Webinar: Νέα εποχή για τον τοπικό χωρικό σχεδιασμό

Σημαντική επιστημονική διαδικτυακή συζήτηση με θέμα «Νέα εποχή για τον τοπικό χωρικό σχεδιασμό – Συζήτηση με αφορμή το επικείμενο πρόγραμμα εκπόνησης τοπικών πολεοδομικών σχεδίων»

Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) διοργανώνει διαδικτυακό σεμινάριο με τη συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), την Τετάρτη 7 Απριλίου 2021, στις 6 μ.μ.

Αφορμή είναι το νέο πρόγραμμα εκπόνησης μελετών των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ) σε όλη τη χώρα, και οι εξελίξεις στον θεσμό των ΤΠΣ, όπως ορίζονται στον πρόσφατα ψηφισθέντα Νόμο 4759/2020 για τον εκσυγχρονισμό της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας.

Η νέα θεσμική πραγματικότητα που διαμορφώνεται, υποστηρίζεται από το ΤΕΕ και αποτελεί την αρχή ενός φιλόδοξου σχεδίου για την ολοκληρωμένη χωρική ανάπτυξη και εδαφική οργάνωση σε τοπικό επίπεδο, σε όλη τη χώρα, τα επόμενα χρόνια.

Ο Πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός, δήλωσε:

«Το νέο θεσμικό πλαίσιο για την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού και ο θεσμός των ΤΠΣ είναι μια μεγάλη ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί. Το ΤΕΕ εργάζεται εδώ και πάνω από 40 χρόνια για την ολοκλήρωση του σχεδιασμού σε όλη τη χώρα. Τώρα, έχουμε πολιτική βούληση, πόρους και εργαλεία. Οι Έλληνες Μηχανικοί και το ΤΕΕ θα κάνουν ό,τι χρειάζεται για να σχεδιάσουμε το χώρο σε όλη την επικράτεια. Συζητάμε επιστημονικά και επαγγελματικά για τις προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας, πριν ξεκινήσει το πρόγραμμα εκπόνησης ΤΠΣ. Θα προχωρήσουμε γρήγορα και με αποτελεσματικότητα. Το ΤΕΕ, ως θεσμοθετημένος τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας, στηρίζει τόσο τον θεσμό των ΤΠΣ όσο και το πρόγραμμα μαζικής εκπόνησής τους, με γρήγορες διαδικασίες, επιστημονική ακρίβεια και επαγγελματισμό. Μαζί με τον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη που δημιουργούμε, θα ολοκληρώσουμε τον σχεδιασμό σε όλη τη χώρα, διαφανή, συνολικό και προσιτό σε όλους.»

Σύμφωνα με την Ειδική Επιστημονική Επιτροπή του ΤΕΕ, η οποία ανέλαβε την πρωτοβουλία, η ενίσχυση των ΤΠΣ με νέα αντικείμενα, όπως η κλιματική αλλαγή και η διαχείριση φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών, καθώς και η ενασχόληση με θέματα όπως οι οριοθετήσεις οικισμών και η Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης, αποτελούν προκλήσεις. Επιπλέον, η σύσταση Μητρώου Πιστοποιημένων Αξιολογητών Χωρικών Μελετών, η ρυθμιστική ισχύς των ΤΠΣ και η σχέση τους με ανώτερα επίπεδα χωροταξικού σχεδιασμού και αναπτυξιακού προγραμματισμού είναι σημαντικά ζητήματα. Αυτές οι προκλήσεις και οι ενεργείες, όπως νέες προδιαγραφές και διαδικασίες, συζητούνται στο webinar με θέμα «Νέα εποχή για τον τοπικό χωρικό σχεδιασμό – Συζήτηση με αφορμή το επικείμενο πρόγραμμα εκπόνησης τοπικών πολεοδομικών σχεδίων».

Ο στόχος είναι να αναδειχθούν οι σύγχρονες προτεραιότητες και να διασφαλιστεί ότι ο σχεδιασμός θα συμβάλλει στη βιώσιμη ανάπτυξη και την ανάκαμψη της χώρας.

Για συμμετοχή στον διάλογο, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να εγγραφούν στη σελίδα εγγραφής του ΤΕΕ.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί μέσω της εφαρμογής Zoom. Οι εγγεγραμμένοι χρήστες θα μπορούν να συμμετέχουν με ερωτήσεις. Επιπλέον, η ζωντανή μετάδοση θα είναι διαθέσιμη στα κανάλια του ΤΕΕ στο YouTube, στα social media και στην ιστοσελίδα του ΤΕΕ.

