Εκδόσεις 2004

ΟΘΩΜΑΝΙΚΑ ΛΟΥΤΡΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ

Συγγραφέας: Ελένη Ι. Κανετάκη, Τ.Ε.Ε., ISBN: 960-8369-04-5, Τιμή: 25 ευρώ, πλέον 4,5% ΦΠΑ, Αθήνα 2004

Τα λουτρά ήταν χώροι έντονης δραστηριότητας με κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές παραμέτρους, ακολουθώντας το ρυθμό ανάπτυξης και αστικοποίησης των τουρκικών πόλεων και των τουρκοκρατούμενων περιοχών. Σε άμεση συνάρτηση με τα τζαμιά, τα χαμάμ λειτουργούσαν σαν βασικά σημεία αναφοράς για τις σημαντικότερες τελετουργίες που είχαν σχέση με τη ζωή των ανθρώπων.

Στην έκδοση αυτή παρουσιάζονται τα εναπομείναντα χαμάμ (60 κτίρια) μέσα από σχέδια υφιστάμενων αποτυπώσεων και πλούσιο εικονογραφικό υλικό. Εντοπίζονται σε όλη την ελληνική επικράτεια: τριάντα οκτώ (38) λουτρά βρίσκονται σε είκοσι οκτώ (28) πόλεις, ενώ τα υπόλοιπα είκοσι δύο (22) σε επτά νησιά του Αιγαίου (Λέσβο, Χίο, Κω, Σύρο, Ρόδο, Καστελλόριζο, Κρήτη). Υπάρχουν λουτρά μικρού, μεσαίου ή μεγάλου μεγέθους, ενίοτε διπλά (ανδρικά και γυναικεία), που εναρμονίζονται με τους κτιριολογικούς τύπους, τα ρυθμολογικά και οικοδομικά χαρακτηριστικά που συναντάμε σε πολλούς άλλους χώρους της οθωμανικής επικράτειας. Η ακριβής χρονολόγησή τους είναι προβληματική, αφού δεν σώζονται επιγραφές και σε πολλές περιπτώσεις η ερειπιώδης κατάσταση δυσχεραίνει την έρευνα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαπίστωση ότι η τυπική διάρθρωση των χώρων (αποδυτήριο, χλιαρό και ζεστό τμήμα), που υπαγορεύεται από την αυστηρά καθορισμένη λειτουργία μέσα σε αυτά, είχε σαν αποτέλεσμα να μην σημειώνεται σημαντική τυπολογική εξέλιξη στα κτίρια αυτά. Η συγκριτική εξέταση των λουτρών του ελλαδικού χώρου οδηγεί στη σύνταξη πέντε χαρακτηριστικών τυπολογικών ομάδων μέσω συσχετισμών και αντιπαραθέσεων: κριτήριο, εκτός από το μέγεθος, απετέλεσε κυρίως η βασική διάταξη των χώρων του ζεστού διαμερίσματος, που συνιστά και τον κύριο λειτουργικό πυρήνα κάθε κτιρίου.

Σημαντικό κεφάλαιο του βιβλίου αποτελεί η συγκριτική αντιπαράθεση των κατασκευαστικών μεθόδων, των υλικών και του τρόπου εφαρμογής τους, που εκφράζεται μέσα από την τοιχοποιία, τη θολοδομία, αρχιτεκτονικά στοιχεία όπως τα θυρώματα, ο μόνιμος λειτουργικός και τεχνικός εξοπλισμός, η διακόσμηση των εσωτερικών επιφανειών.

Πρόκειται επομένως για μία σημαντική σωστική καταγραφή των κτιρίων αυτών – φορέων ιστορικής μνήμης, τα οποία ανήκουν σε μία ανεξερεύνητη αρχιτεκτονική περίοδο, συνιστώντας τμήμα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, που χάνεται σταδιακά.

ΑΝΕΜΟΜΥΛΙΚΑ ΚΥΘΗΡΩΝ-ΜΑΝΗΣ-ΑΡΓΟΛΙΔΑΣ -ΑΡΚΑΔΙΑΣ-ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ-ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΕΝΑΤΙ ΝΗΣΙΩΝ (Κάλαμος- Καστός-Μεγανήσι)

Συγγραφέας: Ιωάννης Ν. Κουμανούδης, Τ.Ε.Ε., ISBN: 960-8369-08-8, Τιμή: 28 ευρώ, πλέον 4,5% ΦΠΑ, Αθήνα 2004

Από πολλά χρόνια πριν, ασχολούμαι με τους ανεμόμυλους της πατρίδος μας, και ήδη έχουν δημοσιευθεί εργασίες μου. Όλες αφορούν στους ξετροχάρηδες ανεμόμυλους από ορισμένες γεωγραφικές περιοχές, όπως τις Κυκλάδες, την Σάμο, την Αττική, την Εύβοια και τελευταία, στο παρόν πόνημα με τα Κύθηρα, ορισμένες περιοχές της Πελοποννήσου, της Ακαρνανίας, και με τρία πανέμορφα νησιά του Β. Ιονίου πελάγους μεταξύ Ακαρνανίας και Λευκάδας.

