Ιστορικό

Η τυποποίηση αποσκοπεί στην ολική οικονομία υλικών και εργασίας, χωρίς να παραβλέπεται η ασφάλεια. Είναι βασική αρχή που διέπει τόσο τις φυσικές και βιολογικές επιστήμες όσο και τις κοινωνικές.

Μερικά παραδείγματα που δείχνουν πώς καθιερώθηκε η βέλτιστη λύση σε σημαντικά θέματα πολιτισμού είναι η γλώσσα επικοινωνίας ανάμεσα στους ανθρώπους, όπου κάθε άτομο συμφωνεί να δίνει την ίδια σημασία στις λέξεις, το ημερολόγιο που ρυθμίζει τις ανθρώπινες δραστηριότητες και καθιερώθηκε στην αρχαία Σουμερία, και μέσω του Βαβυλωνιακού και Ρωμαϊκού κράτους, με βελτιώσεις, ισχύει και σήμερα. Επίσης, τα μέτρα και τα σταθμά και το σημερινό αριθμητικό σύστημα.

Τοαρχαιότερο Ευρωπαϊκό Πρότυπο

Το πρότυπο με τίτλο «Τεχνική προδιαγραφή κατασκευής «Εμπολίων πόλων» για την ανέγερση κιόνων» καθόριζε αυστηρές τεχνικές και χημικές προδιαγραφές. Χρονολογείται από τον 4ο π.Χ. αιώνα, ανακαλύφθηκε το 1893, και ήταν γραμμένο σε μια στήλη στην Ελευσίνα. Μελετήθηκε από τον καθηγητή Γ. Βαρουφάκη.

Η σύγχρονη τυποποίηση

Η τυποποίηση άρχισε στις βιομηχανικά αναπτυγμένες χώρες από οργανώσεις μηχανικών. Γρήγορα διαδόθηκε σε όλο τον κόσμο και σήμερα υπάρχουν πάνω από 150 εθνικοί οργανισμοί τυποποίησης. Τα τελευταία χρόνια, η ανάπτυξη της τυποποίησης είναι ραγδαία τόσο σε διεθνές όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Οι στόχοι της τυποποίησης

Για την επίτευξη του σκοπού της τυποποίησης, δηλαδή της ορθολογικής διαχείρισης των αγαθών και υπηρεσιών, έχουν καθοριστεί οι εξής στόχοι:

1. Ολική οικονομία σε ανθρώπινη προσπάθεια, υλικά και ενέργεια, μέσω
   • απλοποίησης
   • περιορισμού ποικιλίας
   • εναλλαξιμότητας
2. Τρόπος έκφρασης και επικοινωνίας
3. Ασφάλεια, υγεία και προστασία της ανθρώπινης ζωής
4. Προστασία καταναλωτή και τα συμφέροντα των ανθρώπων
5. Απαλλαγή τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο

Οι διαδικασίες τυποποίησης πρέπει να διέπονται από τις παρακάτω δέκα αρχές:

1η Αρχή. Η τυποποίηση πρέπει να αποβλέπει στον ορθολογισμό.
2η Αρχή. Η τυποποίηση, ως δραστηριότητα που αφορά όλη την κοινωνία, πρέπει να γίνεται με συμμετοχή και συναίνεση όλων των ενδιαφερομένων.
3η Αρχή. Τα ενδιαφερόμενα μέρη είναι ισότιμα.
4η Αρχή. Η τυποποίηση πρέπει να εξυπηρετεί τις τρέχουσες ανάγκες.
5η Αρχή. Οι διαδικασίες τυποποίησης πρέπει να είναι διαφανείς.
6η Αρχή. Τα αποτελέσματα πρέπει να αντανακλούν τις τρέχουσες συνθήκες.
7η Αρχή. Η τυποποίηση πρέπει να είναι ολοκληρωμένη σε κάθε θέμα.
8η Αρχή. Πρέπει να παραμένει σύγχρονη.
9η Αρχή. Δεν πρέπει να εμποδίζει την πρόοδο.
10η Αρχή. Πρέπει να γίνεται αποδεκτή από αυτούς που αφορά.

Οι Ευρωπαϊκές Επιτροπές Τυποποίησης

Οι επιτροπές CEN και CENELEC ιδρύθηκαν για την κατάργηση τεχνικών εμποδίων στις συναλλαγές. Η εναρμόνιση επιτυγχάνεται με την έκδοση της Οδηγίας 83/189/ΕΟΚ, που καθιερώνει διαδικασία πληροφόρησης για τεχνικά πρότυπα και προδιαγραφές. Επιπλέον, εκδίδονται ευρωπαϊκά πρότυπα ΕΝ, που εφαρμόζονται υποχρεωτικά σε εθνικό επίπεδο, καταργώντας αντίθετα εθνικά πρότυπα.

Το Τ.Ε.Ε. και η τυποποίηση

Το Τ.Ε.Ε. ήταν ο πρώτος φορέας που ασχολήθηκε με την τυποποίηση στην Ελλάδα. Μετά από εισήγηση του αείμνηστου Πολιτικού Μηχανικού Δημ. Ευστρατιάδη, επί προεδρίας Νικολάου Κιτσίκη, ιδρύθηκε το 1933 η Ελληνική Επιτροπή Προτυποποίησης, συμβολικά ΕΝΟ (Ενοποίηση). Αυτή συγκέντρωσε τις πρώτες συλλογές προτύπων και συνέταξε δοκιμαστικά πρότυπα και προδιαγραφές ΤΕΕ/ΕΝΟ.

Στο πλαίσιο λειτουργίας της ΕΝΟ δημιουργήθηκε το Ειδικό Παγκόσμιο Αρχείο Προτύπων, που περιελάμβανε συλλογές όλων των εθνικών οργανισμών και του Διεθνούς Οργανισμού Τυποποίησης ISO. Αυτό αποτέλεσε την κύρια πηγή πληροφόρησης. Με διακοπή κατά τη διάρκεια του πολέμου, η ΕΝΟ λειτουργούσε ως εθνικός φορέας τυποποίησης μέχρι το 1968. Τότε ανέλαβε το Υπουργείο Βιομηχανίας και το 1976 ίδρυσε τον ΕΛΟΤ, που είναι ο αρμόδιος εθνικός φορέας τυποποίησης στη χώρα μας. Το Τ.Ε.Ε. παραχώρησε στον ΕΛΟΤ το έργο της επιτροπής ΕΝΟ και μέρος του παγκόσμιου αρχείου προτύπων, συνεχίζοντας να συμβάλλει στην ανάπτυξη και διάδοση της τυποποίησης.