Στην αφετηρία μίας έντονα δημιουργικής αλλά και γεμάτης προκλήσεις περιόδου βρίσκονται χιλιάδες πολιτικοί μηχανικοί και οι εργοληπτικές εταιρείες στη χώρα μας. Η υλοποίηση μίας σειράς μεγάλων έργων που είτε συσχετίζονται με την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής βάσει των κατευθύνσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είτε αφορούν σημαντικά νομοθετήματα της κυβέρνησης όπως το Πρόγραμμα «Εξοικονομώ», ο κλιματικός νόμος και η λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Υποδομών μαζί με τον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη και την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, αναμένεται ότι αφενός θα συμβάλλουν στη διόρθωση χρόνιων παθογενειών στην ανθεκτικότητα και την καταγραφή των υποδομών στη χώρα μας, αφετέρου θα δημιουργήσουν προοπτικές ανάπτυξης στον τεχνικό κλάδο και το σύνολο της οικονομίας.

Ο Πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος κ. Γιώργος Στασινός ανοίγει στο Epsilon7 τη βεντάλια όλων των μεγάλων θεμάτων στα οποία, όπως λέει, ο ρόλος του τεχνικού κόσμου θα είναι πρωταγωνιστικός τα επόμενα χρόνια. Με δεδομένη τη χρηματοδοτική ροή των κονδυλίων του Ε.Σ.Π.Α. και του Ταμείου Ανάκαμψης, δηλώνει αισιόδοξος ότι «είναι τόσες πολλές οι δουλειές που θα έχουν οι μηχανικοί αλλά και ολόκληρος ο τεχνικός κόσμος τα επόμενα χρόνια που θα τρέχουμε με χίλια». Παράλληλα, όμως, δεν παραλείπει να εφιστήσει στην Πολιτεία την προσοχή για τον κίνδυνο καθυστερήσεων στην υλοποίηση των έργων, καθώς «στους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης πρέπει να ολοκληρωθούν τα έργα μέσα σε 5-6 χρόνια, σήμερα 6 χρόνια είναι το κάτω όριο για σοβαρούς διαγωνισμούς έργων… Δεν θα προλάβουμε…»

Ο Πρόεδρος του Τ.Ε.Ε. χαρακτηρίζει σημαντική τη θεσμοθέτηση της υποχρέωσης του κράτους για εκτίμηση των κλιματικών επιπτώσεων και ζητά προσαρμογή του κλιματικού νόμου στις προβλέψεις του Fit for 55 της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Χαρακτηρίζει ως «επανάσταση» την εφαρμογή των τεχνολογιών της 4ης βιομηχανικής επανάστασης στο σύνολο της οικονομίας και μιλά για «τη χρήση του Building Information Model, με καλύτερα νέα υλικά, που μας δίνει η νανοτεχνολογία, με καλύτερα δεδομένα, που μας τροφοδοτούν οι αισθητήρες και το διαδίκτυο των πραγμάτων».

Για την αναστροφή του brain drain σε brain gain στον τεχνικό κλάδο επισημαίνει την ανάγκη αύξησης των μισθών στην Ελλάδα, στέλνοντας μήνυμα προς όλους πως «για να βγάλεις λεφτά, πρέπει να βάλεις λεφτά».

Πρόσφατα ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος ο νέος κλιματικός νόμος. Συμφωνεί το Τ.Ε.Ε. με τους στόχους που τέθηκαν, αφενός γενικά για τη μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος της χώρας, αφετέρου για τα υπάρχοντα και τα νέα κτίρια; Είναι συμβατές οι προβλέψεις του νόμου με το νέο Πρόγραμμα «Εξοικονομώ»;

Ο κλιματικός νόμος, που η χώρα για πρώτη φορά θα αποκτήσει, είναι ένα σημαντικό θεσμικό βήμα. Οφείλουμε όλοι να συμβάλλουμε στο να μπορέσει η χώρα να προσαρμοστεί μια ώρα αρχύτερα στις προκλήσεις που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή.

Ωστόσο, όπως έχω τονίσει πολλές φορές, η κλιματική αλλαγή δεν είναι γραμμική και δεν επηρεάζει μόνο τους τομείς που εύκολα καταναλώνονται από την επικαιρότητα… Και ο μετριασμός των επιπτώσεών της δεν αφορά μόνο τη μείωση των ρύπων, αφορά και την κυκλική οικονομία και τη συνολική αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου. Αλλά αυτοί είναι στόχοι για αυτά που θα γίνουν στο μέλλον. Διότι την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής πρέπει να την κάνουμε και στο παρόν και στο άμεσο μέλλον, όχι σε βάθος χρόνου μόνο. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να επενδύσουμε στην Ανθεκτικότητα. Αντιλαμβάνομαι γιατί τον ονομάζουμε κλιματικό νόμο, όμως χρειάζεται να προστεθεί ο άξονας της θωράκισης των υπαρχόντων υποδομών, κτιρίων, επιχειρήσεων, φορέων από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και από γενικότερες φυσικές καταστροφές. Αυτή είναι η έννοια της Ανθεκτικότητας και πρέπει πολύ σοβαρά να ασχοληθούμε άμεσα.

