητα αναφέρονται οι μέθοδοι φυσικού δροσισμού των κτιρίων και οι σχεδιαστικές επιλογές που περιορίζουν τα θερμικά κέρδη, αξιοποιούν τη θερμική μάζα των δομικών στοιχείων για τη συγκράτηση θερμότητας και ενισχύουν την αποβολή θερμότητας. Επίσης παρουσιάζονται ενδεικτικά συγκριτικά αποτελέσματα της εφαρμογής διαφορετικών συστημάτων ηλιοπροστασίας και διαφορετικών μεθόδων φυσικού αερισμού σε τυπικό κτίριο ως προς τις ενεργειακές απαιτήσεις για θέρμανση και ψύξη.
Στην πέμπτη ενότητα αναφέρονται μέθοδοι ενίσχυσης του φυσικού φωτισμού στο εσωτερικό των κτιρίων και σχεδιαστικές επιλογές μεγέθους και χωροθέτηση ανοιγμάτων, διαχείρισης ιδιοτήτων επιφανειών και προσθήκης συμπληρωματικών συστημάτων.
Στην έκτη ενότητα αναφέρονται μέθοδοι βελτίωσης του μικροκλίματος στο περιβάλλον των κτιρίων και σχεδιαστικές επιλογές για τη διαχείριση των συνθήκων στον υπαίθριο χώρο που συνεπικουρούν στη μείωση των απαιτήσεων ψύξης ή και θέρμανσης των κτιρίων. Επίσης, παρουσιάζονται ενδεικτικά συγκριτικά αποτελέσματα προσομοιώσεων της εφαρμογής φυτεμένων δωμάτων και κατακόρυφων φυτεύσεων σε όψεις διαφορετικού προσανατολισμού σε τυπικό κτίριο ως προς τη μεταβολή της θερμοκρασίας περιβάλλοντος εξωτερικά του κελύφους του κτιρίου.
Στην τελευταία ενότητα γίνεται μια σύντομη αναφορά σε ορισμένες επιπλέον παραμέτρους του σχεδιασμού που αφορούν στη διαχείριση των υλικών με κριτήριο τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις στο σύνολο του κύκλου ζωής τους. Περιλαμβάνονται επίσης επτά παραρτήματα τα οποία περιέχουν πρόσθετες τεχνικές πληροφορίες και λεπτομέρειες, αναλυτικές υπολογιστικές σχέσεις και μεθόδους τεκμηρίωσης
Γιατί αλλάζει τώρα το μεθοδολογικό πλαίσιο του ενεργειακού σχεδιασμού κτιρίων στη χώρα
Οι νομοθετικές και κανονιστικές εξελίξεις σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο αλλά και οι τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, δημιούργησαν την ανάγκη να επικαιροποιηθεί το εθνικό μεθοδολογικό πλαίσ