Διοργάνωση: Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος

Οργανωτική / Επιστημονική Επιτροπή: Επιστημονική Επιτροπή Ειδικότητας Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Ανάπτυξης (Ε. Αντωνίου, Ι. Δούνια, Ι. Κόττη, Α. Τασοπούλου, Β. Τσέλιος)

Ημερομηνία διεξαγωγής: 07/04/2021

Ώρα διεξαγωγής: 18.00 – 20.00

Πρόγραμμα – θεματολογία

1. 18:00-18:05: Εισαγωγή, Αναστασία Τασοπούλου

   Δρ. Μηχανικός Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Επιμελήτρια ΕΕΕ ΜΧΠΑ

2. 18:05-18:15: Χαιρετισμός, Γεώργιος Στασινός

   Πρόεδρος ΤΕΕ

3. 18:15-18:25: Χαιρετισμός, Νίκος Ταγαράς

   Υφυπουργός ΠΕΝ

4. 18:25-18:45: Ο εκσυγχρονισμός της χωροταξικής και πολεοδομικής πολιτικής και το επικείμενο πρόγραμμα εκπόνησης τοπικών πολεοδομικών σχεδίων. Σχεδιασμοί, προτεραιότητες και σύγχρονες προκλήσεις, Ευθύμιος Μπακογιάννης

   Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ

5. 18:45-19:05: Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια: Η νέα θεσμική πραγματικότητα μετά τον Ν. 4759/2020, Γεωργία Γιαννακούρου

   Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών, Δικηγόρος

6. 19:05-19:25: Οι θεσμικές αναμορφώσεις και το πρόγραμμα εκπόνησης Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων από μελετητές και δημόσια διοίκηση, Λάμπρος Κίσσας

   Μηχανικός Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, εκπρόσωπος του ΣΕΜΠΧΠ

7. 19:25-19:55: Ερωτήσεις από το κοινό προς τους ομιλητές

8. 19:55-20:00: Κλείσιμο ημερίδας, Αναστασία Τασοπούλου

Ενημερωτικό βίντεο: Νέα εποχή για τον τοπικό χωρικό σχεδιασμό

Γραπτές ερωτήσεις συμμετεχόντων προς ομιλητές, που απαντήθηκαν εκτός του χρόνου διεξαγωγής, λόγω έλλειψης χρόνου.

Ερωτήσεις προς κ. Γεωργία Γιαννακούρου

1. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της δεσμευτικότητας του σχεδιασμού μέσω των ΤΠΣ και μάλιστα της έγκρισής τους με Προεδρικά Διατάγματα (ΠΔ), λαμβάνοντας υπόψη και την εμπειρία των ΖΟΕ; Πρέπει να προσέξουμε κάτι κατά την εκπόνηση;

Η έγκριση των ΤΠΣ με προεδρικά διατάγματα διασφαλίζει αρχικά καλύτερη ποιότητα ρυθμίσεων, καθώς τα σχέδια επεξεργάζονται από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ). Επιπλέον, επιτρέπει τον έγκαιρο εντοπισμό νομικών προβλημάτων που διαφορετικά θα εμφανίζονταν αργότερα, μετά την έκδοση των πράξεων, μέσω αίτησης ακύρωσης.

Ωστόσο, η έγκριση με ΠΔ αυξάνει τις απαιτήσεις από τη Διοίκηση κατά την εκπόνηση των σχεδίων. Απαιτεί τυποποίηση διαδικασιών, ορολογική ακρίβεια, σαφή διαχωρισμό μεταξύ κατευθυντηρίων και κανονιστικών ρυθμίσεων που έχουν άμεση νομική δεσμευτικότητα, και εναρμόνιση με τις ανώτερες χωροταξικές κατευθύνσεις. Πρέπει επίσης να αποφεύγονται αντιφάσεις με όμορα σχέδια δημοτικών ενοτήτων. Υπάρχουν συγκεκριμένες προβλέψεις στη νομοθεσία για αυτά τα θέματα.

Για να διασφαλιστεί ο δυναμικός χαρακτήρας του τοπικού χωρικού σχεδιασμού, ιδιαίτερα η δυνατότητα προσαρμογής των ΤΠΣ σε νέα δεδομένα μετά την έγκρισή τους, πρέπει να οργανωθεί σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης. Αυτό θα επιτρέπει την έγκαιρη τροποποίηση ή αναθεώρησή τους, σύμφωνα με τον νόμο, όταν χρειάζεται.

