Συστήματα Τυποποίησης

Διεθνές Σύστημα

Τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των χωρών που αναγνωρίζουν τη σημασία της συμμετοχής στη Διεθνή Τυποποίηση αυξάνεται συνεχώς. Αυτή η τάση οφείλεται σε διάφορα αποτελέσματα, όπως:

• Διεθνής ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών. Η Διεθνής Τυποποίηση επηρεάζει την ευημερία των εθνών, διότι ενθαρρύνει την ανταλλαγή αγαθών, υπηρεσιών, πληροφοριών και χρημάτων. Η αποτελεσματική κατανομή πόρων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αυτή την ανταλλαγή, ειδικά τώρα που η αγορά διευρύνεται σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.
• Παγκόσμια δίκτυα τηλεπικοινωνιών. Η τάση παγκοσμιοποίησης αυξάνει τη σημασία των βιομηχανιών πληροφόρησης και τηλεπικοινωνιών.
• Συνδυασμός τεχνολογιών. Η ολοκλήρωση των τεχνολογιών υπολογιστών σε παραγωγικές και διοικητικές διαδικασίες δημιουργεί την ανάγκη για κοινές, ξεκάθαρα ορισμένες αναφορές.
• Αναπτυσσόμενες χώρες. Η προσαρμογή ή υιοθέτηση των Διεθνών Προτύπων ως βάση για εθνικά πρότυπα βοηθά στην ανάπτυξη πολιτικών για συνεχή οικονομική άνοδο.

Οι διεθνείς οργανισμοί τυποποίησης είναι:

1. Ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης ISO
2. Η Διεθνής Ηλεκτροτεχνική Επιτροπή IEC
3. Η Διεθνής Ένωση Τηλεπικοινωνιών ITU

Ο ISO καλύπτει όλους τους τομείς τυποποίησης εκτός από αυτούς της ηλεκτρολογίας και ηλεκτρονικής μηχανικής, που ανήκουν στην IEC, και τον τομέα των τηλεπικοινωνιών, που καλύπτεται από την ITU.

Διεθνές Πρότυπο ονομάζεται το πρότυπο που υιοθετείται από έναν διεθνή οργανισμό τυποποίησης.

Τα διεθνή πρότυπα είναι:

• Διεθνή Πρότυπα ISO
• Διεθνή Πρότυπα IEC
• Συστάσεις ITU (ITU-T, ITU-R)

Τα πρότυπα ISO και IEC εκπονούνται σύμφωνα με τις ακόλουθες αρχές:

1. α) Ένα διεθνές πρότυπο πρέπει να προετοιμάζεται λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις όλων των ενδιαφερομένων μερών, όπως παραγωγοί, χρήστες, καταναλωτές ή εργαστήρια δοκιμών. Για το σκοπό αυτό, εφαρμόζεται η Αρχή της Συναίνεσης (Consensus Principle).
2. β) Τα διεθνή πρότυπα πρέπει να προσφέρουν λύσεις σε παγκόσμια προβλήματα και να ικανοποιούν τις ανάγκες παραγωγών και καταναλωτών. Αυτή ονομάζεται Αρχή της Παγκοσμιότητας (Global Principle).
3. γ) Τα διεθνή πρότυπα έχουν χαρακτήρα Συστάσεων και η πιστή εφαρμογή τους είναι προαιρετική. Η Αρχή της Εκούσιας Εφαρμογής επιτρέπει στα εθνικά όργανα να υιοθετούν και να καθιστούν υποχρεωτικά τα διεθνή πρότυπα, ανάλογα με τις εθνικές πολιτικές.

Ευρωπαϊκό Σύστημα

Οι δραστηριότητες τυποποίησης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης αντικαθιστούν πολλές εθνικές. Οι εργασίες διεξάγονται από εκπροσώπους των εθνικών φορέων τυποποίησης.

Οι κύριοι φορείς τυποποίησης στην Ευρώπη είναι:

1. Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης CEN
2. Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης CENELEC
3. Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τηλεπικοινωνιών ETSI

Τα πρότυπα που υιοθετούν αυτοί οι οργανισμοί ονομάζονται Ευρωπαϊκά Πρότυπα και είναι:

• Ευρωπαϊκά Πρότυπα ΕΝ, δηλαδή των CEN / CENELEC
• Ευρωπαϊκά Τηλεπικοινωνιακά Πρότυπα ETS, δηλαδή του ETSI

Τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα πρέπει να υιοθετούνται υποχρεωτικά ως εθνικά πρότυπα, και να καταργούνται τυχόν αντίθετα εθνικά πρότυπα.

Εθνικό Σύστημα

Οι οργανισμοί τυποποίησης είναι τα βασικά όργανα εφαρμογής πολιτικών τυποποίησης στις χώρες της Ευρώπης. Πολλοί ιδρύθηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα, κυρίως μεταξύ των δύο παγκοσμίων πολέμων.

Αυτοί οι οργανισμοί παρουσιάζουν ομοιότητες ως προς τη νομική μορφή και τον τρόπο λειτουργίας. Συνήθως είναι ενώσεις επαγγελματικών οργανώσεων που εκπονούν και δημοσιεύουν πρότυπα μέσω διαδικασιών που επιτρέπουν τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων.

Σε αντίθεση με το σύστημα στις ΗΠΑ και τον Καναδά, όπου πολλοί οργανισμοί δημοσιεύουν πρότυπα, οι ευρωπαϊκές χώρες προτιμούν συγκεντρωτικές δομές, εκτός από τον τομέα της ηλεκτροτεχνικής, λόγω ιστορικών λόγων.