Το ενδιαφέρον μου εντοπίζεται αποκλειστικά στον τύπο του ξετροχάρη ανεμόμυλου που εκμεταλλεύεται το μέγιστο της Αιολικής ενέργειας με την περιστροφή της τούρλας του μαζί με την ξυλομηχανή. Ο εντοπισμός των ενδιαφερόντων μου μόνο σ’ αυτόν τον τύπο γίνεται για πολύ απλούς λόγους:

Δεν επαρκώ για όλα μόνος μου, γιατί το έργο μου είναι προσωπικό και απαιτεί, εκτός από το μεράκι, και χρόνο πολύ για τη συλλογή στοιχείων από βουνά, λαγκάδια και νησιά. Παράλληλα θεραπεύω και την Αρχιτεκτονική.

Οι έρευνές μου απεκάλυψαν ότι οι ξετροχάρηδες μύλοι που συνάντησα είναι κτήρια ξεχασμένα, λεηλατημένα από χρήσιμα οικοδομικά υλικά, σκέτα κουφάρια, όπως λέγει ο λαός, που περιμένουν με τραγική υπομονή τη θανή τους. Θανή που έρχεται με καλπασμό. Οι βροχές, οι άνεμοι, και οι σεισμοί είναι οι δήμιοί των, και έμπειροι δήμιοι…

Οι κληρονόμοι αυτών των ξεχασμένων μνημείων δεν μπορούν να αναστήσουν τους ανεμόμυλους, χρήματα δεν υπάρχουν, ούτε τεχνίτες μυλωθροί, γιατί είναι γέροντες σήμερα και ανήμποροι να βοηθήσουν. Tο κράτος αδιαφορεί για όλους αυτούς τους λαϊκούς θησαυρούς, δεν μπορεί και αυτό μόνο του, έχει πολλά να λύσει.

Για τους παραπάνω λόγους είναι σαφές ότι πρέπει σύντομα ν’ αρχίσει να συντάσσεται ένα Ανεμομυλικόν Corpus όλης της χώρας. Με τη βοήθεια ενός πλήρους Corpus θα είναι δυνατή μια ολοκληρωμένη έρευνα για τους ελληνικούς ξετροχάρηδες ανεμόμυλους. Σ’ αυτόν τον επιστημονικό τομέα εντοπίζεται η δική μου δραστηριότητα. Είναι βέβαια μια σταγόνα στον ωκεανό, που αν αθροισθεί με άλλες παράλληλες έρευνες άλλων μελετητών, μάλιστα κάτω από συστηματικά πλαίσια έρευνας, θ’ αποδώσει στο χρόνο σύντομα.

Είναι ευχής έργο πως τώρα τελευταία νέοι συνάδελφοι έδειξαν δραστηριότητα στη συλλογή στοιχείων -έστω και μεμονωμένων -για τους ανεμόμυλους αλλά και τους υδρόμυλους. Αρχίζει λοιπόν να τιμάται το πρώτο “Βιομηχανικό κτήριο” της προβιομηχανικής εποχής του τόπου μας, γιατί είναι κάτι που έπρεπε να είχε γίνει.

Ενίσχυση Κατασκευών για Σεισμικά Φορτία

Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Σπυράκος, Τ.Ε.Ε., ISBN: 960-8369-05-3, Τιμή 25 ευρώ, πλέον 4,5% ΦΠΑ, Αθήνα 2004

Η ωριμότητα της επιστημονικής γνώσης και το πολύπλοκο των θεμάτων που σχετίζονται με τις επεμβάσεις σε υφιστάμενες κατασκευές, καθιστούν ιδιαίτερα δυσχερή την ανάπτυξη ενός κανονιστικού πλαισίου. Αυτή η επιτακτική ανάγκη σε μια χώρα με έντονη σεισμική δραστηριότητα όπως η Ελλάδα, επιχειρείται με την ανάπτυξη του ΚΑΝΕΠΕ, η θεσμοθέτηση του οποίου θα εξασφαλίσει μια αρτιότερη αντιμετώπιση του προβλήματος.

Με δεδομένο το κενό που υπάρχει στη βιβλιογραφία, το βιβλίο αυτό επιχειρεί να δώσει χρήσιμες πληροφορίες σε θέματα επεμβάσεων που θα βοηθήσουν τον μηχανικό που ασχολείται με την επισκευή-ενίσχυση των κατασκευών. Φιλοδοξεί επίσης να προσφέρει χρήσιμες γνώσεις στο φοιτητή με στόχο την εμπέδωση εννοιών μέσα από παραδείγματα και αριθμητικές εφαρμογές.

Το βιβλίο αποτελείται από εννέα κεφάλαια. Το κεφάλαιο 1 αναφέρεται σε βασικές έννοιες για την επιλογή της κατάλληλης στρατηγικής και του συστήματος επεμβάσεων με σκοπό τη μείωση της σεισμικής διακινδύνευσης υφιστάμενων κατασκευών.