Αυτό που ίσως δεν έχουν αντιληφθεί πολλοί – και βοηθά ότι το ΥΠ.ΕΝ. αποφάσισε εντέλει να παρατείνει τη διαβούλευση επί του νομοσχεδίου – είναι ότι ο συγκεκριμένος νόμος, όπως έχει παρουσιαστεί, προσομοιάζει περισσότερο σε στρατηγικό κείμενο. Και καλά κάνει. Φυσικά περιλαμβάνει κατευθύνσεις και μέτρα. Σημαντικά. Θα έλεγα περισσότερο για άλλους τομείς παρά για τον κτιριακό τομέα που ήδη έχει ειδική νομοθεσία και θα έρθει σύντομα και άλλη. Θα χρειαστούν όμως εξειδικεύσεις, αλλαγές σε άλλους νόμους, εφαρμοστικές αποφάσεις, διευκρινίσεις και τόσα άλλα. Ίσως πιο σημαντική από τα σημεία που αναφέρετε να είναι η πρόβλεψη για την εκτίμηση των κλιματικών επιπτώσεων ως υποχρέωση του κράτους και της διοίκησης. Θέλουμε να δούμε πώς θα υλοποιηθεί αυτό και το Τ.Ε.Ε. θα συμβάλει. Προσθέτει σοβαρό βάρος στη διαδικασία θεσμοθέτησης, νομοθέτησης κ.λπ., αλλά είναι κρίσιμο. Ελπίζω να μην μπει στο περιθώριο λόγω του χρόνου που θα απαιτείται για να γίνει σοβαρή εκτίμηση…

Τώρα, όσον αφορά τον κτιριακό τομέα και επιμέρους στόχους που μπαίνουν γενικότερα… Πράγματι, ο νόμος ετοιμάστηκε πριν παρουσιαστούν οι τελευταίες προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το πακέτο Fit for 55 που έχει πολύ πιο φιλόδοξους στόχους. Πιστεύω ότι και από την κυβέρνηση, μετά τη διαβούλευση και στη Βουλή, θα γίνουν οι κατάλληλες προσαρμογές. Άλλωστε, τα κύρια κόμματα της Βουλής συμφωνούν στην ανάγκη ενός κλιματικού νόμου, προφανώς με διαφορές στο περιεχόμενο. Θα συμβάλλουμε και εμείς με προτάσεις.

Από εκεί και πέρα, ο κλιματικός νόμος θα είναι, στο μέλλον, ένα στρατηγικό κείμενο. Η χώρα όμως ήδη έχει στρατηγικά κείμενα ειδικά για τα κτίρια και το δομημένο περιβάλλον. Είναι το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (που και ο νόμος αναγνωρίζει ως θεμελιώδες κείμενο), ο εθνικός σχεδιασμός ανακαίνισης κτιρίων, το Εθνικό Σχέδιο Υποδομών και πολλά επιμέρους: για την ηλεκτροκίνηση, τις μεταφορές, τη βιοποικιλότητα, τα απόβλητα κ.λπ. Τα στρατηγικά αυτά κείμενα πρέπει να συμβαδίζουν. Όταν αλλάζει, λόγω εξελίξεων ή επιλογών, το ένα, επηρεάζεται το άλλο. Δεν είναι απλή άσκηση. Στην πραγματικότητα, είναι ένας συνεχής αγώνας που δεν βλέπει εύκολα το φως της δημοσιότητας. Αλλά είναι σημαντικός.

Για να έρθω στο Εξοικονομώ που ρωτάτε, θέλω να είμαι κατηγορηματικός: η Ελλάδα βιάζεται. Είναι τόσο παλιό το κτιριακό απόθεμα της χώρας, τόσο μεγάλες οι ανάγκες ανακαίνισης κτιρίων που δεν μπορούμε να περιμένουμε νέους νόμους ή νέες οδηγίες για να προχωρήσουμε. Ακόμη και αν υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις, κέρδος θα είναι αν μέχρι να ψηφιστεί και εφαρμοστεί ο νέος νόμος τρέξει και ολοκληρωθεί ένας κύκλος του Εξοικονομώ. Και αυτό το Εξοικονομώ, με τη συμβολή του Τ.Ε.Ε., θα είναι πιστεύω πιο δίκαιο, πιο οργανωμένο, πιο ευέλικτο, πιο ουσιαστικό από κάθε άλλο.

