Στατιστικά στοιχεία αυθαιρέτων μετά τη λήξη της προθεσμίας της 30ης Σεπτεμβρίου 2020, από το πληροφοριακό σύστημα του ΤΕΕ

Με αφορμή την προθεσμία της 30^ης Σεπτεμβρίου 2020 για τις δηλώσεις αυθαιρέτων και πληρωμές των αντίστοιχων παραβόλων και προστίμων του νόμου 4495/2017, και ενόψει της ολοκλήρωσης των εκκρεμών δηλώσεων του τελευταίου διαστήματος, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος παρουσιάζουν βασικά στοιχεία και ενδιαφέροντα μεγέθη που προκύπτουν από τη στατιστική επεξεργασία των δηλώσεων που καταθέτουν οι μηχανικοί για τα αυθαίρετα κτίσματα και τα κτίσματα με αυθαιρεσίες.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας μελετά περαιτέρω τα στοιχεία αυτά και για την  αντιμετώπιση των όποιων προβλημάτων έχουν προκύψει, όπως άλλωστε ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα, θα αναλάβει περιορισμένης κλίμακας νομοθετική πρωτοβουλία στο πλαίσιο του νέου χωροταξικού νομοσχεδίου που θα κατατεθεί σύντομα στη Βουλή.

Η εξέλιξη των δηλώσεων τον Σεπτέμβριο του 2020

Την περίοδο Σεπτεμβρίου 2020 που ολοκληρώθηκε η προθεσμία υπαγωγής στην κατηγορία 5 του Ν. 4495, παρατηρήθηκαν τα εξής:

• Υποβλήθηκαν περισσότερες από 200.000 δηλώσεις μόνο τον Σεπτέμβριο, περιλαμβανομένων και των αντίστοιχων βεβαιώσεων.

Στα ακόλουθα διαγράμματα φαίνεται παραστατικά η εξέλιξη των μεγεθών:

Το σύνολο των ενεργών δηλώσεων

Με βάση τα δεδομένα αυτά το σύνολο των ενεργών δηλώσεων, όπως προκύπτουν από το πληροφοριακό σύστημα του ΤΕΕ, διαμορφώθηκε ως εξής:

Σημειώνεται ότι οι δηλώσεις «Σε επεξεργασία» του νόμου 4495 δεν έχουν υποβληθεί ακόμα και δεν έχουν προκύψει για αυτές οι αντίστοιχες εντολές πληρωμής παραβόλου και ειδικού προστίμου. Ειδικά για τις δηλώσεις του νόμου 4178 που παραμένουν σε επεξεργασία (οι αριθμοί σε παρένθεση), η δυνατότητα υπαγωγής και μεταφοράς δεν υφίσταται πλέον με βάση τις διατάξεις του νόμου 4495.

Στα ανωτέρω, αξίζουν σημείωσης τα εξής:

• Έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής 1,9 εκατομμύρια αυθαίρετα περίπου, με τα 1,7 εκατομμύρια από αυτά περίπου να έχουν ενταχθεί σε όλους τους νόμους ή να μπορούν να ενταχθούν στις ευεργετικές διατάξεις του νόμου 4495/2017.
• Έχουν εκδοθεί συνολικά περισσότερες από 2,2 εκατομμύρια βεβαιώσεις μεταβίβασης που περιλαμβάνουν τόσο τα κτίρια που έχουν υπαχθεί στις διατάξεις περί αυθαιρέτων όσο και κτίρια και ακίνητα χωρίς αυθαιρεσία.
• Σε οριστική υπαγωγή βρίσκονται 505.424 ακίνητα με αυθαιρεσίες ενώ ακόμη 311.390 έχουν περαιώσει τις διαδικασίες που προβλέπει ο νόμος 4495/2017.

Τα πραγματοποιηθέντα έσοδα από τις δηλώσεις αυθαιρέτων, από τους νόμους 4014/2011, 4178/2013 και 4495/2017 έχουν υπερβεί αθροιστικά τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ τα τελευταία 9 χρόνια, περιλαμβανομένων των παραβόλων και των προστίμων. Με βάση τις δηλώσεις που έχουν υποβληθεί και αυτές που εκκρεμούν, υπολογίζεται ότι θα εκκρεμούν σε δόσεις για τα επόμενα χρόνια περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον.

Από τα διαθέσιμα δεδομένα των δηλώσεων στο πληροφοριακό σύστημα του ΤΕΕ, παρατηρούνται οι εξής τάσεις, που φαίνεται να παραμένουν σχετικά σταθερές τα τελευταία χρόνια και με τους τρεις νόμους:

• Σχετική επιτάχυνση δηλώσεων και πληρωμών σε περιόδους λήξης προθεσμιών, αλλά και σχετική κάμψη σε περιόδους που επηρεάζονται από συναφείς εξελίξεις.
• Ο μέσος όρος καθημερινών δηλώσεων στο πληροφοριακό σύστημα ανέρχεται στις 400-500. Στις περιόδους λήξης προθεσμιών, ο καθημερινός φόρτος εκτοξεύεται.
• Το 25% αφορά ακίνητα χωρίς καμία οικοδομική άδεια, ενώ το 75% αφορά αυθαιρεσίες σε κτίσματα με οικοδομική άδεια. Λόγω της πρόβλεψης του νόμου να επιβαρύνονται όσα αυθαίρετα δεν έχουν καμία προηγούμενη έκδοση άδειας, τα αντίστοιχα ποσοστά επιβαρύνουν περισσότερο τις δηλώσεις. Συγκεκριμένα, σε κτίσματα χωρίς οικοδομική άδεια αντιστοιχεί το 28% των προστίμων, ενώ σε κτίσματα με οικοδομική άδεια το 72% των προστίμων, περίπου.
• Από το σύνολο των στοιχείων προκύπτει ότι 3 στις 10 δηλώσεις αφορούν ακίνητα εκτός σχεδίου και 7 στις 10 δηλώσεις αφορούν ακίνητα εντός σχεδίου. Λόγω της πρόβλεψης του νόμου, τα πρόστιμα σε εκτός σχεδίου είναι σημαντικά υψηλότερα. Έτσι, περίπου το μισό του συνολικού ύψους των προστίμων αφορά ακίνητα εκτός σχεδίου και το άλλο μισό ακίνητα εντός σχεδίου.

Όσον αφορά τις κατηγορίες αυθαιρέτων, τα δεδομένα σε διαφορετικές χρονικές περιόδους δείχνουν:

Παρατηρείται ότι:

• Η αναλογία παραμένει διαχρονικά σταθερή με πολύ μικρές διακυμάνσεις.
• Σταθερά, 1 στα 3 ακίνητα που δηλώνεται αυθαιρεσία είναι κατηγορίας 4.
• 1 στα 4 έως 1 στα 3 αυθαίρετα είναι κατηγορίας 5.
• Η κατηγορία 3 κινείται πέριξ του 10%.
• Οι κατηγορίες 1 και 2 (παλαιότερα αυθαίρετα) συγκεντρωτικά κυμαίνονται πέριξ του 20% (1 στις 5 δηλώσεις).