Στο κεφάλαιο 2 περιγράφονται οι πιο συνήθεις μέθοδοι και όργανα διάγνωσης της συνολικής κατάστασης μιας υφιστάμενης κατασκευής, των επιμέρους δομικών στοιχείων της, καθώς και των υλικών του φέροντος οργανισμού της. Βασικές έννοιες που σχετίζονται με την εφαρμογή ανελαστικής στατικής ανάλυσης παρουσιάζονται στο κεφάλαιο 3. Σύγχρονοι κανονισμοί προτείνουν χρήση αυτών των μεθόδων οι οποίες βοηθούν στη κατανόηση της συμπεριφοράς των κατασκευών, όταν υπόκεινται σε ισχυρές σεισμικές δράσεις.

Οι “παραδοσιακές” μέθοδοι επεμβάσεων σε κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα είναι το αντικείμενο του τέταρτου κεφαλαίου. Δόθηκε έμφαση σε επεμβάσεις με μεταλλικά στοιχεία, με δεδομένη την ύπαρξη βιβλιογραφίας και εμπειρίας για τις περισσότερες από τις υπόλοιπες μεθόδους που παρουσιάζονται σ’ αυτό το κεφάλαιο.

Θέματα που αφορούν στη χρήση και στον υπολογισμό βλήτρων και αγκυρίων εμπλουτισμένα με αντιπροσωπευτικά παραδείγματα αποτελούν το αντικείμενο του πέμπτου κεφαλαίου.

Επεμβάσεις με τη σχετικά νέα για τη χώρα μας τεχνολογία των ινοπλισμένων πολυμερών αναπτύσσονται στο κεφάλαιο 6. Παρουσιάζονται αριθμητικά παραδείγματα για την εμπέδωση των βασικών εννοιών σχεδιασμού.

Βασικά ερωτήματα σχετικά με το πεδίο εφαρμογής της σεισμικής μόνωσης, τα κυριότερα συστήματα σεισμικής μόνωσης καθώς και βασικές έννοιες σχεδιασμού κατασκευών με σεισμική μόνωση, παρουσιάζονται και διανθίζονται μέσω παραδειγμάτων στο κεφάλαιο 7.

Είδη βλαβών, διαδικασίες αξιολόγησης και μέθοδοι επεμβάσεων σε γέφυρες αποτελούν το αντικείμενο του ογδόου κεφαλαίου. Επισημαίνεται η ανάγκη θεσμοθέτησης περιοδικού ελέγχου των έργων υποδομής και ιδιαίτερα των γεφυρών, σχολικών κτιρίων, νοσοκομείων, όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες με προηγμένο τεχνολογικό επίπεδο και έντονη σεισμική δραστηριότητα.

Στο κεφάλαιο 9 παρουσιάζεται η διαδικασία αποτίμησης και ενίσχυσης του φέροντος οργανισμού ενός πολυορόφου κτιρίου από οπλισμένο σκυρόδεμα.

Ο Σεισμός της Λευκάδας (Μ=6,2), 14 Αυγούστου 2003

Συγγραφέας: ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΣΕΙΣΜΟΛΟΓΙΑΣ & ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ, Τ.Ε.Ε., ISBN: 960-8369-07-X, Τιμή: 8 ευρώ, πλέον 4,5% ΦΠΑ, Αθήνα 2004

Σε μια χώρα, όπως η Ελλάδα, όπου ο σεισμός είναι ενδημικό φαινόμενο, η εκδήλωση κάθε σεισμικής δόνησης δεν μπορεί παρά να τυγχάνει ιδιαίτερης προσοχής και μελέτης. Άλλωστε, με δεδομένο ότι δεν υπάρχει δυνατότητα πρόβλεψης οποιουδήποτε σεισμού, η μελέτη των συνεπειών μιας δόνησης και ο εμπλουτισμός της γνώσης μας, επέχει θέση πρόβλεψης, οπωσδήποτε μακροπρόθεσμης, ικανής, ωστόσο, να περιορίσει ή και να εξαλείψει επανάληψη ευρείας έκτασης ζημιών.

Με αυτό το σκεπτικό, λοιπόν, το ΤΕΕ, ως επιστημονικός οργανισμός και ως τεχνικός σύμβουλος της πολιτείας και του λαού μας, υποστηρίζει κάθε επιστημονική εργασία η οποία αποσκοπεί στη συγκέντρωση στοιχείων και αναλύσεων, που συντελούν στη αύξηση των γνώσεων, αλλά και στη τεκμηρίωση αποφάσεων και μέτρων, που συμβάλλουν στη μελλοντική «οχύρωση» της χώρας έναντι διαφόρων κινδύνων, όπως αυτών που προέρχονται από τον εγκέλαδο.

Η παρούσα έκδοση έχει ως στόχο την ολοκληρωμένη παρουσίαση του σεισμού της Λευκάδας της 14ης Αυγούστου 2003 και των συνεπειών του στο φυσικό και δομημένο περιβάλλον, όπως αυτές καταγράφηκαν και αναλύθηκαν από το ερευνητικό προσωπικό του ΙΤΣΑΚ, και απευθύνεται στον επιστημονικό και τεχνικό κόσμο της χώρας.