Η λεγόμενη πράσινη μετάβαση μαζί με τον ψηφιακό μετασχηματισμό είναι το μεγάλο διπλό στοίχημα της οικονομίας, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Στον τομέα των υποδομών της χώρας, θεωρείτε ότι έχουν αναληφθεί οι κατάλληλες κυβερνητικές πρωτοβουλίες; Τι προσδοκά ο τεχνικός κόσμος από το Ταμείο Ανάκαμψης και το νέο Ε.Σ.Π.Α. σε αυτές τις δύο κατευθύνσεις;

Ο τεχνικός κόσμος συμβαδίζει στη χώρα μας με την ανάπτυξη. Είναι αλληλένδετοι, ο ένας δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον άλλο και όταν ο ένας χωλαίνει, κουτσαίνει και ο άλλος. Το βιώσαμε και νομίζω το έμαθαν όλοι με την υπερδεκαετή κρίση. Οι προκλήσεις (για τη χώρα μας και οικονομικές) της πράσινης μετάβασης και του ψηφιακού μετασχηματισμού ήταν μπροστά μας εδώ και χρόνια. Η πανδημία όμως βοήθησε την πολιτική να αντιληφθεί την ανάγκη για άμεσες δημόσιες επενδύσεις και χρηματοδοτήσεις με έμφαση στον ιδιωτικό τομέα και τις υποδομές. Έτσι φτάσαμε στο Ταμείο Ανάκαμψης και την Ε.Σ.Π.Α.. Προφανώς και περιμένουμε πολλά. Δουλεύουμε όμως για αυτά. Και ήδη παράγουμε αποτελέσματα. Ελπίζω ειλικρινά να μπορέσει η χώρα να απορροφήσει με έργα και επενδύσεις αυτό το μοναδικό χρηματοδοτικό πλαίσιο, γιατί τέτοια ευκαιρία στο μέλλον είναι δύσκολο να ξαναϋπάρξει…

Εστιάζοντας περισσότερο στις τεχνολογίες της 4ης βιομηχανικής επανάστασης του τεχνικού κλάδου, ποια έργα και πρωτοβουλίες πιστεύετε ότι δείχνουν πως βρισκόμαστε σε διαδικασία εφαρμογής τους στη χώρα μας;

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός στον τεχνικό τομέα και στη βιομηχανία είναι μια υπαρκτή κατάσταση, πραγματικότητα εδώ και χρόνια. Τώρα αλλάζουμε επίπεδο με καλύτερη οργάνωση, όπως με τη χρήση του BIM, με καλύτερα νέα υλικά που μας δίνει η νανοτεχνολογία, με καλύτερα δεδομένα που τροφοδοτούνται από αισθητήρες και το διαδίκτυο των πραγμάτων. Τις επόμενες δύο δεκαετίες, θα έχουμε μια επανάσταση. Σας καλώ να διαβάσετε μια άσκηση που κάναμε στο Τ.Ε.Ε., μια τεχνολογική προοπτική για το μέλλον του επαγγέλματος και του κλάδου, στο πλαίσιο της εθνικής προσπάθειας που συντονίζει το Γραφείο του Πρωθυπουργού με τη συμβολή της Επιτροπής για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης. Έχουμε πολλά να μάθουμε, να σχεδιάσουμε, να κάνουμε: από τη βιοτεχνολογία και τη ρομποτική στην ιατρική μέχρι μια πλήρη αλλαγή στις μετακινήσεις και ένα νέο μέλλον στις πόλεις. Οι προκλήσεις είναι μεγάλες και σιγουριά και βεβαιότητες δεν χωρούν….

Επισημάνατε πρόσφατα στη Βουλή ότι «τα έργα πρέπει πλέον να γίνονται άμεσα», από τη στιγμή που ανατίθενται. Γιατί, παρά τα βήματα καταπολέμησης της γραφειοκρατίας της χώρας, δεν έχει γίνει αυτό ακόμη εφικτό;

Διότι, επιτρέψτε μου την επιθετικότητα, χαρακτηριζόμαστε από δικομανία. Η λύση για κάθε πρόβλημα είναι, υποτίθεται, δικαιοσύνη. Και αυτό είναι πράγματι ένα συνταγματικό κατοχυρωμένο δικαίωμα. Αλλά η τακτική δικαιοσύνη δεν είναι πανάκεια, υπάρχουν και άλλοι τρόποι, πιο σύγχρονοι και γρήγοροι, όπως η διαμεσολάβηση. Οι προδικαστικές και δικαστικές προσφυγές δεν είναι ανούσιες, αλλά έχουμε ξεχειλώσει τους χρόνους και τα σημεία που γίνονται. Στο πεδίο των έργων και των διαγωνισμών του δημοσίου γενικότερα, γίνεται κατάχρηση. Αυτό είναι το πρώτο και βασικό σημείο που πρέπει να βελτιωθεί η νομοθεσία. Χωρίς σύντμηση των χρόνων, με λιγότερα στάδια διαδικασιών, με λιγότερες δυνατότητες προσφυγών, με προθεσμίες για εκδίκαση και απόφαση, δεν πρόκειται να προλάβουμε να υλοποιηθούν τα έργα που προγραμματίζονται τα επόμενα χρόνια. Έχω δώσει και άλλες φορές παραδείγματα: στους πόρους του Τ.Α. πρέπει να ολοκληρωθούν τα έργα μέσα σε 5-6 χρόνια, σήμερα 6 χρόνια είναι το κάτω όριο για σοβαρούς διαγωνισμούς έργων… Δεν θα προλάβουμε…

Και κάτι ακόμα: πρέπει να υπάρξει ευελιξία, προσαρμοστικότητα, με διαφάνεια πάντα, στον τρόπο