2. Επειδή το εγχείρημα είναι μεγάλο και η ομοιογένεια των τελικών κειμένων σημαντική, δεν θα πρέπει να υπάρχει προκαθορισμός από τη Διοίκηση σχετικά με τη δομή και τον τρόπο γραφής των ρυθμίσεων που θα περιληφθούν στα νέα ΤΠΣ;

Λόγω του μεγέθους του έργου, χρειάζεται τυποποίηση της διαδικασίας. Αυτό περιλαμβάνει τη σύνταξη οδικών χαρτών (roadmaps), υποδειγμάτων εισηγήσεων, γνωμοδοτήσεων και εγκρίσεων από διοικητικά όργανα. Επιπλέον, πρέπει να υπάρχουν πρότυπα για τα σχέδια π.δ., με ομοιόμορφη διάρθρωση, ορολογική ακρίβεια και συνέπεια, καθώς και κοινά μορφοσυντακτικά πρότυπα.

Ερώτηση προς κ. Λάμπρο Κίσσα

Αναφέρατε ότι ενδεχομένως να προκύψει πρόβλημα κατά την εκπόνηση ενός ΤΠΣ λόγω των αυτοδίκαιων άρσεων απαλλοτριώσεων, για ακίνητα που προορίζονται για ΚΧ ή ΚΦ. Μπορείτε να το εξηγήσετε ή να δώσετε ένα παράδειγμα;

Η αναφορά στο άρθρο 88 ότι η απαλλοτρίωση «αίρεται αυτοδικαίως εάν παρέλθουν…» προκαλεί ανησυχία, καθώς δημιουργεί κενά στον αστικό σχεδιασμό, επηρεάζοντας κοινωφελείς και κοινόχρηστους χώρους. Ο μελετητής πρέπει να γνωρίζει εκ των προτέρων ποια ακίνητα μπορούν αυτοδικαίως να αρθούν, κάτι που σχετίζεται με το ιδιοκτησιακό και τον προγραμματισμό των ΚΧ και ΚΦ.

Το άρθρο 88, αν και λύνει προβλήματα απαλλοτριωμένων ιδιοκτησιών που δεν έχουν αποζημιωθεί, θα πρέπει να απαιτεί σχετική αίτηση από τον ιδιοκτήτη για την άρση της απαλλοτρίωσης. Διαφορετικά, πολλές απαλλοτριώσεις θα καταστούν άκυρες και οι πράξεις εφαρμογής θα γίνουν ανεφάρμοστες. Για παράδειγμα, μια Πινακοθήκη ή ένα πάρκο μπορεί να ανήκουν σε δήμο αλλά να τα «απολαμβάνουν» και μη δημότες.

Πρέπει να ορίζονται ρητά τα δικαιολογητικά και οι προϋποθέσεις για την εκκίνηση της διαδικασίας, όπως τίτλοι ιδιοκτησίας, η έκθεση ελέγχου τίτλων του άρθρου 32 του Ν. 4067/2012 και τοπογραφικό διάγραμμα που απεικονίζει την πολεοδομική και νομική κατάσταση της ιδιοκτησίας. Αυτό θα συνοδεύει την περιγραφή της ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης.

Η ρύθμιση του άρθρου 88 πρέπει να εξεταστεί και σε σχέση με το άρθρο 92, παρ. 2.γ., και το επιχειρησιακό σχέδιο του δήμου, όπου θα πρέπει να εμφανίζονται χρονοδιαγράμματα σε όλες τις φάσεις εκπόνησής του, σύμφωνα με το νόμο.

Επίσης, για τις εισφορές σε χρήμα βάσει του Ν. 1337/83, πρέπει να προβλεφθεί η δημιουργία ειδικού ταμείου σε κάθε ΟΤΑ, το οποίο και συστήνεται αλλά σπανίως λειτουργεί. Αυτό θα χρηματοδοτεί την υλοποίηση πολεοδομικών έργων και τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων.

Παράδειγμα αποτελεί το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, που έχει έκταση για «Πανεπιστημιακές Χρήσεις – Εκπαίδευση». Μερική από αυτή ανήκει στον δήμο και μερική σε ιδιώτες. Ο Δήμος Βόλου, με βάση το νέο νόμο, προχωρά σε αυτόματη άρση της απαλλοτρίωσης μετά από απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, ζητώντας τροποποίηση του σχεδίου για οικοδομησιμότητα. Αυτό δημιουργεί προβλήματα στον προγραμματισμό του Πανεπιστημίου και αφήνει κενά στον σχεδιασμό.

Τέλος, προτείνεται να εξεταστεί η δυνατότητα δανειοδότησης των ΟΤΑ, εφόσον έχουν κυρωμένη πράξη εφαρμογής, πριν από την πάροδο δεκαπέντε ετών από την έγκριση του σχεδίου, ώστε να προγραμματίσουν τις απαλλοτριώσεις.