Εκδόσεις 2011

Η ταυτότητα της ελληνικής κοινότητας της Βενετίας στην αρχιτεκτονική και την πολεοδομία (14-16ος αιώνας)

Συγγραφέας: Νικολία Ιωαννίδου

Εκδότης: Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ)

ISBN: 978-960-8369-62-7

Τιμή: 25 Ευρώ (με ΦΠΑ), Αθήνα 2011

Η παρουσία εθνικών μειονοτήτων και ειδικότερα της ελληνικής κοινότητας Βενετίας επηρέασε την αρχιτεκτονική και τις τέχνες. Μερικές φορές οι ξένες επιρροές είναι δύσκολα αναγνωρίσιμες, καθώς η Βενετία τις ενσωμάτωσε σε δικές της καλλιτεχνικές και αρχιτεκτονικές εκφράσεις, κάνοντάς τες δικές της.

Η ταυτότητα της ελληνικής αδελφότητας Βενετίας στην αρχιτεκτονική και την πολεοδομία (14ος-16ος αιώνας) συνδέεται με την ιστορία και οργάνωση των θεσμών της, την πολιτική και αστική της συνείδηση, και τις σχέσεις που διαδραματίστηκαν στον χώρο της.

Οι βυζαντινές επιρροές ήταν εμφανείς από τον 11ο-13ο αιώνα στα αστικά σπίτια κατά μήκος του Μεγάλου Καναλιού. Η βυζαντινή τέχνη και αρχιτεκτονική επηρέασαν τη βασιλική του Αγίου Μάρκου, όπου συμμετείχαν βυζαντινοί τεχνίτες και αρχιτέκτονες. Ο ναός αυτός αποτέλεσε πρότυπο για τους ναούς της πρώτης αναγέννησης της Βενετίας.

Ο Leon Battista Alberti (1404-1472), γνωστός αρχιτέκτονας και λόγιος, πρότεινε μια κριτική θεώρηση της τέχνης, επηρεασμένη από τον βυζαντινό λόγιο Εμμανουήλ Χρυσολωρά. Έλεγε: Στα αγάλματα και στη ζωγραφική δεν θαυμάζουμε τόσο την ομορφιά των σωμάτων, αλλά περισσότερο το πνεύμα των καλλιτεχνών. Αυτό το πνεύμα, σαν κερί πολύ καλά πλασμένο, δημιούργησε με πέτρα και ξύλο, με μπρούτζο και χρώματα, μια εικόνα που έπλασε ο καλλιτέχνης με τον νου του.

Οι Έλληνες της Βενετίας πολλαπλασιάστηκαν μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης και συνέβαλαν σημαντικά στην αρχιτεκτονική, τη χαρτογραφία, τα μαθηματικά, τη φιλοσοφία, τη ναυπηγική και στη διάδοση της γνώσης μέσω της τυπογραφίας.

Στην πλατεία των Ελλήνων (Campo dei Greci, 16ος-17ος αιώνας) φαίνεται η σχέση των επιλογών τους με την πολιτική, την ιστορία, τη θρησκεία και τον τρόπο σκέψης. Ορισμένες αναλογίες στην όψη του ναού του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων παραπέμπουν στις αρμονικές αναλογίες της πυθαγόρειας κλίμακας, που είχαν ανακαλυφθεί ξανά και χρησιμοποιηθεί σε άλλα κτίρια της αναγέννησης στη Βενετία.

Οι επιλογές γνωστών αρχιτεκτόνων της αναγέννησης και του Μπαρόκ στην πλατεία δείχνουν τις στενές σχέσεις των Ελλήνων με τις ενετικές αρχές και τις αδελφότητες.

Η διασπορά των Ελλήνων στην πόλη και η συμμετοχή τους σε έργα, όπως ναοί και κοινωφελή, επιβεβαιώνει τη σημασία της αυλής των Ελλήνων ως χώρου εκπροσώπησης της ελληνικής κοινότητας και την ταυτότητά τους στην αρχιτεκτονική και την πολεοδομία.

Οι πηγές από τα αρχεία της Ελληνικής Αδελφότητας Βενετίας, το Κρατικό Αρχείο Βενετίας, το Μουσείο Correr και η Μαρκιανή Βιβλιοθήκη, συχνά αδημοσίευτες, αποκαλύπτουν μια κοινότητα που εκφραζόταν με δικούς της τρόπους, παρά την επιφυλακτικότητα σε νέα στοιχεία στη Βενετία.

Κτιριακά Έργα – Επιλογές

Συγγραφέας: Ελισάβετ Βακαλοπούλου

Εκδότης: Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ)

ISBN: 978-960-8369-60-3

Τιμή: 18 Ευρώ (με ΦΠΑ), Αθήνα 2011

Όλα τα έργα της κατηγορίας Ι. Ιδιωτικά – Νέες κατασκευές, έγιναν με μελέτη και επίβλεψη από κατασκευαστικές εταιρείες ή με αυτεπιστασία. Η απλή επίβλεψη απαιτούσε καλό εργοδηγό και συχνή παρουσία στο εργοτάξιο. Η αυτεπιστασία, όπως την εφάρμοσα, επιτρέπει την επιλογή συνεργείων και μειώνει το κόστος, ενώ διασφαλίζει την τήρηση του προϋπολογισμού και την ποιότητα.

Στην κατηγορία ΙΙ. Ιδιωτικά – Αποκαταστάσεις και αναπλάσεις, όλα τα κτίρια κατασκευάστηκαν με μελέτη και αυτεπιστασία. Οι εργασίες αυτές απαιτούν εμπειρία και αυτοσχεδιασμό, καθώς οι διανοίξεις και οι κατεδαφίσεις συχνά προκαλούν εκπλήξεις.

Στην κατηγορία ΙΙΙ. Αναθέσεις Δημοσίου και Ν.Π.Δ.Δ., κάποια έργα έγιναν με μελέτη και επίβλεψη, άλλα μόνο με μελέτη. Ορισμένα δεν υλοποιήθηκαν λόγω οικονομικών ή πολιτικών λόγων. Ένα παράδειγμα είναι ο βρεφονηπιακός σταθμός, που δεν κατασκευάστηκε παρά την ολοκληρωμένη μελέτη και την παρακολούθηση.

Στην κατηγορία ΙV. Αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί, πραγματοποιήθηκαν από το γραφείο μου ή σε συνεργασία με συμβούλους. Από το 1960 και μετά, η αντικειμενικότητα των κριτών μειώθηκε, και επιλέγονται συχνά οι πιο εμπορικοί διαγωνιζόμενοι. Όλες οι μελέτες ήταν πλήρεις και εφαρμόσιμες, και οι κατασκευές με αυτεπιστασία ήταν άψογες σε ποιότητα και οργάνωση.

Η αναβάθμιση του θεσμού της αυτεπιστασίας είναι σημαντική, καθώς προσφέρει ποιοτικά και οικονομικά οφέλη, ιδιαίτερα στους δήμους, και αυξάνει την απασχόληση των μελετητών.